© ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ η αναδημοσίευση και αναπαραγωγή οποιωνδήποτε στοιχείων ή σημείων του e-περιοδικού μας, χωρίς γραπτή άδεια του υπεύθυνου π. Παναγιώτη Καποδίστρια (pakapodistrias@gmail.com), καθώς αποτελούν πνευματική ιδιοκτησία, προστατευόμενη από τον νόμο 2121/1993 και την Διεθνή Σύμβαση της Βέρνης, κυρωμένη από τον νόμο 100/1975.

ΘΕΜΑΤΙΚΑ ΕΝΘΕΤΑ. Ό,τι νεότερο εδώ!

Τρίτη, 15 Οκτωβρίου 2019

Πέθανε ο συγγραφέας και κριτικός λογοτεχνίας Χάρολντ Μπλουμ


Ο Χάρολντ Μπλουμ, ίσως ο πιο σημαντικός κι υποβλητικός κριτικός λογοτεχνίας των μεταπολεμικών χρόνων, έφυγε από τη ζωή χθες σε ηλικία 89 ετών, σε νοσοκομείο του Νιου Χάβεν κοντά στο Πανεπιστήμιο του Γέιλ, με το οποίο συνέδεσε τη ζωή και τη διδασκαλία του για κοντά έξι δεκαετίες. Παρά την εύθραυστη υγεία του ο Μπλουμ ίσαμε τα στερνά του δεν θέλησε να αποχωρισθεί τις αίθουσες και την περασμένη Πέμπτη παρέδωσε το τελευταίο του μάθημα, όπως ανέφερε στους New York Times η σύζυγός του Ζαν, ανακοινώνοντας τον θάνατό του.

Συγγραφέας πάνω από 40 έργων λογοτεχνικής κριτικής, ο Μπλουμ κατάφερνε να ασκεί μεγάλη επιρροή και να είναι δημοφιλής στο κοινό, παρόλο που δεν έκανε την παραμικρή παραχώρηση στα υψηλά κι απαιτητικά κριτήρια που απαιτούσαν τα θέματα που έθιγε και αφορούσαν τις πιο υψιπετείς λογοτεχνικές δημιουργίες της ανθρωπότητας.

Για τον συγγραφέα των έργων-σταθμός «Ο Δυτικός Κανόνας» και «Η Αγωνία της Επίδρασης», το κέντρο του κανόνα, που πάνω του μετρούνται όλα τα κατοπινά έργα της μεγάλης λογοτεχνίας, είναι οι δημιουργίες του Σαίξπηρ και του Θερβάντες. Γύρω τους εξακτινώνονται όλοι οι τιτάνες του λόγου στους επόμενους αιώνες, όπως οι Γουΐτμαν, Κάφκα, Προυστ, Τζόις, ή Βιρτζίνια Γουλφ. Το έργο όλων αυτών των συγγραφέων συναρμόζει αυτό που ο ίδιος χαρακτηρίζει «ο Δυτικός Κανόνας». Μία θεωρητική άποψη που προκάλεσε -και συνεχίζει να προκαλεί- μεγάλη συζήτηση και πολεμική εντός των ακαδημαϊκών κύκλων. Μολονότι ο ίδιος ο Μπλουμ είχε κατ’ επανάληψη μεταβάλλει τα κριτήρια του κανόνα του, δεν ήσαν λίγοι που του προσήψαν πως η ιδέα του για την λογοτεχνία ήταν «εκλεκτικιστική» και «ελιτίστικη», αφήνοντας εκτός του κύκλου των μεγάλων δημιουργών σημαντικά ονόματα της λογοτεχνίας.

Μνημεία μεγάλης εμβρίθειας και κριτικής ευστοχίας, τα βιβλία του Χάρολντ Μπλουμ κατόρθωσαν να εμφιλοχωρήσουν στους καταλόγους των βιβλίων με τις μεγαλύτερες πωλήσεις (best sellers), εκτοπίζοντας άλλα με πιο δημοφιλή θεματολογία. Ο Μπλουμ είχε περιληφθεί στον κατάλογο για το βραβείο Best National Award, ενώ ήταν μέλος της Αμερικανικής Ακαδημίας Τεχνών και Γραμμάτων.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Δευτέρα, 14 Οκτωβρίου 2019

Στη Νέα Υόρκη η ψηφιακή έκθεση για τον Μέγα Αλέξανδρο


Την ψηφιακή έκθεση «Μέγας Αλέξανδρος, ως Αρχαία Ελληνική και Βυζαντινή Κληρονομιά» θα εγκαινιάσει την ερχόμενη Πέμπτη 17 Οκτωβρίου στη Νέα Υόρκη, ο γενικός γραμματέας Απόδημου Ελληνισμού Γιάννης Χρυσουλάκης.

Η έκθεση θα πραγματοποιηθεί στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Ελληνικού Κινηματογράφου της Νέας Υόρκης και τελεί υπό την αιγίδα της γενικής γραμματείας Απόδημου Ελληνισμού.

Κύριο έκθεμα είναι το γνωστό χειρόγραφο «05» του Ελληνικού Ινστιτούτου Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Σπουδών της Βενετίας, σύμφωνα με ενημέρωση από τη γενική γραμματεία Απόδημου Ελληνισμού.

Το χειρόγραφο δημιουργήθηκε τον Μεσαίωνα και εξιστορεί -μέσα από μια πλούσια εικονογράφηση- τη ζωή και τα έπη του Μεγάλου Αλεξάνδρου, από τη γέννηση μέχρι το θάνατό του. Το χειρόγραφο του 14ου αι. αντιγράφηκε, όπως επισημαίνεται, από βυζαντινούς καλλιγράφους για την προσωπική βιβλιοθήκη του Αλέξιου ΙΙΙ Κομνηνού, αυτοκράτορα της Τραπεζούντας, και κοσμείται από 250 μικρογραφίες.


ΑΠΕ-ΜΠΕ

Κυριακή, 13 Οκτωβρίου 2019

Ολοκληρώθηκαν οι εργασίες του επιστημονικού συνεδρίου "Πληθυσμιακές μετακινήσεις προς τα Ιόνια Νησιά, από τον 13ο αιώνα έως την Ένωση με την Ελλάδα"


Την επισκόπηση του φαινομένου των μεταναστεύσεων στα νησιά του Ιονίου Πελάγους επιχείρησε στην ομιλία του ο καθηγητής Ιστορίας του ΕΚΠΑ Γεράσιμος Παγκράτης, κλείνοντας τις εργασίες του επιστημονικού συνεδρίου το οποίο οργάνωσε με επιτυχία ο Τμήμα Ιταλικής Γλώσσας και Φιλολογίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Ελληνοϊταλικές Σπουδές: Ιστορία, Λογοτεχνία και Κλασική Παράδοση») σε συνεργασία με το Κέντρο Μελετών Ιονίου. Οι 27 πανεπιστημιακοί καθηγητές, ερευνητές και διδάκτορες πανεπιστημίων, με τις πρωτότυπες ανακοινώσεις τους, βοήθησαν  στον εμπλουτισμό της σχετικής ιστοριογραφίας, σε σχέση με τα μεθοδολογικά προβλήματα της συναφούς έρευνας και τις διαθέσιμες πηγές.

Την δεύτερη μέρα των εργασιών του συνεδρίου υπήρξαν πολλές και ενδιαφέρουσες ανακοινώσεις, από διακεκριμμένους επιστήμονες, για το μεταναστευτικό φαινόμενο, στη διαχρονικοτητά του, καθώς σήμερα η χώρα μας ζει την ένταση ενός όλου και διευρυνόμενου προσφυγικού και μεταναστευτικού ρεύματος. 

Οι περιλήψεις των εισηγήσεων έχουν ως εξής:

1. Τόμπρος, Νίκος: Μετοικεσίες Αχαιών στα Επτάνησα την περίοδο της Ελληνικής Επανάστασης: Η περίπτωση της οικογένειας Ι. Παπαδιαμαντόπουλου.*

     Ο κ. Τόμπρος αναφέρθηκε στην προσωρινή μετανάστευση, λίγο πριν την έναρξη του ελληνικού απελευθερωτικού Αγώνα, αρκετών  επιφανών οικογενειών Πατρινών που μεταφέρθηκαν μυστικά στα Επτάνησα, προκειμένου να αποφύγουν τις αρνητικές συνέπειες της επικείμενης εξέγερσης. Στις συγκεκριμένες οικογένειες συγκαταλέγονταν αυτές των Λόντου, Καλαμογδάρτη, Παπαδιαμαντόπουλου, οι οποίες εγκαταστάθηκαν στη Ζάκυνθο. Αποτέλεσμα αυτών των μετοικεσιών ήταν να συγκεντρωθούν -έως τον Απρίλιο του 1821- μόνο στο λοιμοκαθαρτήριο της Ζακύνθου περισσότερα από 6.000 άτομα, τα οποία στο σύνολό τους προέρχονταν από επαναστατημένες περιοχές της Πελοποννήσου. Στην  μελέτη του εξέτασε αυτές τις μετοικεσίες που σημειώθηκαν προς τα Επτάνησα το πρώτο διάστημα της Επανάστασης, επικεντρώνοντας το ενδιαφέρον του στην οικογένεια του Ι. Παπαδιαμαντόπουλου. Η συγκεκριμένη οικογένεια παρέμεινε στη Ζάκυνθο για μεγάλα χρονικά διαστήματα έως και το τέλος της Επανάστασης. Το ελάχιστα διασωθέν αρχειακό υλικό, στο οποίο συμπεριλαμβάνονται οι επιστολές που αντάλλαξε ο Ιωάννης με τη σύζυγό του Ελένη την περίοδο 1821-1826, δίνει τη δυνατότητα στους ερευνητές να κατανοήσουν και να σκιαγραφήσουν τη διαβίωση Αχαιών «προσφύγων» στα αγγλοκρατούμενα Επτάνησα κατά τη διάρκεια της Επανάστασης.

*Λέκτορας Πολιτικής Ιστορίας, Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων,



2. Λεοντσίνης, Γεώργιος Ιόνια νησιά: εποχική μετανάστευση και Ελληνική Επανάσταση - τα Κύθηρα και τα Αντικύθηρα ως μελέτη περίπτωσης (περίπου από τις αρχές του 18ου αιώνα έως το 1827).* 

     Η εισήγηση του κ.Λεοντσίνη βασίστηκε σε αρχειακή έρευνα, που διενεργήθηκε στα σωζόμενα αρχεία, ιδιωτικά και δημόσια, των νησιών του Ιονίου στο εσωτερικό και το εξωτερικό. Η έρευνα επικεντρώνεται στο φαινόμενο της εποχικής μετανάστευσης προς τις τουρκοκρατούμενες ελληνικές και άλλες περιοχές, περίπου από τις αρχές του 18ου αιώνα έως την έναρξη της Ελληνικής Επανάστασης, περίοδο κατά την οποία αυτό εκδηλώθηκε δυναμικά από τα νησιά του Ιονίου προς τις περιοχές αυτές, οι οποίες και προσδιορίζονται στο κυρίως σώμα της εισήγησης του. Αυτή η μορφή μετανάστευσης με σημείο αναφοράς τις καλλιέργειες έγγειων ιδιοκτησιών και τη συγκομιδή των καρπών όπως και εκείνην της περιοδικής μετακίνησης εξειδικευμένου τεχνικού δυναμικού προς τις ίδιες περιοχές, διασυνδέονται, κατά την τελική τους φάση, με μεγάλο προσφυγικό ρεύμα άμαχου ελληνικού αλλά και τουρκικού πληθυσμού προς τα νησιά του Ιονίου, προεπαναστατικά και κατά την περίοδο της Ελληνικής Επανάστασης. Ως μελέτη περίπτωσης λαμβάνονται τα Κύθηρα και τα Αντικύθηρα, επειδή η σχετική έρευνα, λόγω του μεγέθους της, έχει περιορισθεί περισσότερο ολοκληρωμένα στα νησιά αυτά. Η εικόνα, που έχει αποκτηθεί, μαρτυρεί πως και τα δύο αυτά φαινόμενα, αλληλοσυνδεόμενα, στο πλαίσιο λίγο-πολύ κοινών οικονομικών, κοινωνικών, πολιτικών, εθνικών και γεωστρατηγικής σημασίας συνθηκών, παράγουν πολιτικά και κοινωνικά αποτελέσματα με εθνική εμβέλεια και σημασία. Όταν τα δύο αυτά φαινόμενα σε μια κρίσιμη καμπή της ελληνικής ιστορίας συναντιούνται ή ορθότερα όταν το προσφυγικό πρόβλημα ενέσκηψε στα νησιά λόγω της Ελληνικής Επανάστασης, ενεργοποίησε ανθρώπινες σχέσεις και δεσμούς και ποικίλες άλλες δυναμικές των κοινωνιών τους, που απέβησαν αποφασιστικός παράγοντας στην εξέλιξη της επαναστατικής δραστηριότητας των Ελλήνων της ηπειρωτικής και της νησιωτικής Ελλάδας. Τα φαινόμενα της εποχικής μετανάστευσης και της περιοδικής μετακίνησης εξειδικευμένου τεχνικού δυναμικού, που είχαν προηγηθεί της Ελληνικής Επανάστασης, υπερβαίνουν τα επίπεδα της συγκυριακής τους παρουσίας και της δομικής τους οργάνωσης και λειτουργίας. Η εισήγηση του κ. Λεοντσίνη ανέδειξε  μορφές πολλαπλής συμμετοχής των κατοίκων των Κυθήρων και των Αντικυθήρων, της ηγεσίας της τοπικής εκκλησίας, του εφημεριακού κλήρου και των φορέων και των οργάνων της κοινοτικής αυτοδιοίκησης στην Ελληνική Επανάσταση.

*Οµότιµος Καθηγητής Νεότερης Ελληνικής Ιστορίας, ΕΚΠΑ.


3. Πατραμάνη, Μαρία: Η Κρητική διασπορά (1645-1797). Βραχύ Σημείωμα για τις πληθυσμιακές μετακινήσεις κρητικών προσφύγων στα Ιόνια νησιά.*

     Η εἰσήγηση της κας Πατραμάνη, ἀφορούσε, τὶς πληθυσμιακὲς μετακινήσεις τῶν κρητικῶν προσφυγικῶν οἰκογενειῶν στὰ Ἰόνια νησιά. Τα στοιχεία αντλούνται  ἀπὸ τὴν ἐπικείμενη ἔκδοση του βιβλίου: Ἡ Κρητικὴ διασπορά (1645-1797). Εἰδικὴ πραγματεία γιὰ τὴν Κρητικὴ διασπορά καὶ τὰ κύματα μετακινήσεων μὲ τομές, καταρχὰς τὴν περίοδο τοῦ Κρητικοῦ Πολέμου (1645-1669), μὲ ἀφορμή τὴν περίοδο τῆς βενετικῆς κυριαρχίας στὸ Regno di Morea, τὰ γεγονότα τῆς ἀποτυχημένης προσπάθειας ἀνακατάληψης τῶν Χανίων (1692), κι ἀκόμη μετὰ τὸ 1715, καθὼς καὶ κάποια μέλη οἰκογενειῶν τῆς τρίτης γενιᾶς ἐπίσης, μεμονωμένως, μετακινοῦνται ἕως τὸ ἔτος 1797. Ὅπου κατατίθενται τὰ στατιστικὰ στοιχεῖα τοῦ ὅλου τῆς κρητικῆς μετανάστευσης στα νησιά του Ἰονίου, ἀκόμη τὴν Πελοπόννησο καὶ τοὺς ἄλλους χώρους ὑποδοχῆς (Δαλματία-Ίστρια, ΒενετίαTerra Ferma), καθὼς καὶ τὴν παρουσία καὶ τὸν ρόλο ποὺ διεδραμάτισαν, ἀπὸ τὴν πρώτη ἕως καὶ τὴν τρίτη γενιά. Καρπὸς μακρόχρονης καὶ ἐπίπονης ἔρευνας, ἐπεξεργασίας τοῦ τεκμηριωτικοῦ ὑλικοῦ, μεγάλης συνθετικῆς ἐργασίας. Ἑστιάζοντας στὸ θέμα τοῦ συνεδρίου, μὲ βάση τὸ ἀνέκδοτο πηγαϊκὸ ἀρχειακὸ ὑλικὸ ἀπὸ τὸ Archivio di Stato di Venezia καὶ τὸ Ἱστορικὸ Ἀρχεῖο Κυθήρων, ἡ ἀναφορὰ τῆς εἰσήγησης ήταν   ἀποκλειστικὰ γιὰ τὰ Ἰόνια νησιά (Κέρκυρα, Ζάκυνθο, Κύθηρα). Ἀντλήθηκε ἀπὸ τὴν κατατεθειμένη στὸ Τμῆμα Ἱστορίας καὶ Ἀρχαιολογίας Πανεπιστημίου Κρήτης, ἀδημοσίευτη διδακτορικὴ διατριβή μου: Μαρία Γ. Πατραμάνη, Οἱ Κρητικοὶ πρόσφυγες στὰ Κύθηρα (1645-1797),Ρέθυμνο 2005, τ. Α΄, εἰδικά, ἀπὸ τὴν «Εἰσαγωγή», σσ. 25-36, ὅπου δίνονται τὰ στοιχεῖα τῆς παρουσίας τῶν κρητικῶν προσφύγων, ὡς ἐπήλυδος πληθυσμιακῆς μονάδας, στὸ σύνολο τοῦ πληθυσμοῦ ἑνὸς ἑκάστου νησιοῦ.

*Δρ. Ιστορίας, Διευθύντρια του Πειραµατικού Γενικού Λυκείου Ηρακλείου.


4. Πάρδος, Αντώνης: Δεκαέξι βενετικοί κατάλογοι επιδομάτων στους πρόσφυγες του Χάνδακα (Κέρκυρα-Ζάκυνθος, 1670- 1682). Γενικές προσεγγίσεις.* 

Στην ανακοίνωση του κ.Πάρδου αναφέρονται τα ακριβή ονόματα των μετοίκων, οι στενές και ευρύτερες συγγενικές συσσωματώσεις τους, η αντιπαραβολή των καταλόγων με το μεγάλο Βιβλίο επιδομάτων του πολιορκημένου Χάνδακα συνοδεύονται από ποικίλες αρχειακές πληροφορίες για τις συνθήκες μετάβασης και εγκατάστασης. Οι κατάλογοι επιπλέον προσφέρουν ένα στερεό κρηπίδωμα για την ανίχνευση συγκεκριμένων φορέων του πολιτισμού εκείνου που ενοφθάλμισε την ιόνια πραγματικότητα δίνοντάς της προεξάρχουσα θέση στους επόμενους αιώνες.

*Ερευνητής του Ινστιτούτου Ιστορικών Ερευνών, Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών.


5. Καρύδης, Σπύρος – Τζιβάρα, Παναγιώτα Κρήτες πρόσφυγες στην Κέρκυρα. Τα τεκμήρια των Αρχείων Νομού Κέρκυρας ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΤΖΙΒΑΡΑ – ΣΠΥΡΟΣ ΚΑΡΥΔΗΣ Όψεις της οικονομικής δραστηριότητας των Κρητών προσφύγων στους τόπους εγκατάστασής τους. Η περίπτωση της Κέρκυρας. *

     Η ανακοίνωση αφορούσε τις κοινότητες  των Κρητικών προσφύγων που εγκαταστάθηκαν στα νησιά του Ιονίου και στις οποίες παρατηρούνται από τη στιγμή της εγκατάστασής τους ποικίλες ανισότητες οι οποίες οφείλονται στη διαφορετική κοινωνική προέλευση αλλά και στην οικονομική τους επιφάνεια. Τα γνωστά παραδείγματα εκτείνονται από την απόλυτη ένδεια, που οδηγούσε στην επαιτεία και τη διαμονή σε ευτελή καταλύματα ή σε ιδρύματα, έως τον πλούτο που επέτρεπε την αγορά κατοικιών και οικοπέδων, την οικοδομική και ναοδομική δραστηριότητα, τη δραστηριοποίηση στον χώρο του εμπορίου και στις χρηματοπιστωτικές συναλλαγές. Στην ανακοίνωση αυτή, στηριγμένοι στα αποτυπώματα, που άφησαν στα φύλλα των 10 νοταρικών καταστίχων, οι εισηγητές διερεύνησαν την οικονομική δραστηριότητα των προσφύγων, μέσα από τεκμήρια δοσοληψιών, συναλλαγών, διαθηκών ορισμών. H ανακοίνωση αποτελεί στην πράξη μια σύντομη περιήγηση στο υλικό που φυλάσσεται στα αρχεία Νομού Κέρκυρας και αφορά τους Κρήτες πρόσφυγες από την έναρξη του Κρητικού πολέμου έως και το τέλος του τελευταίου βενετοτουρκικού πολέμου. Η μελέτη εστιάζει την  προσοχή της  στο πρωτοπαπαδικό αρχείο, στο νοταρικό αρχείο, στα αρχεία της τοπικής βενετικής διοίκησης του νησιού (δηλαδή στα αρχεία του βάιλου και του προβλεπτή καπιτάνου τα οποία συγκροτούν σήμερα την αρχειακή σειρά Ενετική Διοίκηση) καθώς και στο αρχείο της αστικής Κοινότητας του νησιού (γνωστό ως Ενετοκρατία). Τα αρχειακά τεκμήρια προσφέρουν ευάριθμες ειδήσεις για τα πολεμικά γεγονότα ή την περιπέτεια των ανθρώπων στον δρόμο της προσφυγιάς, στο ταξίδι δηλαδή από την Κρήτη έως τα νησιά του Ιονίου, με εξαίρεση τα έγγραφα εκείνα τα οποία συντάχθηκαν και ομαδοποιήθηκαν δίκην «φακέλων», για να υποστηρίξουν αιτήματα των προσφύγων για την παροχή βοήθειας, για την ανάληψη της επικαρπίας κάποιου δημόσιου ναού ή μοναστηριού, για την ένταξη στην αστική Κοινότητα. Ωστόσο, τα ίδια τεκμήρια ακόμα και με τη λακωνικότητά τους ή τη σιωπή τους μεταφέρουν το συναίσθημα, τον πόνο, τις δυσκολίες στη νέα πατρίδα, μαρτυρούν τα προβλήματα συγχρωτισμού με τους ντόπιους, αποκαλύπτουν την ψυχολογία των προσφύγων, καταγράφουν την ελπίδα για την επιστροφή στον γενέθλιο χώρο. Τα αρχειακά τεκμήρια αναδεικνύουν επίσης όψεις των κοινωνικών σχέσεων και των συμπεριφορών, της οργάνωσης των προσφυγικών κοινοτήτων και της αλληλεγγύης που χαρακτήριζε τα μέλη τους όπως επίσης μαρτυρούν τη διαχείριση της εμπερίστατης προσφυγιάς για αιτήματα παροχής προνομίων και ευεργεσιών από την Κυρίαρχο Βενετία.

*Εκπαιδευτικός, Διδάκτωρ Ιστορίας, ΕΚΠΑ - Μόνιµη Επίκουρη Καθηγήτρια ΔΠΘ, Τµήµα Ιστορίας-Εθνολογίας


6. Μοσχόπουλος, Γεώργιος Πρόσφυγες από την Κρήτη στην Κεφαλονιά κατά τον 17ο αιώνα.* Καθηγητής Πανεπιστηµίου Πατρών.


7. Παταπίου, Νάσα Αρχειακές μαρτυρίες για εγκατάσταση Κυπρίων στα Ιόνια νησιά (16ος-17ος αι.)

     Η κ. Παταπίου μίλησε για την  οθωμανική κατάκτηση της Κύπρου (1570-1571) η οποία προκάλεσε μεγάλες ανακατατάξεις στη μεγαλόνησο. Μεγάλος αριθμός Κυπρίων σκοτώθηκαν κατά τη διάρκεια του πολέμου και άλλοι αιχμαλωτίστηκαν. Όσοι αιχμάλωτοι επέζησαν από τις κακουχίες και τελικά απέκτησαν την ελευθερία τους με καταβολή λύτρων κατέφυγαν, για ευνόητους λόγους, είτε στη Βενετία είτε στις βενετοκρατούμενες ελληνικές περιοχές. Μεταξύ αυτών των περιοχών ήταν και τα Ιόνια Νησιά. Η Δημοκρατία της Βενετίας ενίσχυσε τότε τους πρόσφυγες Κυπρίους, οι οποίοι με αιτήματά τους στις βενετικές αρχές εκλιπαρούσαν ανάλογα για μια εργασία, ένα επίδομα, μια στέγη ή να καταταγούν στους λόχους του ελαφρού ιππικού για να επιβιώσουν. Μέσα από τα αιτήματα των προσφύγων Κυπρίων και γενικά το διαθέσιμο αρχειακό υλικό πληροφορούμαστε για την εγκατάστασή τους στα Ιόνια Νησιά. Πρόκειται για στρατιωτικούς, ή μέλη του ελαφρού ιππικού, εμπόρους, λογίους ή 14 φεουδάρχες. Μεταξύ αυτών σημειώνουμε τις κυπριακές οικογένειες Cressi ή Χρυσή, Τζιμπλέττη, Carafa ή Χωραφά, Κωνστάντζο, Μπούκαρη, Γονέμη, Στράμπαλη, Μοτσανέγα κ.ά.

*Ιστορικός-Ερευνήτρια. Επιστηµονικός συνεργάτης Κέντρου Μελετών Ιεράς Μονής Κύκκου.



8. Παπαδάμου, Χρυσοβαλάντης: Κύπριοι πρόσφυγες στα Ιόνια νησιά μετά τον βενετοτουρκικό πόλεμο του 1570-71. Οι περιπτώσεις των οικογενειών Brachimi, Stambali και Carer. *

Ο κ. Παπαδάμου αναφέρθηκε στον  Πόλεμο της Κύπρου και την κατάκτηση του νησιού από τους Οθωμανούς, και τον χαρακτήρισε  μία από τις κορυφαίες στιγμές της μακροχρόνιας βενετοτουρκικής σύγκρουσης. Η Κύπρος, το τελευταίο προπύργιο της Χριστιανοσύνης στην Εγγύς Ανατολή, μετατράπηκε το 1571 σε οθωμανική επαρχία. Ένας απροσδιόριστος αριθμός προσφύγων εγκατέλειψε το νησί και εγκαταστάθηκε σε περιοχές του βενετοκρατούμενου ελλαδικού χώρου και στη βενετική μητρόπολη. Ένα μέρος αυτού του προσφυγικού ρεύματος κατέληξε στα Ιόνια νησιά. Με βάση το προσωπικό και οικογενειακό κοινωνικό και οικονομικό status τους, οι Κύπριοι πρόσφυγες εντάχθηκαν με διάφορους τρόπους στις τοπικές κοινωνίες χαράσσοντας τη δική τους πορεία. Στην  ανακοίνωση του  εξέτασε  13 περιπτώσεις  οικογενειών που από την Κύπρο εγκαταστάθηκαν στην Κέρκυρα, τη Ζάκυνθο και την Κεφαλονιά, καθώς και η εξέλιξή τους στο νέο χώρο διαβίωσης.

*Δρ. Ιστορίας Πανεπιστηµίου Κύπρου.


9. Γιαννουλοπούλου, Γιαννούλα: Επτανησιώτικες διάλεκτοι και βενετσιάνικη διάλεκτος την εποχή της Βενετοκρατίας, η επιρροή των μετακινήσεων από και προς τη Βενετία στις γλωσσικές και κοινωνιογλωσσικές διαστάσεις της γλωσσικής επαφής.

Στην ανακοίνωση της, η κα Γιαννουλοπούλου διερεύνησε το φαινόμενο της γλωσσικής επαφής μεταξύ της βενετσιάνικης και των επτανησιακών διαλέκτων κατά την εποχή της Βενετοκρατίας στα Επτάνησα (1204-1214, 1386-1797),  υπό το πρίσμα κυρίως της κοινωνιογλωσσολογίας. Συγκεκριμένα, στην μελέτη της λαμβάνονται ως δεδομένα: α) ότι η βενετσιάνικη διάλεκτος (και όχι γενικώς η ιταλική γλώσσα) είναι αυτή που επηρέασε τις επτανησιώτικες διαλέκτους, και β) ότι το βενετικό κράτος (Stato Veneto) δεν ασκούσε κρατική γλωσσική πολιτική επιβολής της γλώσσας του στις κτήσεις (Stato da Mar), με τον ίδιο τρόπο που δεν ασκούσε γλωσσική πολιτική προτυποποίησης της γλώσσας στην ενδοχώρα (Stato da Terra). Ως εκ τούτου, διερευνάται το κατά πόσο και με ποιο τρόπο το φαινόμενο της γλωσσικής επαφής καθορίστηκε από τις μετακινήσεις Ελλήνων και Βενετών από και προς τη Βενετία, στις διάφορες περιόδους της Βενετοκρατίας. 

*Καθηγήτρια ΕΚΠΑ, ΤΙΓΦ


10. Δρακούλη, Αθανασία: Φιλοπρόοδες δράσεις διδασκάλων της Ιταλικής που μετακινούνται στα Επτάνησα κατά το πρώτο μισό του 19ου αιώνα: οι περιπτώσεις του Λουδοβίκου Ιγνάτιου Μαρτζώκη στη Ζάκυνθο και του Pelagio Saverio da Malta στην Κεφαλλονιά.*

 Η μελέτη της κας Δρακούλη  αναφέρεται στο πρώτο μισό του 19ου αιώνα, σε μία περίοδο κατά την οποία σημειώνονται σημαντικές κοινωνικοπολιτικές αλλαγές που συντελούν στη σταδιακή “υποχώρηση” της χρήσης της Ιταλικής γλώσσας στην επτανησιακή κοινωνία. Την περίοδο αυτή  φτάνουν στα Ιόνια από την Ιταλία δύο σημαντικοί λόγιοι οι οποίοι δίνουν, ο καθένας από το μετερίζι του, νέα ώθηση τόσο στα ιταλικά γράμματα όσο και στην ευρύτερη εκπαιδευτική και πολιτιστική πραγματικότητα των νήσων. Πρόκειται για τον νομικό και διδάσκαλο της Ιταλικής γραμματολογίας Λουδοβίκο Ιγνάτιο Μαρτζώκη και τον Φραγκισκανό Καπουκίνο ιερέα Pelagio Saverio da Malta. Ο πρώτος ως αυτοεξόριστος φιλοπατριώτης και αγωνιστής κατά των Αυστριακών κατακτητών της Ιταλίας, ο δεύτερος ως εντεταλμένος της Αγίας Έδρας στα πλαίσια της διαποίμανσης των καθολικών των νησιών και της διάδοσης της Πίστης κατά τα πρότυπα της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας, εγκαθίστανται στη Ζάκυνθο 9 (1837) και την Κεφαλονιά (1839) αντιστοίχως και διανθίζουν την τοπική κοινωνία με τις πολυποίκιλες και καινοτόμες για τα τοπικά δεδομένα δραστηριότητές τους στο χώρο της παιδείας και του πολιτισμού.

*Μεταδιδάκτωρ ΤΙΓΦ, Διδάσκουσα Πανεπιστηµίου Κρήτης.


11. Κουρκουμέλης, Νικόλαος: Εγκαταστάσεις Σουλιωτών στην Κέρκυρα το πρώτο τέταρτο του 19ου αι. *

Στην μελέτη του κ.Κουρκουμέλη, εξετάζονται οι μετακινήσεις των Σουλιωτών μετά την δεύτερη πολεμική σύγκρουσή τους με τον πασά των Ιωαννίνων Αλή (2 Ιουλίου 1800, 7 Δεκεμβρίου 1803, 15 Απριλίου 1804) και οι εγκαταστάσεις τους στην πόλη και την ύπαιθρο της Κέρκυρας. Παράλληλα εξετάζονται, η κοινωνική τους ζωή, η συμμετοχή τους στα στρατιωτικά σώματα της Επτανήσου Πολιτείας και των Αυτοκρατορικών Γάλλων, οι αντιπαλότητες με τον πληθυσμό, η παραβατική τους συμπεριφορά, οι μετεγκαταστάσεις, οι 11 πολιτογραφήσεις, και η τελική ενσωμάτωση στην κερκυραϊκή κοινωνία, εκείνων που παρέμειναν μετά την έναρξη της Ελληνικής Επανάστασης του 1821. 

*Δρ. Ιστορίας Πανεπιστηµίου Ιωαννίνων.


12. Ζαφειράτου, Θεοδώρα Πολιτογραφήσεις ξένων υπηκόων στο Ιόνιο Κράτος (1815-1864).*

 Στην ανακοίνωση της η κα Ζαφειράτου αναφέρθηκε  στο όνομα, την ιδιότητα, τον τόπο καταγωγής και την χρονολογία κατά την οποία δόθηκε η ιδιότητα του Ιόνιου πολίτη στους ενδιαφερόμενους κατά την χρονική περίοδο 1815- 1864 με βάση τις αντίστοιχες Πράξεις της Ιονίου Γερουσίας και διοικητικά έγγραφα της περιόδου του Ιονίου Κράτους από τα ΓΑΚ- Αρχεία Ν. Κεφαλληνίας.  Αναφέρθηκε επίσης το νομικό πλαίσιο που διείπε τη διαδικασία πολιτογράφησης ξένων υπηκόων στο Ιόνιο Κράτος και  αναλύθηκε η σημασία των πολιτογραφήσεων αυτών.

*Δρ. Ιστορίας, Προϊσταµένη ΓΑΚ - Αρχείων Ν. Κεφαλληνίας.


13. Δουκάκης, Κωνσταντίνος Η μετανάστευση Μαλτέζων στο Ιόνιο Κράτος: μια ιστοριογραφική προσέγγιση.*

Στην μελέτη του ο κ.Δουκάκης  εξετάζει το πώς υποδέχθηκε η ελληνική και διεθνής βιβλιογραφία τη μετανάστευση των Μαλτέζων στο Ιόνιο Κράτος και επικεντρώθηκε  στην ανάλυση των μεθοδολογικών εργαλείων που έχουν αξιοποιηθεί  για την κριτική προσέγγιση  των διαθέσιμων για το υπό ανάλυση αντικείμενο, πρωτογενών και δευτερογενών πηγών, αλλά και τον τρόπο καταγραφής του φαινομένου τόσο από τους ιστορικούς του 19ου αιώνα όσο και από τους σύγχρονούς μας μελετητές.

*Δρ. Ιστορίας Ιονίου Πανεπιστηµίου, Διδάσκων ΕΑΠ και Πανεπιστηµίου Πατρών.

Σάββατο, 12 Οκτωβρίου 2019

Νέα εμπλοκή στον δανεισμό στο Λούβρο του «Ανθρώπου του Βιτρούβιου»


Αναπάντεχη τροπή πήρε η διαφαινόμενη αναθέρμανση των πολιτιστικών σχέσεων ανάμεσα στη Γαλλία και την Ιταλία, έπειτα από την απόφαση του διοικητικού δικαστηρίου του Βένετο να δεχθεί την προσφυγή της οργάνωσης για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς Italia Nostra, ενάντια στον δανεισμό του περίφημου σχεδίου του Λεονάρντο Ντα Βίντσι «Ο Άνθρωπος του Βιτρούβιου» στο Μουσείο του Λούβρου.
   Το διάσημο έργο, που φυλάσσεται στην Πινακοθήκη της Ακαντέμια στη «Γαληνοτάτη», επρόκειτο να μεταφερθεί έως τις 24 Οκτωβρίου στο παρισινό Μουσείο για να συμπεριληφθεί στην έκθεση για τα 500 χρόνια από τον θάνατο του μεγάλου "δασκάλου" της αναγεννησιακής τέχνης. Ο δανεισμός ήταν καρπός μίας μακράς διαπραγμάτευσης, μεταξύ των υπουργείων Πολιτισμού των δύο χωρών. Ως αντάλλαγμα για τον δανεισμό του σχεδίου του Λεονάρντο, η Γαλλία είχε δεσμευθεί ότι θα παραχωρούσε κάποια έργα του Ραφαέλο για την αντίστοιχη έκθεση στην Ιταλία τον ερχόμενο χρόνο.
   Ωστόσο, οι δικαστικές Αρχές της Βενετίας επικαλούνται -για την απόφασή τους να κάνουν δεκτή την προσφυγή της Italia Nostra- «τη σοβαρή κατάσταση» που βρίσκεται το σχέδιο και γι' αυτό κρίνει πως «δεν μπορεί να μετακινηθεί».
   Η απόφαση για τον δανεισμό είχε ληφθεί από τον Ιταλό πρώην υπουργό Πολιτισμού Μπονιζόλι και το πράσινο φως δόθηκε από τον διάδοχό του Ντάριο Φραντσεσκίνι. Η συμφωνία προέβλεπε πως «ο Άνθρωπος του Βιτρούβιου» θα παρέμενε στο Παρίσι για δύο μήνες και σε αντάλλαγμα θα δανείζονταν στην Ιταλία έργα του Ραφαέλο.
   Η ιδέα της ανταλλαγής αυτής είχε προκαλέσει μεγάλες αντιδράσεις: η ξενοφοβική Λέγκα είχε αντιταχθεί στον δανεισμό και τη μεταφορά στο όνομα της «ιταλικότητας» του Λεονάρντο.
   Φυσικά, το αποτέλεσμα της απόφασης αυτής είναι να αποσυρθεί και η αντίστοιχη συμφωνία για τον δανεισμό στην Ιταλία των έργων του Ραφαέλο. Στο στόχαστρο των ιταλικών διοικητικών δικαστηρίων έχει τεθεί το σύνολο της συμφωνίας, που κατά τους δικαστές παραβιάζει τη διάκριση μεταξύ ελεγκτικών και διαχειριστικών δημόσιων υπηρεσιών.
   Η προσφυγή θα συζητηθεί στις 16 Οκτωβρίου. Ωστόσο το ιταλικό υπουργείο Πολιτισμού έχει εκφράσει την έκπληξή του για την αρνητική εξέλιξη. Ο αλληλοδανεισμός των έργων, πέρα από την σημασία του για τις πολιτιστικές ανταλλαγές των δύο χωρών είχε και μία πολιτική παράμετρο: συμβόλιζε την αναθέρμανση των σχέσεων ανάμεσα στο Παρίσι και τη Ρώμη, έπειτα από τη σύγκρουση για το μεταναστευτικό και άλλα συναφή ζητήματα που είχαν οι δύο χώρες κατά την περίοδο που στην κυβέρνηση της Ιταλίας συμμετείχε η ξενοφοβική Λέγκα και ο ηγέτης της και υπουργός Εσωτερικών Ματέο Σαλβίνι είχε αναφερθεί συχνά απαξιωτικά για τη Γαλλία και τον πρόεδρό της Εμανουέλ Μακρόν.
    Πηγή: Corriere della Sera, huffingtonpost.it, El Pais

4,5 ή 4,4 ρίχτερ αναστάτωσαν τη Ζάκυνθο μετά τα μεσάνυχτα


Σεισμική δόνηση 4,5 βαθμών της κλίμακας Ρίχτερ καταγράφηκε από τους σεισμογράφους στις 01:43 απόψε (12η Οκτωβρίου 2019), σε υποθαλάσσιο χώρο σε μικρή απόσταση από τη Ζάκυνθο, αναφέρει ανακοίνωση του Ευρωμεσογειακού Σεισμολογικού Κέντρου ή 4,4 βαθμών κατά ανακοίνωση του Γεωδυναμικού Ινστιτούτου του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών εκ μέρους των τεσσάρων φορέων συγκρότησης του Εθνικού Σεισμολογικού Δικτύου.

Σύμφωνα με τα δεδομένα, η σεισμική δόνηση, η οποία χαρακτηρίζεται «ασθενής», είχε επίκεντρο θαλάσσια περιοχή 11 χιλιόμετρα νότια της Ζακύνθου, ή 251 χιλιόμετρα δυτικά της Αθήνας.



Εγκαινιάστηκε στη Ρώμη η έκθεση "Πομπηία και Σαντορίνη: η αιωνιότητα σε μια μέρα".


Στη Scuderie del Quirinale, στη Ρώμη, η υπουργός Πολιτισμού και Αθλητισμού Λίνα Μενδώνη εγκαινίασε στις 9 Οκτωβρίου, μαζί με τον Ιταλό ομόλογό της, υπουργό Πολιτιστικής Κληρονομιάς και Τουρισμού Ντάριο Φραντζεσκίνι, την έκθεση «Πομπηία και Σαντορίνη: η αιωνιότητα σε μια μέρα».

Όπως αναφέρει σχετική ανακοίνωση του ΥΠΠΟΑ, «η έκθεση συνδέει δύο σημαντικά οικιστικά σύνολα, που καταστράφηκαν από ηφαιστειακές εκρήξεις, παρουσιάζοντας τοιχογραφίες, κεραμικά, κοσμήματα, αλλά και έργα Τέχνης, που έχουν εμπνευστεί νεότεροι και σύγχρονοι δημιουργοί από την καταστροφή των δύο πόλεων. Μεταξύ των ελληνικών εκθεμάτων περιλαμβάνονται αποκατεστημένες τοιχογραφίες από το Ακρωτήρι της Σαντορίνης, οι οποίες ταξιδεύουν για πρώτη φορά στο εξωτερικό».

Στην ομιλία της, η υπουργός τόνισε ότι η Πομπηία και το Ακρωτήρι αποτελούν «δραματικά παραδείγματα του άνισου ανταγωνισμού μεταξύ ανθρώπου και φύσης». Επισήμανε την ανάγκη για άμεση δράση και ζήτησε την στήριξη της ελληνικής πρωτοβουλίας για πολυμερή συνεργασία και συντονισμένη παγκόσμια απάντηση στην απειλή της κλιματικής αλλαγής στην πολιτιστική και φυσική κληρονομιά. Η έκθεση θα είναι ανοικτή για το κοινό στη Scuderie del Quirinale από αύριο, 11 Οκτωβρίου, έως τις 6 Ιανουαρίου.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Παρασκευή, 11 Οκτωβρίου 2019

Ημέρες Πολιτιστικής Κληρονομιάς στο Μουσείο Σολωμού και Επιφανών Ζακυνθίων


Το Μουσείο Σολωμού και Επιφανών Ζακυνθίων, ως θεματοφύλακας της πολιτιστικής κληρονομιάς του τόπου, καλεί τους φίλους της τέχνης να γιορτάσουν μαζί του τις διεθνείς και ευρωπαϊκές ημέρες πολιτισμού, που ήδη γιορτάζονται σε όλο τον κόσμο με πλήθος εκδηλώσεων, με μια επίσκεψη στους εκθεσιακούς του χώρους.
     Ήδη σε ευρωπαϊκό επίπεδο γιορτάζονται από τις πρώτες ημέρες του φθινοπώρου οι «Ευρωπαϊκές Ημέρες Πολιτιστικής Κληρονομιάς 2019», όπου το ίδρυμα κάλεσε το κοινό του να ξανα-ανακαλύψει τα 15 έργα τέχνης της σπουδαίας ζωγράφου-πιανίστριας Αμαλίας Νταγιάντα, που φυλάσσονται στη μόνιμη συλλογή του. Στο πολυδιάστατο έργο της καθρεφτίζεται το θέμα των φετινών εορτασμών "Τέχνες και Ψυχαγωγία: αναζητώντας τον ελεύθερο χρόνο".


Την Κυριακή 13 Οκτωβρίου, γιορτάζεται για δεύτερη χρονιά η «Ευρωπαϊκή Ημέρα Συντήρησης » και το Μουσείο προτείνει στους επισκέπτες να δώσουν ιδιαίτερο βάρος στην έκθεση φορητών εικόνων της Αίθουσας Κολυβά, η οποία μαρτυρεί τη σημασία της συντήρησης και πώς αυτή αναδεικνύεται μέσα από τα εκτεθειμένα έργα τέχνης της συλλογής.


Τέλος, την Πέμπτη 24 Οκτωβρίου, γιορτάζεται η «Διεθνής Ημέρα Εργαζομένων σε Μουσεία». Την ημέρα αυτή, οι "εορτάζοντες" υπάλληλοι του Μουσείου μας θα ξεναγήσουν τους ενδιαφερόμενους στους εκθεσιακούς χώρους και στο χώρο του Μαυσωλείου Σολωμού και Κάλβου, μιλώντας τους επίσης για τους νέους ψηφιακούς τρόπους ξενάγησης μέσα από τις ηλεκτρονικές θεματικές εκθέσεις στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης, μιας και το θέμα των φετινών εορτασμών είναι "Βιώσιμη Πολιτιστική Κληρονομιά".


Σας θυμίζουμε ότι το Μουσείο είναι ανοιχτό καθημερινά και Σαββατοκύριακα από τις 09:00 το πρωί μέχρι τις 14:00 το μεσημέρι. Περισσότερες πληροφορίες στο www.zakynthos-museumsolomos.gr.

Πέμπτη, 10 Οκτωβρίου 2019

Νόμπελ Λογοτεχνίας στους Όλγκα Τοκάρτσουκ για το 2018 και Πέτερ Χάντκε για το 2019 | The Nobel Prizes in Literature for 2018 and 2019


Η Πολωνή συγγραφέας Όλγκα Τοκάρτσουκ και ο αυστριακός συγγραφέας Πέτερ Χάντκε τιμήθηκαν σήμερα με το βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας 2018 και 2019 αντίστοιχα, όπως ανακοινώθηκε από τη Σουηδική Ακαδημία στη Στοκχόλμη.

The Nobel Prize in Literature 2018 was awarded to Olga Tokarczuk "for a narrative imagination that with encyclopedic passion represents the crossing of boundaries as a form of life."

The Nobel Prize in Literature 2019 was awarded to Peter Handke "for an influential work that with linguistic ingenuity has explored the periphery and the specificity of human experience."

The Nobel Prizes in Literature 2018 and 2019 were announced at The Swedish Academy in Stockholm.



Γιάννης Ψυχοπαίδης: ΠΟΙΗΤΙΚΑ. Η ζωγραφική συναντάει την ποίηση


Το Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος παρουσιάζει από την Τετάρτη 9 Οκτωβρίου στις 19.00 μια μεγάλη αναδρομική έκθεση του Γιάννη Ψυχοπαίδη με ζωγραφικές ενότητες του καλλιτέχνη οι οποίες αναφέρονται, εμπνέονται και συνομιλούν με τους ποιητές και τον ποιητικό τους λόγο.

Η έκθεση περιλαμβάνει έργα μικτών τεχνικών και διαφορετικών υλικών, συμπεριλαμβανομένης μιας μεγάλης σειράς από σχέδια, ακουαρέλες και λάδια με τα πορτρέτα των ποιητών.

Μια εικαστική συνομιλία με την Οδύσσεια του Oμήρου, τον Παρμενίδη, τον Ηρώνδα, τον Κάλβο, τον Μπάιρον, τον Παλαμά, τον Καβάφη, τον Καρυωτάκη, τον Λόρκα, τον Σεφέρη, τον Ελύτη, τον Ρίτσο, τον Εμπειρίκο, τον Σαχτούρη, τη Δημουλά, μέχρι και τον Κοντό, τον Φωστιέρη, τον Βλαβιανό, τον Κυπαρίσση, τον Μεταξά και τον Σιώτη.


Τετάρτη, 9 Οκτωβρίου 2019

Δειλινές παρηγορίες Οκτωβρίου 2019 {2ο μέρος}


Φωτο-αποτυπώσεις από την ύπαιθρο του Μπανάτου εν Ζακύνθω: π. Παναγιώτης Καποδίστριας


Νίκος Καρούζος 

Έρημος σαν τη βροχή

Διαβαίνω αγιάτρευτος μες στ’ όνειρό μου
σε δίχτυ μόνος της πρώτης σιωπής
έδειξα τα πτηνά διχάζεται ο δρόμος
η αλήθεια φαρδαίνει πάντα την ορμή.
Κι η μοίρα των άστρων
θα είναι τέφρα θα είναι μια μεγάλη πυρική
τώρα μαθαίνω το αίμα μου
δίχως τους δροσερούς υακίνθους
τώρα σε βλέπω δρόμε του καλού σαν ειδοποίηση με κρίνους
έχοντας το σακούλι τ’ αναστεναγμού
κι όλο πηγαίνω
πηγαίνω
στις πηγές

(Από τη συλλογή Η ΕΛΑΦΟΣ ΤΩΝ ΑΣΤΡΩΝ, 1962)








Τρίτη, 8 Οκτωβρίου 2019

Αίγυπτος: Καβάφης, ο παγκόσμιος Αλεξανδρινός



της Νατάσσας Δομνάκη | ΑΠΕ-ΜΠΕ

«Ο Καβάφης με βοηθά να ανακαλύψω την πόλη μου. Περπατώντας στα βήματά του είναι σαν να βλέπουμε το παρελθόν της Αλεξάνδρειας μέσα από μια παλιά βιντεοκάμερα». Για το νεαρό Αιγύπτιο φοιτητή λογοτεχνίας του Πανεπιστημίου Αλεξάνδρειας ισχύει το καβαφικό «η πόλις θα σε ακολουθεί». Όπως και για όλους όσοι συμμετείχαν στα «Καβάφεια 2019» που ολοκληρώθηκαν στις 3 Οκτωβρίου με τη λήξη του Διεθνούς Συμποσίου «Καβάφης: Πόλη, πολιτική, πολιτισμός», στην εντυπωσιακή Βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας.
Κορυφαία διοργάνωση του Ελληνικού Ιδρύματος Πολιτισμού (ΕΙΠ) με εμψυχωτές τους ανθρώπους του στην Αθήνα και την Αλεξάνδρεια, τα Καβάφεια δεν είναι μόνο μια διεθνής λογοτεχνική συνάντηση. Είναι επίσης «από τα πιο σημαντικά πολιτιστικά γεγονότα που στηρίζει η Αίγυπτος» σύμφωνα με τη δήλωση του υφυπουργού Πολιτισμού για θέματα πολιτιστικών σχέσεων της Αιγύπτου Αμίρ Ναμπίχ, στην έναρξη των εκδηλώσεων στην όπερα του Καΐρου (1/10).
Αφού περάσαμε από ελέγχους σε αυτόματα μηχανήματα ανίχνευσης μετάλλων, εγκαταστημένα όχι μόνο στην είσοδο των ξενοδοχείων ή στην Όπερα, αλλά και στην αγορά του Αλ Χαλίλι, σε δημόσιους κήπους, στις πυραμίδες της Γκίζας, σε κάθε είσοδο της Βιβλιοθήκης της Αλεξάνδρειας με έντονη, από τον φόβο της τρομοκρατίας, την παρουσία αστυνομικών και στρατιωτών σε τεθωρακισμένα διάσπαρτα στην πόλη, επιδοθήκαμε σε αναζήτηση του χρόνου και της ιστορικότητας της Αλεξάνδρειας στα κτίρια της πολυπληθούς ελληνικής παροικίας στην κοσμοπολίτικη Αλεξάνδρεια τον 19ο αιώνα έως και την δεκαετία του 50 , πριν τη μαζική έξοδο τους από την χώρα.
Την βλέπουμε στα ερειπωμένα σοκάκια, τις εγκαταλειμμένες βίλες και τους κήπους των προνομιούχων Αιγυπτιωτών Ελλήνων στο Καρτιέ Γκρεκ, σε δημόσια κτίρια, στο Αβερώφειο Γυμνάσιο της κοινότητας, στα ελληνικά κοιμητήρια. Στο σπίτι του Καβάφη στην πρώην οδό Λέψιους, μετέπειτα Σαρμ ελ Σέιχ και τώρα πια οδό Καβάφη, αρ.4. «Θα μπορούσα να ζω σε καλύτερο μέρος;» έλεγε ο Καβάφης. «Κάτω, το πορνείο φροντίζει για τη σάρκα. Εκεί, είναι η εκκλησία που δίδει άφεση αμαρτιών. Και απέναντι είναι το νοσοκομείο, όπου πεθαίνουμε».
Την Αλεξάνδρεια ποτέ δεν την αποχαιρετάς. Πάντα επιστρέφεις.
«Είναι μυθική αλλά και η μόνη "πραγματική" πόλη με φυσική παρουσία αντίθετα με άλλες, υπαρκτές μόνο σε κείμενα, όπως η Ατλαντίδα. Ο Ναπολέων σοκαρίστηκε γιατί δεν βρήκε τίποτε από τα αρχαία μνημεία, όμως την κατέκτησε για τον μύθο του Μ. Αλέξανδρου. Μόνο ο Καβάφης ήξερε να συνδέει το χαμένο παρελθόν με το παρόν. Δεν τον ενδιέφερε η χρυσή εποχή της αρχαιότητας, αλλά η Αλεξάνδρεια μετά την πτώση της», είπε χαρακτηριστικά ο κοινωνιολόγος του Αμερικανικού Πανεπιστημίου Καΐρου Άμρο Άλι, στην ομιλία του με τίτλο «Θραύσματα της Αλεξάνδρειας του Καβάφη».
Η Σάχαρ Χαμούντα, καθηγήτρια Αγγλικής Λογοτεχνίας στο Πανεπιστήμιο της Αλεξάνδρειας έχει εντάξει τα τελευταία χρόνια την ποίηση του Καβάφη σε σεμινάριο συγκριτικής λογοτεχνίας, το οποίο-όπως λέει-έχει αναδειχθεί σε ένα από τα πιο αγαπημένα μαθήματα των φοιτητών της: «ο Καβάφης, μάς επανεισάγει στην πόλη. Στα ποιήματά του επιλέγει στιγμές από τη ζωή για να καταδείξει την ανθρώπινη κατάσταση, την ανθρώπινη ή την τραγική διάσταση της ζωής».
Ο Έλληνας πρεσβευτής στην Αίγυπτο Νικόλαος Γαριλίδης, αιγυπτιώτικης καταγωγής γεννημένος στο Πορτ Σάιντ και μεγαλωμένος στο Κάιρο, στην εισήγησή του στο συμπόσιο εξέτασε τη «Σκωπτική και μυθοπλαστική διάθεση του Κ.Π.Καβάφη στο ποίημα Φιλέλλην».
Ο Μπρους Ρόμπινς, καθηγητής ανθρωπιστικών σπουδών στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια της Ν.Υόρκης ανέπτυξε την ομιλία του «Χωρίς Βαρβάρους πια», μια διαφορετική προσέγγιση του διάσημου καβαφικού ποιήματος «Περιμένοντας τους βαρβάρους».
Η Αλεξανδρινή συγγραφέας και καθηγήτρια συγκριτικής λογοτεχνίας Μέι Χαουάς έθεσε το ερώτημα «Γιατί θυμόμαστε τον Καβάφη;» σε μια πόλη που τόσο έχει αλλάξει, και του οποίου το όνομα είναι στο περιθώριο για τους περισσότερους Αιγύπτιους. «Αν συντηρούμε τη μνήμη του σε γεγονότα όπως π.χ. σε αυτό το συμπόσιο» είπε η ίδια «τότε αυξάνονται οι πιθανότητες να συνειδητοποιήσουμε τον πλουραλισμό της πόλης, που είναι πραγματικός αντί μιας νοσταλγίας για το παρελθόν».
Ο ποιητής, δοκιμιογράφος Αναστάσης Βιστωνίτης μίλησε για τον Καβάφη ως «ποιητή της Αγοράς και του Μουσείου», τονίζοντας ότι ο μεγάλος Αλεξανδρινός «ήταν πολιτικός ποιητής με την αρχαιοελληνική έννοια, στην οποία προσέδωσε μοντέρνο περιεχόμενο. Η Αγορά των ιδεών και το Μουσείο- βασικά γνωρίσματα της Αλεξάνδρειας κατά την περίοδο της ακμής της, αλλά και αργότερα που εξακολουθούσε να παραμένει παγκόσμια μητρόπολη- λειτουργούσαν ως δεξαμενή και προέκταση των βιωμάτων του».
Ο ποιητής, συγγραφέας, αρθρογράφος Παντελής Μπουκάλας εξέτασε την πολιτική τάση του Καβάφη, όπως αυτή αναδεικνύεται στα κείμενα και πεζά του. Μιλώντας για την «πολιτική χρήση της καβαφικής ποίησης» αντέκρουσε με επιχειρήματα «τους κακόβουλους μύθους ή θρύλους που "σέρνονται" εδώ και χρόνια για δήθεν σχέσεις του Καβάφη με φασιστικούς κύκλους της Ελλάδας» αναφερόμενος στο βιβλίο του Σαράντη Καργάκου «Κ.Π.Καβάφης Η αιώνια σφίγγα». «Κιέτσι όπως εξακολουθεί να πανηγυρίζει στο διαδίκτυο η περιγραφή του βιβλίου στο οπισθόφυλλο», συνέχισε ο ομιλητής «μπορεί ο απλός αναγνώστης να πιστέψει ότι ο Καβάφης δεν ήταν μόνον εθνικιστής, όπως κάποιοι άλλοι υποστηρίζουν- αν και ο όρος εθνικοφροσύνη ουδεμία σχέση είχε τα χρόνια του Καβάφη με τη σημασία που του αποδόθηκε μετά τον ελληνικό εμφύλιο του 49- αλλά φασίστας».
Ο Δημήτρης Παπανικολάου, αναπληρωτής καθηγητής νεοελληνικών σπουδών στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, ξεκινώντας από το ποίημα «Εγκατάλειψις» (ανήκει στα ατελή καβαφικά ποιήματα)επικεντρώθηκε στις πολιτικές επιπτώσεις των ερωτικών προσανατολισμών που ανάγλυφα αποτυπώνει σε ποιήματά του ο Καβάφης. Τίτλος της εισήγησης «Ανθρωπότυποι και χρονάνθρωποι. Ο Καβάφης και η ηθική της πολιτειότητας».
Η Κατερίνα Ηλιοπούλου μίλησε για τον «Καβάφη και τις γενιές του μέλλοντος» μέσα από την εμπειρία της σε καλλιτεχνικά εργαστήρια για παιδιά.
Η καθηγήτρια του Παντείου Πανεπιστημίου Μαρία Κακαβούλια αναφέρθηκε στις «Γυναίκες στα ποιήματα του Καβάφη: Στερεότυπα και ανατροπές», αναπτύσσοντας τις λιγοστές και διάσπαρτες στο καβαφικό έργο γυναικείες μορφές: «βασιλικές μητέρες, μοιρολογούσες μάνες, εταίρες, οδαλίσκες, κομψευόμενες κοσμικές γυναίκες, συνήθως αφορούν το πλαίσιο ανάδειξης άλλων θεμάτων».
Ο πρόεδρος της Εταιρείας Συγγραφέων Γιώργος Χουλιάρας, χαιρετίζοντας το Συμπόσιο εκ μέρους της επιτροπής προγράμματος, μίλησε για «τον παγκόσμιας απήχησης Καβάφη, του οποίου το έργο συγκινεί νέους αναγνώστες και αποτελεί ανεξάντλητη πηγή έρευνας».
Με ενδιαφέρον παρακολουθήσαμε ακόμα τις εισηγήσεις του ποιητή Παναγιώτη Ιωαννίδη, της καθηγήτριας στο πανεπιστήμιο του Άμστερνταμ Μαρίας Μπολέτση, της Ιορδανής καθηγήτριας Ντοαά Σαλάμα, της ποιήτριας και καθηγήτριας αρχιτεκτονικής Φοίβης Γιαννίση, των ποιητών Αλαά Χάλεντ και Ιμάντ Αμπού Σάλεχ.
Το επιστέγασμα των φετινών Καβαφείων ήταν η έκθεση φωτογραφίας της Μαρίας Στέφωση «Κρυφή μνήμη -Το Αβερώφειο Γυμνάσιο της Αλεξάνδρειας». Μια έκθεση από επεξεργασμένες φωτογραφίες αρχείου και από οικογενειακά άλμπουμ μαθητών, που διαρθρώνεται σε τρεις ιστορικούς χρόνους: παιδικά πρόσωπα από τα χρόνια άνθισης του σχολείου με βλέμματα αισιοδοξίας, -η χρυσή εποχή της αιγυπτιώτικης κοινότητας αρχές του 20ου αιώνα έως το ξέσπασμα του Β’ παγκόσμιου πολέμου. Συνεχίζει με φωτογραφίες μαθητών στις κλειστές, περιττές πια λόγω έλλειψης μαθητών, σχολικές αίθουσες των δύο τελευταίων ορόφων του Αβερώφειου, το οποίο στις μέρες μας λειτουργεί με ελάχιστους μαθητές. Και τέλος, ο χρόνος είναι για τον θεατή «που το βλέμμα του κρατά τη γνώση και τη χρονική απόσταση της ιστορίας».
Στα εγκαίνια της έκθεσης παραβρέθηκε ο υφυπουργός Εξωτερικών για θέματα απόδημου Ελληνισμού, Αντώνιος Διαματάρης, ο οποίος ήταν παρών και στην τελετή υπογραφής του πρωτόκολλου συνεργασίας ανάμεσα στο Ίδρυμα Ελληνικού Πολιτισμού και την Βιβλιοθήκη Αλεξάνδρειας.












Το Νόμπελ Φυσικής 2019 στους Πίμπλς, Μαγιόρ και Κελόζ (video)


Σήμερα ανακηρύχθηκαν οι νικητές του φετινού βραβείου Νόμπελ Φυσικής: δύο ελβετοί επιστήμονες, ο Μισέλ Μαγιόρ και ο Ντιντιέ Κελόζ και ο καναδοαμερικανός επιστήμονας Τζέιμς Πίμπλς.

Watch the very moment the 2019 Nobel Prize in Physics is announced.

Presented by Göran K. Hansson, Secretary General of the Royal Swedish Academy of Sciences.


Embedded video


 ΑΠΕ-ΜΠΕ

Follow by Email

Οι πιο αναγνώστες μας Αναγνώστες

Related Posts with Thumbnails