Εξερευνά και παρουσιάζει η ΜΑΡΙΑ ΣΙΔΗΡΟΚΑΣΤΡΙΤΗ ΚΟΝΤΟΝΗ
Μεσοκαλοκαιριάτικα, έχοντας ως οδηγό μου τον πολυτιμότατο πρώτο τόμο του ιστορικού Ντίνου Κονόμου Καστρόλοφος και Αιγιαλός, θεώρησα καλό, για τις ανάγκες του Ίσκιου μας, να επισκεφτώ την ανατολική πλευρά του Κάστρου του Τζάντε μας, την γνωστή σ' εμάς τους Ζακυνθινούς και ως Πικριδιώτισσα και να μοιραστώ την βόλτα μου μαζί σας! Ανηφόρισα από την οδό Κούρτσουλα, που αρχίζει από την πλατεία Κάλβου και είναι νότια του 1ου Γυμνασίου - Λυκείου.
Η περιοχή, όπως μας πληροφορεί ο Ντίνος Κονόμος, μετά την ολοκληρωτική καταστροφή της Ζακύνθου από τους Τούρκους και την παραχώρησή της το 1484 στους Ενετούς έναντι 500 δουκάτων το χρόνο, ξαναεποικήθηκε και συγκεκριμένα εδώ εγκαταστάθηκε η οικογένεια Κανιόση ή Κανέση ή Καρνέση. Το τοπωνύμιο αυτό δεν είναι καθόλου γνωστό στους τωρινούς κατοίκους, παρόλο που το πρώτο όνομα τής Παναγίας της Πικριδιώτισσας ήταν αρχικά Παναγία του Κανιόση.
Ας πάρουμε τη βόλτα από την αρχή και με την σειρά των τόπων που συναντάμε!
Το πρώτο που συναντάμε στο μέσο της ανηφόρας και στα αριστερά μας είναι ένα ιδιότυπο Προσκυνητάρι, που μας πληροφορεί ότι απέναντι ήταν ο Ναός της Αγίας Βαρβάρας στο Κεραμιδάκι, για το οποίο θα επανέλθουμε.
Σε κοντινή απόσταση και στα δεξιά μας, κρυμμένα μέσα σε βάτα και αγκάθια και μεταξύ δύο ακατοίκητων σπιτιών, υπάρχουν τα ερείπια του Ναού των Αγίων Αναργύρων. Ο Ντίνος Κονόμος, στο έργο του Εκκλησίες και μοναστήρια στη Ζάκυνθο, πληροφορεί τους διαχρονικούς αναγνώστες του ότι χτίστηκε από τον Νικολέτο Αντωνίου Χαριάτη, το 1658.
Το σίγουρο πάντως είναι ότι στέγαζε σπουδαία εκκλησιαστικά έργα, εκ των οποίων μερικά σώζονται στο Μεταβυζαντινό Μουσείο Ζακύνθου, όπως ο Ευαγγελισμός, η Βάπτιση, ο Μυστικός Δείπνος του Νικολάου Καντούνη (Αίθουσα Ζ του Μεταβυζαντινού Μουσείου, δημοσιευμένα από την Ζωή Μυλωνά).
Μια εικόνα απ' το εν λόγω ναό, αυτή των Αγίων Αναργύρων Κοσμά και Δαμιανού έχει μετασεισμικά ενταχθεί στο τέμπλο του Μητροπολιτικού Ναού του Αγίου Νικολάου των Ξένων Ζακύνθου.
Αυτό που έχει απομείνει σήμερα στον τόπο που επισκεπτόμαστε και ήδη βλέπετε στις εικόνες που σας παραθέτω είναι οι περιμετρικοί τοίχοι μέχρι το ύψος των ανωφλίων, η εξωτερική κλίμακα, που οδηγούσε πιθανά στον γυναικωνίτη και το πηγάδι με τον πέτρινο κυκλικό φιλιατρό του και τα σημάδια από τα σκοινιά στο εσωτερικό του.
Ο κ. Τράνακας μού ανέφερε ωστόσο κάτι αξιοσημείωτο: Ότι υπήρχε μια Σαρτζάδα από την Μπόχαλη μέχρι την εκκλησία των Αγίων Αναργύρων, της οποίας βρήκα όντως κάποια ίχνη.
Η Σαρτζάδα αυτή φαίνεται πολύ καθαρά σε μια προσεισμική φωτογραφία, δημοσιευμένη στο διαδίκτυο από τον κ. Ανδρέα Στάβερη-Πολυκαλά και αποτυπώνει τον Άγιο Γεώργιο των Καλογραιών και την Παναγία την Γαβαλούσα. Γι’ αυτά θ’ αναφερθούμε στη συνέχεια. Ο κ. Ανδρέας Στάβερης-Πολυκαλάς μού ανέφερε -εξάλλου- ότι αυτή ήταν η λεγόμενη Κοντή και όχι το μονοπάτι που συνέδεε την Χρυσοπηγή με το 1ο Γυμνάσιο- Λύκειο.
Συνεχίζεται
