© ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ η αναδημοσίευση και αναπαραγωγή οποιωνδήποτε στοιχείων ή σημείων του e-περιοδικού μας, χωρίς γραπτή άδεια του υπεύθυνου π. Παναγιώτη Καποδίστρια (pakapodistrias@gmail.com), καθώς αποτελούν πνευματική ιδιοκτησία, προστατευόμενη από τον νόμο 2121/1993 και την Διεθνή Σύμβαση της Βέρνης, κυρωμένη από τον νόμο 100/1975.

ΘΕΜΑΤΙΚΑ ΕΝΘΕΤΑ. Ό,τι νεότερο εδώ!

Τρίτη, 15 Ιανουαρίου 2008

Ερείπια Ονείρων [Εισαγωγή]

«Ίσως τούτο μού δώσει το κλειδί για όλα τα μυστήρια κι εγώ θα τα ξεσκεπάσω όλα πέρα για πέρα στη σαστισμένη γη».
Διονύσιος Σολωμός

Όσοι επιθυμούμε να έχουμε θέα ξεκάθαρη και διαρκή για ό,τι ουσιώδες και κοσμογονικό συμβαίνει από την πίσω πλευρά των Πραγμάτων, όσοι πασχίζουμε ν’ αποκτήσουμε μόνιμη και λειτουργική εποπτεία της όντως διάστασής τους έξω απ’ τον επιφανειακό κατά συνθήκην ρεαλισμό των σχημάτων και των χρωμάτων τους, πρέπει να ομολογήσουμε, ότι οι διάφοροι Τόποι, που αγαπήσαμε και (γιατί όχι;) μας αγάπησαν, συνοδεύουν την ύπαρξή μας παντού και κάθε μέρα. Πόσο μάλλον, όταν πρόκειται για τη γενέθλια γη. Όλα όμως ανάγονται σε βαθύ νοσταλγικό Καημό, όταν κάποια στιγμή βρεθούμε μπροστά στη φωτογραφική απεικόνιση των Τοπίων που ιδιαίτερα ελατρέψαμε (τοπίων – σημάτων ψυχής πολλές φορές), διότι συμβαίνει στις περισσότερες των περιπτώσεων, ο άνθρωπος, με τη λαίμαργη διάθεση που εσχάτως τον χαρακτηρίζει, να παρεμβαίνει βίαια πάνω τους, παραχαράσσοντας έτσι, όχι μόνον τη γεωγραφική τους διάσταση, αλλά ως εκ τούτου και τις Μνήμες, τις Αφές, τα Όνειρα, τις Χαρές ή τα Δάκρυα, που συνδέονται μαζί τους. Μεγάλη μάλιστα προσωπική χαρά και κατάκτηση αποτελεί συνήθως η διαπίστωση, ότι σε κάποιο παραθεωρημένο φάκελο έχουν λησμονηθεί κάποιες φωτογραφίες των Τόπων αυτών, οι οποίες, όχι μόνον διασώζουν μια συγκεκριμένη ιστορική στιγμή και συγκίνηση, αλλά (όπως εκ των υστέρων αποδεικνύεται), στο φωτογραφικό χαρτί έχουν διασωθεί και κτίσματα, που ο ξέφρενος συγχρονισμός και η «κιτσάτη» πλέον αισθητική μας, αλλά και η συλλογική μας ακηδία έχουν, είτε μεταβάλει βλακωδώς εκ θεμελίων, είτε συντρίψει σε σωρούς ερειπίων… Και «διηγώντας τα να κλαις», κατά τον λόγο του Ποιητή…

Κάτι ανάλογο συμβαίνει και παρακάτω, στις φωτογραφίες που ακολουθούν στις επόμενες αναρτήσεις μας. Ήταν Σεπτέμβριος του 1981, όταν, ενόψη ραγδαίων μεταβολών σε προσωπικό επίπεδο, με την πολύτιμη παρέα καρδιακού Φίλου και κυρίως με τον ερευνητικό αυθορμητισμό της πρώτης νεότητας, περιδιαβήκαμε πολλούς και διάφορους Τόπους του Τζάντε μας, ιερούς εν πολλοίς Τόπους, οι οποίοι απέπνεαν μια μυστηριακή ευωδία, απαιτώντας μάλιστα πολύ δέος και ιδιαίτερη συστολή στην επαφή μαζί τους. Καρπός αυτής της ωραίας εξόρμησης – βόλτας στη μεταθερινή Ζάκυνθο του 1981 ήταν αυτές (και άλλες) οι φωτογραφίες που θ’ ακολουθήσουν:
* Στο βουνό του Σκοπού (το τραγικό σπάραγμα του Αγίου Νικολάου του Μεγαλομάτη κι ένας όρθιος μέχρι τότε τοίχος του Μοναστηριού της Σκοπιώτισσας, σήμερα σωρός ερειπίων),
* στις Νεραντζούλες και στην Παναγούλα, έξω από την πόλη της Ζακύνθου (ερείπια άλλων σημαντικών ναών, μάλιστα εκείνου της Ακαθίστου),
* στο Βροντόνερο (η βυζαντινή του Αγίου Ανδρέα, στάνη στα νεότερα χρόνια, γεμάτη γιδοπρόβατα και όλα τα… παρεπόμενα),
* στον δρόμο του Αργασίου (ο ερειπιώνας του Αγίου Σπυρίδωνος στη θέση Σγούρνες, ο οποίος εσχάτως αποκαθίσταται, ευτυχώς) και
* στην ευρύτερη περιοχή του σημερινού Δήμου Αρκαδίων (τα παλαίφατα Μοναστήρια της Δερματούσας και της Σπηλούλας ή άλλα ερείπια στη θέση Κοκόρου Βρύση, μα κι ένας άδηλος τάφος Ανωνύμου).

* * *

Εικοσιεπτά περίπου χρόνια μετά, όλα σχεδόν έχουν αλλάξει ή αλλοιωθεί. Ουδείς σκέφτηκε ποτέ, να συντηρήσει ή ν’ αποκαταστήσει ό,τι μπορούσε να σωθεί, πλην των περιπτώσεων Αγίου Σπυρίδωνος και Δερματούσας , αλλά και της Σκοπιώτισσας εσχάτως, ευτυχώς. Ο Χρόνος κατέλυσε ό,τι εκείνος θέλησε και η γνωστή πλέον αδιαφορία των κ.κ. Υπευθυνοανεύθυνων θριάμβευσε ξανά. Και να σκεφτεί κανείς, ότι ο Ντίνος Κονόμος, από τις ιστορικές – ιστοριοδιφικές του σελίδες τα έγραφε και τα ξαναέγραφε, αλλά μάταια. Για παράδειγμα, το 1979, επεσήμαινε χαρακτηριστικά για την περίπτωση της Παναγίας της Σκοπιώτισσας: «Η ερήμωση του ιερού εκείνου τόπου στις μέρες μας, αν έχεις πονετική καρδιά, σού φέρνει δάκρυα στα μάτια. Τρεις χιλιάδες χρόνια ιστορία μέσα στη αδιαφορία των σύγχρονων ανθρώπων»[1]. Για την περίπτωση, εξάλλου, του Αγίου Σπυρίδωνος στις Σγούρνες διεκτραγωδούσε: «Η εκκλησία και το καμπαναριό του Αγίου Σπυρίδωνα δεν έπαθαν το παραμικρό από τους σεισμούς του 1953. Αλλά η άστοργη εγκατάλειψη, αρμοδίων και μη, αφάνισε και μεταμόρφωσε τον ιερό και πανέμορφο εκείνο χώρο σε σκουπιδότοπο αποκρουστικής ασχήμιας»[2]. Και αλλού, ήδη απογοητευμένος και απαισιόδοξος, αναρωτιόταν: «Ποιος όμως σκοτίζεται για όλ’ αυτά στο εγκαταλελειμμένο σήμερα στην τύχη του Νησί, που το ασχημίζουν αδιάκοπα τα βαρβαροπάζαρα του τουρισμού, αλλοιώνοντας το πνεύμα, τον χαρακτήρα και την ιστορική παράδοση αιώνων;»[3]

Μικρή αντίσταση – αντίθεση στην όλη αυτήν αλλοτρίωση και τον μαρασμό, η σημερινή δημοσίευση των ταπεινών (μα ανεπανάληπτων ούτως ή άλλως) στιγμών, που αιχμαλώτισε ο παλαιός μου φωτογραφικός φακός, με τη συνοδεία μάλιστα κάποιων ποιητικότροπων σχολιασμών, οι οποίοι προέκυψαν τελευταία, με την ασφάλεια της απόστασης τριών περίπου δεκαετιών και τη νεότερη «ανάγνωση» των αποτυπωμένων εκείνων συγκινήσεων.


Σημειώσεις
[1] Ντίνου Κονόμου, Ζάκυνθος Πεντακόσια Χρόνια 1478-1978, Αθήνα 1979, τ. 2 (Ύπαιθρος Χώρα), σ. 46.
[2] ό.π., σ. 34.
[3] ό.π., σ. 51.


* Όλη αυτή η σειρά (Εισαγωγή και τα επόμενα φωτοποιήματα) πρωτοδημοσιεύτηκαν στο Περιοδικό Επτανησιακά Φύλλα 23 (2003) 999-1014, κυκλοφόρησαν μάλιστα σε ανάτυπο, το Φθινόπωρο του 2003. Από την όλη αυτή εργασία, τα ποιήματα μόνο δημοσιεύτηκαν οριστικά, δίχως την εισαγωγή και τις φωτογραφίες, στο ποιητικό βιβλίο του π. Παναγιώτη Καποδίστρια, Mater Dolorosa, εκδ. το δίγαμμα, Ζάκυνθος 2005, σ. 25-35.

* Στη φωτογραφία της σημερινής ανάρτησης, η πρώτη φωτογραφική μηχανή του Π.Κ.

10 σχόλια:

vertzak είπε...

ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΣΤΗΝ ΑΠΕΛΠΙΣΙΑ ΜΑΣ ΔΙΝΟΥΝ ΟΙ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΩΝ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΩΝ ΣΤΟΝ ΑΓΙΟ ΣΠΥΡΙΔΩΝΑ ΤΣΙ ΣΓΟΥΡΝΕΣ (ΑΝ ΚΑΙ ΔΙΑΦΩΝΩ ΜΕ ΤΗΝ ΟΛΙΚΗ ΑΝΑΣΤΗΛΩΣΗ), ΤΗ ΣΚΟΠΙΩΤΙΣΑ ΚΑΙ ΤΗ ΔΕΡΜΑΤΟΥΣΑ. ΑΝ ΓΙΑ ΚΑΘΕ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ ΛΑΤΡΕΙΑΣ ΥΠΗΡΧΕ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΟ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝ ΑΠΟ ΚΑΠΟΙΟΥΣ, ΤΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΣΙΓΟΥΡΑ ΘΑ ΗΤΑΝ ΚΑΛΥΤΕΡΑ. ΟΙ ΥΠΕΥΘΥΝΟΙ ΤΗΣ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΑΥΤΟΙ ΠΟΥ ΤΗΝ ΑΝΕΧΤΗΚΑΝ ΕΧΟΥΝ ΟΝΟΜΑ ΚΑΙ ΕΠΩΝΥΜΟ.
ΠΕΡΙΜΕΝΟΥΜΕ ΜΕ ΑΝΥΠΟΜΟΝΗΣΙΑ ΤΙΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ ΣΑΣ.

Υ.Γ. ΑΝ ΑΝΕΒΕΙΤΕ ΜΕΧΡΙ ΤΗ ΛΟΥΧΑ, ΘΑ ΔΕΙΤΕ ΤΟ ΚΟΛΑΖ ΣΕ ΦΥΣΙΚΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΟΧΙ ΑΠΛΩΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΩΝ ΠΟΥ ΕΠΙΧΕΙΡΟΥΝ ΚΑΠΟΙΟΙ «ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ» ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΕΓΕΡΣΗ ΠΕΤΡΙΝΟΥ ΟΓΚΩΔΟΥΣ ΚΤΙΡΙΟΥ ΔΙΠΛΑ ΣΤΟΝ ΠΑΛΙΟ ΑΝΕΜΟΜΥΛΟ ΤΗΣ ΠΡΩΤΗΣ ΣΥΝΕΙΚΟΝΑΣ ΣΑΣ. ΕΥΓΕ ΜΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΟΧΗ ΜΑΣ!

Π.Κ. είπε...

Διονύση,
νάσαι καλά, που αμέσως ανταποκρίθηκες!
Ό,τι μπορούμε να σωθεί, άξιον εστί. Αν και, όπως έχουμε ξαναπεί, είμαι απαισιόδοξος. Διότι όλες αυτές οι παρεμβάσεις, που ξεκινούν διορθωτικά, δεν κάνουν πάντα καλό. Εσύ επισημαίνεις παραπάνω την περίπτωση Αγ. Σπυρίδωνα, η 20ή Εφορεία ήδη φωνάζει για το πώς κατάντησε, μετά την αποκατάσταση, η Δερματούσα, ένα συνοθύλευμα κιτσαρίας δηλαδή...
Άσε πια αυτό το νεότευκτο συγκρότημα στη Λούχα... Ποιανού είναι αυτό; Από πού ξεφύτρωσε; Τι πια να υποθέσει κανείς; ΑΙΣΧΟΣ!!!!....

Τα ξαναλέμε, διότι έπεται συνέχεια στα "Ερείπια Ονείρων"!

ΦΥΡΔΗΝ-ΜΙΓΔΗΝ είπε...

"Τρεις χιλιάδες χρόνια ιστορία μέσα στη αδιαφορία των σύγχρονων ανθρώπων"

Aυτή η παντελής αδιαφορία για την πολιτιστική μας κληρονομιά και όχι μόνο, πραγματικά πονάει.

Μεθ' ασπασμών και εναγκαλισμών

Π.Κ. είπε...

Γλαρένια,
όχι απλώς πονάει, αλλά ορθανοίγει πληγή. Και το χειρότερο: Ωθεί τον καθένα μας να δρα από μόνος του... Και ό,τι παράξει... Τουλάχιστον έχει τη συνείδησή του ήσυχη πως έπραξε το δέον από πλευράς του!...

Καληνύχτα κι ευχαριστούμε για τη γνώμη. Να παρακολουθήσεις -αν θέλεις- τη συνέχεια των αναρτήσεων.

jimmarg είπε...

Και να ήταν μόνο αυτά, τα μνημεία της Ζακυνθινής ιστορίας που έχουν θαφτεί στην αδιαφορία και την περιφρόνηση των νεοζακυνθινών...
Δυστυχώς, απο τότε που αντικαταστήσαμε την παράδοση, την κουλτούρα και την υπόστασή μας, ως νησί, με τις αφίσες του Ναυαγίου και τα μνημεία του κιτς νεοπλουτισμού μας, πολλά έχουν ξεχαστεί και φοβάμαι πως ακόμη περισσότερα θα ακολουθήσουν στο μέλλον...

Π.Κ. είπε...

Δημήτριε,
Το μαύρο χρήμα και η υποπαρακουλτούρα μάς έχουν πνίξει έως ασφυξίας. Τα δε σκάνδαλα, βοούν...
Τι μπορούμε να κάνουμε, περισσότερο από αυτό που κάνουμε; Τουλάχιστον να μην επαναπαυόμαστε... Να τα λέμε. Διορθώνοντας το Μέρος, ίσως κάποτε ισορροπήσει και το Όλον!

Καλό ξημέρωμα!

SATANASSO είπε...

Πράγματι έχουμε πρόβλημα με το παρελθόν. Η ταύτιση δεν κάνει καλό. Οδηγεί στην οπισθοδρόμηση. Αλλά η ένταξή του στην συνέχεια του χρόνου, σαν κεφαλόσκαλο που βγάζει στο δρόμο και τις προοπτικές του μέλλοντος, είναι γνώση θετική και δημιουργική. Η Ζάκυνθος είχε την άτυχη εμπειρία του σεισμού του ’53. Χάθηκε η σκηνή της ανθρώπινης δράσης των προηγούμενων αιώνων. Το δομημένο περιβάλλον είναι μεγάλος δάσκαλος πολιτισμού, όπως και το φυσικό. Μπαίνει στην ψυχή του ανθρώπου από παιδί, σαν το απόλυτο δεδομένο πραγματικότητας και τον πλάθει. Παράλληλα η πάτινα του χρόνου έχει αποτυπώσει στην ύλη, σαν σε αρνητικό φιλμ, την αφή των γενεών που προσπεράσανε. Απογυμνωμένη πλέον από το ιστορικό παρελθόν, η Ζάκυνθος, δύσκολα μπορεί να ανανήψει. Η λαίλαπα της οικιστικής ανάπτυξης – μοναδικό προϊόν του τόπου μας- δεν επιτρέπει μία ισόρροπη κατανομή των αναγκών στέγασης. Η δε αισθητική, ένα συνοθύλευμα δυτικού μεταμοντερνισμού και φολκλορισμού από Γκράβαρα, έδωσε τη χαριστική βολή. Η ελπίδα όμως πεθαίνει τελευταία.
Ανταποδίδω της ευχές για το νέον έτος .

Π.Κ. είπε...

@ Σατανάσο,

ευχαριστούμε για την ευγενική κατάθεση τόσο πλούσιων σκέψεων. Η συμβολή σου μάς είναι χρησιμότατη. Τουλάχιστον να τα λέμε, διότι ποιος να μάς ακούσει... Ουδείς ευαισθητοποιείται... Τα λέμε, τα γράφουμε, τα ξαναλέμε, τα ξαναματαγράφουμε, έτσι που εδώ στο Τζάντε μας γίναμε πλέον φαιδροί...

Όντως η ελπίδα πεθαίνει τελευταία, όπως το γράφεις. Διότι, πρώτα πεθαίνουμε εμείς και Ελπίδα τελευταία.

Εσύ πάντως χαίρε, όσο μπορείς!

roadartist είπε...

ωραίο ποστ..

Π.Κ. είπε...

@ Roadartist,
ευχαριστώ πολύ για την αποδοχή. Από καρδιάς όλα προέρχονται!

Follow by Email

Οι πιο αναγνώστες μας Αναγνώστες

Related Posts with Thumbnails