ΨΥΧΕΣ ΕΝ ΑΠΟΔΡΑΣΕΙ (Απόστιχα και συνεικόνες για τον Ούγο Φώσκολο)

[Αλληγορία]

Στο καφέ Φλοριάν

δωρεάν μοιράζεσαι
πλάι στον Ούγο
δεν με προτιμάς
η δική μου ποίηση
σε ξενερώνει.

[Τα κενοτάφια]

1

Ορφανός πατρός

λυγμός τετραπέρατος

προς Βενετία

στης Λησμονιάς τη λίμνη

ό,τι δεν ήσουν γίνε.

Τύχη πρόστυχη

ωσεί παρούσα πάντα

κρατά ζωντανούς

απωθημένους συγγενείς

και τ' άλογα του πάθους.

2

Νωρίς για πάντα

στο φως επιδίδεσαι

άνθος του νόστου.

Τι κι αν παρηγοριέσαι

στον ύπνο των Χαρίτων

οι Τάφοι βοούν

μάς ξεθεώνουν ήδη

χορταίνουν ώρες

καταπίνουν πρόσωπα

καθυστερούν εγέρσεις.

3

Έχεις θάλασσες

στο νου και στην καρδιά σου

κακές παρέες

και ρίμες παντέρημες

σ' εφήμερον αιώνα

λιμνοθάλασσες

τα σκόρπια όνειρά σου

ταφές ωραίες

μνήμες κατακλύζοντας

το μυστικό σαρκίο.

4

Σφοδρές αγάπες

κάτω απ' τα κυπαρίσσια

δεσμοί θυέλλης

αγνοούν το τι και πώς

άνεμοι αγνώμονες.

Κάτι σάν έρως

σε τόπον υπέργηρο

και υπερόπτη.

Στο Γκέτο περίκλειστος

ό,τι δηλώνεις είσαι.

5

Απλό δεν είναι.

Θέλει ερημιά πολλή

άστεγο σπίτι

ώστε νά 'βρεις έπειτα

ανάπαυση και φήμη

κι ενώ βολτάρεις

γύρω απ' τους τάφους

αιχμαλωτίζεις

στη φάκα των λέξεων

ψυχές εν αποδράσει.

[Αποφώνηση]

Τι κρύβεται σε αγαπημένους χώρους...

Πρωταγωνιστεί

ο εκλεκτός των εκλεκτών

ξέρεις γιατί.

Καί όμως get a life,

όταν βλέπεις τα πράγματα με άλλο μάτι

το καλοκαίρι διαρκεί περισσότερο

ο κόσμος γίνεται πιο φωτεινός

διατίθεται δωρεάν

γιατ' η ομορφιά είν' εσωτερική υπόθεση...

Σύγχρονοι Έλληνες

Προσοχή στις απομιμήσεις.

(Μάρτιος, Ιούνιος 2007)

[Το παραπάνω σύνθεμα ποίησης και συνεικόνων του π. Παναγιώτη Καποδίστρια δημοσιεύτηκε στο Περιοδικό Επτανησιακά Φύλλα 27 (2007) 724-732]

Μπροστά στο κλειδωμένο ξέπορτο του Σωκράτη Καψάσκη

 Κάμποσες μέρες πριν συμπληρώθηκαν τρεις μήνες ήδη (δεν είναι δα και λίγος καιρός) από την εξόδιο ημέρα ενός πολύτιμου Φίλου μας, του Σωκράτη Καψάσκη (+28.8.2007). Ενός πολυτάλαντου πνευματικού ανθρώπου της Ζακύνθου και της πατρίδας μας, ο οποίος εξήλθε νωρίς των στενών και ασφυκτικών ορίων της ελλαδίτικης επαρχίας, πολλά μαθών και παθών κατά το πολύχρονο πηγαινέλα του στις ατραπούς των ασύνορων Γραμμάτων και της Κινηματογραφικής Τέχνης. Καλός γαρ σκηνοθέτης, ευθύβολος λογοτέχνης, διακεκριμένος σε πανευρωπαϊκό επίπεδο μεταφραστής του Οδυσσέα του Τζέιμς Τζόις, απαιτητικότατος ύστερα δοκιμιογράφος και μάλιστα μελετητής ανήσυχος Διονυσίου του Σολωμού!!!

Προχτές το απομεσήμερο, λοιπόν, πήρα τον δρόμο προς το πάλαι ποτέ φιλόξενο πέτρινο σπίτι του στα ριζά του Βραχιώνα, εκεί στην απάνου συνοικία του γενέθλιου χωριού του (του Πισινώντα), έχοντας στο πίσω μέρος της σκέψης μου την ευγενική θωριά του να με υποδέχεται σαν άλλοτε, μαζί με την υπέροχη Βίκυ του, που και αυτή βγήκε από τ' ανθρώπινα τον Αύγουστο του 2006.

Πόσες νοσταλγίες με πήραν κατάμουτρα, δεν δύναμαι εδώ να περιγράψω!... Σύγνεφο οι μιλιές της καλής παρέας και οι απόηχες μυρουδιές ανθρώπων αγαπημένων!... Πόσο αγαπημένων, τώρα μόλις αρχίζω ν' αντιλαμβάνομαι, όχι τότε, όσο ζούσαν ανάμεσά μας. Βλέπετε, η καθημερινότητα, με τους αγχώδεις ανδρισμούς-εγωισμούς της, κρατά κάποτε τους συνοδίτες σε απόσταση, αφήνοντας ν' ατονήσει επίφοβα το κοινό χρέος της Κοινωνίας των Προσώπων...

Τώρα σιωπή, η απόλυτη... Το σπίτι κλειδαμπαρωμένο, το ξέπορτο παρομοίως, η περιοχή θλιμμένη στο εντελώς χειμωνιάτικο, έως αποκρουστική θα έλεγα...

Οι Καψασκαίοι δεν διαμένουν πια εδώ... Έχουν απέλθει οριστικά... Δεν θα μάς διαβάσει απόψε ο Σωκράτης τη "Σκάλα" του, η δε Βίκυ δεν θα παραπονεθεί -ως συνήθως- για πόνους αφόρητους... Όλα τώρα ηρεμούν χαιρέκακα... Ο Χρόνος πάλι Κρόνος...

Μόνον η θέα, αυτή η γνώριμη θεία θέα από τ' ολόκλειστο σπίτι των Καψασκαίων, μού παρέχει μια κάποια, ελάχιστη, παρηγορία: Σε πρώτο πλάνο το Αρχοντικό της Σαρακίνας, πίσω ακριβώς ο Κόλπος του Λαγανά και στο βάθος ο Σκοπός, το αγαπημένο μας βουνό!...
Αυτά βλέπω απ' το σπίτι σου, Σωκράτη!... Μα εσύ, ακούω, διαβάζεις ακόμα:

Αυτό που θέλω τώρα να περιγράψω είναι ο τρόπος της περπατησιάς μας και του κορμιού μας η τοποθέτηση.

Τίποτα δεν εμίσησα όσο αυτή τη σκάλα.

Και ήρθε η ώρα να μιλήσω για το φως.

Όμως, τώρα ήρθε η ώρα να ξεπληρώσω το χρέος μου το πιο οδυνηρό και να περιγράψω το τέλος αυτού του ονείρου.

Μοναχικότητες... [ε΄ μέρος: Αποσυρμένα πλοιάρια]

ΜΟΝΟΛΟΓΟΣ ΝΑΥΤΙΚΟΥ

ΣΕ ΑΠΟΣΥΡΣΗ

Εκτός θαλάσσης

-άμμος έτσι τάφερε-

χαραμίζομαι

βρέξει χιονίσει

άνεμοι με κατοικούν

ζώα ξεβαμμένα.

Τον άμμο ποθώ

των ψαριών τ' αγγίγματα

συν όλα τ' άλλα.

[Μπανάτο, 12.12.07]

Φίδια της βροχής

ΓΕΡΟΝΤΙΚΟΝ

Όπως τους βρήκες

έτσι σχεδόν και τους χάνεις:

Μέρα μεσημέρι

με ωδίνες δημόσιες

και βόμβο μελισσών απ' τα παλιά

με τ' αγκωνάρια του σπιτιού
εδώ και κεί κατακαμένα
τη φιλαρμονική των μυρμηγκιών
εν παρατάξει και πομπή
εκτάκτως παιανίζοντας

τα Μαραμένα φύλλα.

Φίδια της βροχής

και πώς απ' το ξημέρωμα φυσομανάνε

(Εφραίμ του Σύρου ανήμερα)

τόνοι λανθάνοντες

του παίρνω και περνώ

του γερνώ και του γέρνω

αργολογίας πνεύματα

ρόγες που τρών τα πετεινά

κι εκείνες πολυστεύουν.

-Σφιχτά στη φούχτα

κράτα ό,τι έχεις

κι άν καείς

νου να τηρείς

εόρτιο διάκοσμο

και μάτι απλό.

(27.1-2.2.2001)

[Από την ποιητική συλλογή του π. Π. Καποδίστρια, Της αγάπης μέγας χορηγός, εκδ. Επτανησιακά Φύλλα, Αθήνα 2003, σ. 23 εξ.]

Γνωριμία με τον Τομέα Νέων Ελληνικών στο University of Johannesburg

[Στοιχεία από το Sofia Times Magazine. Επιμέλεια σύνταξης και φωτογραφίες π. Π. Κ.]

Στο Πανεπιστήμιο του Γιοχάνεσμπουργκ (πρώην R.A.U), στο Τμήμα Ελληνικών και Λατινικών Σπουδών λειτουργεί, υπό την εποπτεία του καθηγητή Benjamin Hendrickx, ο μοναδικός σε όλη την Αφρικανική ήπειρο Τομέας Νέων Ελληνικών, στον οποίον φοιτητές, ανεξαρτήτως εθνικότητας, έχουν την δυνατότητα εκμάθησης της Ελληνικής Γλώσσας, της Ιστορίας και του Πολιτισμού της Ελλάδας.

Τον πανεπιστημιακό αυτόν Τομέα απαρτίζουν τρία μόνιμα μέλη:

1. Ο Καθηγητής Benjamin Hendrickx, ο οποίος είναι διευθυντής του Ινστιτούτου Αφρικανο-Ελληνικών Σπουδών, πρόεδρος του παραρτήματος της Διεθνούς Εταιρείας Φίλων του Ν. Καζαντζάκη, αντιπρόεδρος του Νοτιοαφρικανικού Ινστιτούτου Πατερικών και Βυζαντινών Σπουδών, εκδότης του Εκκλησιαστικού Φάρου (έκδ. της Αφρικής), μέλος εκδοτικών επιτροπών των περιοδικών Acta Patricia et Byzantina, Mesogeios, και Journal of Oriental and African Studies. Στις 20 Νοεμβρίου 2006 ο Καθ. B. Hendrickx διακρίθηκε από το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών της Νότιας Αφρικής ως διεθνώς αναγνωρισμένος κορυφαίος ερευνητής και ως αυθεντία στον Τομέα του.

2. Η Δρ. Θέκλα Σανσαρίδου-Hendrickx, η οποία εκπόνησε μεταπτυχιακή διατριβή, με τίτλο The Awakening of Greek National Consciousness During the Thirteenth Century: A Study of Related Theories and Problems. Στη συνέχεια εκπόνησε διδακτορική διατριβή, με τίτλο The World View of the Anonymus Author of the Greek Chronicle of the Tocco: fourteenth-fifteenth centuries. Είναι Συντονίστρια του Ελληνικού Αρχείου Ν. Αφρικής, και Συνεπιμελήτρια του υπό επεξεργασίαν διεθνούς Εγκυκλοπαιδικού Προσωπογραφικού Λεξικού της Βυζαντινής Ιστορίας και Πολιτισμού (Brepols, Belgium).

3. Η Μαριλένα Πιπερίδου-Τριανταφύλλου, η οποία εκπόνησε μεταπτυχιακή διατριβή, με τίτλο Έλληνες Πεζογράφοι στην Νότιο Αφρική και αυτή την στιγμή ασχολείται με την διδακτορική της διατριβή, με τίτλο Η Πριγκηπέσα Ιζαμπώ του Άγγελου Τερζάκη.

Για ενίσχυση της διδασκαλίας και της έρευνας της εν λόγω πανεπιστημιακής Έδρας έχουν αποσπαστεί, από την υπεύθυνη του Γραφείου Συντονισμού Ελληνικής Εκπαίδευσης στο Γιοχάννεσμπουργκ κ. Λεμονιά Πλακίδου-Κριατσώτου, τρεις εκπαιδευτικοί:

1. Η Εριφύλλη Θάνου-Παυλή, η οποία ολοκλήρωσε μεταπτυχιακή διατριβή, με τίτλο Έλληνες ποιητές στην Νότιο Αφρική 1960-2004. Αυτή τη στιγμή ασχολείται με την διδακτορική της διατριβή, με τίτλο Οι Ελληνίδες γυναίκες στην Νότιο Αφρική.

2. Ο Σταμάτιος Παυλής, ο οποίος τελείωσε μεταπτυχιακή διατριβή, με τίτλο Η Παρουσία του Βυζαντίου μέσα από τα Βιβλία Ιστορίας της Ελληνικής Εγκύκλιας Εκπαίδευσης και τώρα ασχολείται με την διδακτορική του διατριβή, με τίτλο Η Παρουσία της Αφρικής μέσα από την Χριστιανική Χρονογραφία του Κοσμά του Ινδικοπλεύστη.

3. Η Μελπομένη Φωκυλίδου-Θεοδώρου, η οποία εκπόνησε την μεταπτυχιακή διατριβή, με τίτλο Η πραγματεία της Θεοδώρας αυτοκράτειρας του Βυζαντίου, σε επιλεγμένα Βυζαντινά και σύγχρονα έργα.

Επικουρικά συμβάλλει επίσης στον τομέα της έρευνας η Δρ Κορίνα Ματζούκη, η οποία έχει εκπονήσει επισταμένες έρευνες επάνω στο θέμα της τελευταίας βυζαντινής περιόδου και η οποία έχει εκδώσει ένα βιβλίο σχετικά με την άλωση της Κωνσταντινούπολης το 1204, το οποίο έτυχε ευρείας αποδοχής. Παράλληλα η Δρ Ματζούκη επεξεργάστηκε το θέμα Απόψεις της Νέας Ελληνικής Λογοτεχνίας και ασχολήθηκε ειδικότερα με τους λογοτέχνες Γ. Σεφέρη, Κ. Καβάφη και Ν. Εμπειρίκο.

Το Τμήμα των Νέων Ελληνικών έχει να επιδείξει μια σειρά αξιόλογων επιδόσεων, τόσο σε τοπικό όσο και σε διεθνές επίπεδο. Χαρακτηριστικά αναφέρουμε:

- Το πρόγραμμα ερευνών Byzantium in East Africa του Καθηγητή Hendrickx. Σε αυτό συνεργάστηκε, μέχρι τον θάνατό του το 2002, ο Καθηγητής M. E. R. Mathivha, ο οποίος υπήρξε αντιπρύτανης του University of the North της Νότιας Αφρικής και αρχηγός της φυλής των Lemba στην Venda. Η έκθεση με θέμα Η πολιτιστική κληρονομιά των Lemba διοργανώθηκε από τον Τομέα των Νέων Ελληνικών και φιλοξενήθηκε στο Πανεπιστήμιο του Γιοχάνεσμπουργκ.

- Το πρόγραμμα ερευνών για την Φραγκοκρατία στην Ελλάδα του καθ. Hendrickx, που συνεχίζεται εδώ και 30 χρόνια και του οποίου πορίσματα έχουν ήδη δημοσιευτεί κυρίως στην Ελλάδα.

- Τα αρχεία των ελληνικών κοινοτήτων τα οποία καταγράφτηκαν και ταξινομήθηκαν από την Έδρα των Νέων Ελληνικών σε συνεργασία με το Λύκειο Ελληνίδων και την Ελληνική Παροικία. Το αρχειακό αυτό υλικό, με πρωτοβουλία της Έδρας, έχει εκτεθεί στο κοινό δυο φορές μέχρι σήμερα.

- Η οργάνωση ενός διεθνούς ερευνητικού έργου, υπό την διεύθυνση του καθηγητή Hendrickx, το οποίο είχε σχέση με μια πολύτιμη συλλογή έργων τέχνης και γραπτών μνημείων, γνωστή ως Συλλογή Missak. Η συλλογή αυτή κληροδοτήθηκε στο πανεπιστήμιο του Γιοχάνεσμπουργκ και αναφέρεται στον ρόλο των μειονοτήτων -ειδικότερα των Αρμενίων και των Ελλήνων- την περίοδο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

- Η έκδοση του περιοδικού Εκκλησιαστικός Φάρος από τον καθηγητή Hendrickx, την Δρ Σανσαρίδου-Hendrickx και τον Μητροπολίτη Ιωαννουπόλεως Σεραφείμ. Το περιοδικό είναι ένα από τα παλαιότερα της Αφρικής. Η έκδοσή του, η οποία ξεκινά από τις αρχές του 20ού αι., είναι υπό την αιγίδα του Ελληνικού Ορθόδοξου Πατριαρχείου της Αλεξάνδρειας.

- Η Δρ Σανσαρίδου-Hendrickx ασχολείται με τα θέματα Εθνικισμός και ανθρώπινες αξίες στο Βυζάντιο και Η διαδικασία του προσπολιτισμού μεταξύ των μαθητών στα ελληνικά σχολεία μέσα στην τελευταία δεκαετία. Ιδιαίτερη ευαισθησία έχει επιδείξει η Δρ Σανσαρίδου-Hendrickx στο θέμα της διδασκαλίας της ελληνικής ως «ξένης» γλώσσας, για το οποίο έχει δημοσιεύσει αρκετά άρθρα.

- Ο Τομέας των Νέων Ελληνικών έχει να επιδείξει ένα σημαντικότατο αριθμό άρθρων σε έγκριτα επιστημονικά περιοδικά καθώς επίσης και την έκδοση αρκετών επιστημονικών βιβλίων. Σήμερα βρίσκονται υπό έκδοσιν, μάλιστα σύντομα θα δουν το φως της δημοσιότητας, άλλα τρία βιβλία. Πρόκειται για τις μεταπτυχιακές διατριβές της κας Πιπερίδου με θέμα Η Ελληνική πεζογραφία στην Νότιο Αφρική, της κας Θάνου με θέμα Έλληνες ποιητές στην Νότιο Αφρική από το 1960-2004 και της κας Μαρίνου-Χατζηθεοδώρου με θέμα Ο ρόλος του ομογενειακού Ελληνικού Τύπου και η συμβολή του στην διατήρηση της εθνικής ταυτότητας των Ελλήνων της Νοτιοτέρας Αφρικής.

- Ο Τομέας των Νέων Ελληνικών έχει διοργανώσει Συμπόσια και Συνέδρια όπως: Το Συνέδριο του Ελληνισμού στην Αφρική (2000) και Το Διεθνές Συνέδριο για την Ορθοδοξία στην Αφρική (2001), τα οποία πραγματοποιήθηκαν με την υποστήριξη του Υπουργείου Πολιτισμού της Ελλάδας. Οργανώθηκαν, επίσης, με πρωτοβουλία του Τομέα, συμπόσια με θέματα γύρω από τον Ν. Καζαντζάκη, τον Κ. Καβάφη, τις Βυζαντινές Σπουδές, κ.ά.

- Η σημαντικότερη όμως δραστηριότητα του Τομέα αυτή στιγμή είναι το υπό σύνταξη Encyclopaedic Prosopografic Lexicon of Byzantine History and Civilization. Το Λεξικό αυτό, το οποίο αναμένεται να τελειώσει στα επόμενα έξι με επτά χρόνια, αποτελεί ένα μοναδικό στο είδος του έργο στον τομέα των βυζαντινών και μεσαιωνικών σπουδών. Της προσπάθειας αυτής ηγείται ο Καθηγητής Hendrickx, σε συνεργασία με τον Καθηγητή Αλέξη Σαββίδη. Στην έρευνα συμμετέχουν περισσότεροι από 100 ακαδημαϊκοί από όλο τον κόσμο. Ο πρώτος τόμος εκδίδεται αυτό τον καιρό από τον εκδοτικό οίκο BREPOLS στο Βέλγιο.

Ο Τομέας παρέχει εξάλλου την δυνατότητα εκπόνησης μεταπτυχιακών διατριβών Μάστερ ή Διδακτορικών επισήμως αναγνωρισμένων από το ελληνικό Κράτος. Για τον σκοπό αυτόν έχουν επιλεγεί ως συνεργάτες από Πανεπιστήμια της Ελλάδας οι Καθηγητές: Σ. Βαρναλίδης, Κ. Μητσάκης, Α. Σαββίδης, Γ. Πετρώνος, Χ. Μπαμπούνης, Τ. Σ. Λουγγής.

Στο πλαίσιο αυτό, κατά τα τελευταία χρόνια, απονεμήθηκαν από το Πανεπιστήμιο του Γιοχάνεσμπουργκ, τίτλοι Μάστερ και Διδακτορικού της Φιλοσοφικής Σχολής σε μεταπτυχιακούς φοιτητές, οι οποίοι εργάστηκαν φιλόπονα ανταποκρινόμενοι στις υψηλού επιπέδου απαιτήσεις του Τμήματος και του Πανεπιστημίου. Αξίζει να επισημανθεί, ότι οι διατριβές εκπονήθηκαν στην ελληνική γλώσσα. Ο αριθμός των διατριβών αυτών ανέρχεται σε έντεκα, ενώ υπάρχει ακόμη ένας ικανός αριθμός, οι οποίες βρίσκονται στη φάση της επεξεργασίας.

Οι διατριβές, ανάλογα με το θέμα το οποίο διαπραγματεύονται, κατατάσσονται στους εξής θεματικούς κύκλους:
1. Ο ελληνισμός στην Νοτιότερη Αφρική.

2. Νεοελληνική εκπαίδευση από το 19ου αιώνα μέχρι σήμερα.

3. Νεοελληνική λογοτεχνία και προφορική παράδοση.

4. Θρησκεία και κοινωνία.

Όσον αφορά στους προπτυχιακούς φοιτητές, συνολικά στο Τμήμα Ελληνικών Σπουδών (Τομείς Αρχαίων Ελληνικών, Νεοελληνικών και Αρχαίου Ελληνικού Πολιτισμού) φοιτούν ετησίως 200-300 φοιτητές. Οι μεταπτυχιακοί ανέρχονται ετησίως γύρω στους 40 κυρίως στον Τομέα των Νεοελληνικών.

Η λειτουργία της έδρας, τόσο στην συνείδηση της πανεπιστημιακής κοινότητας όσο και των φοιτητών, ενθαρρύνει τη συνέχιση του δημιουργικού έργου για την διάδοση της Ελληνικής Γλώσσας και του Ελληνικού Πολιτισμού γενικότερα.

"παμπόνηρα ζηλόφθονα ζωάκια Παραδείσου"

ΚΑΘΕ ΠΟΥ ΦΘΙΝΟΥΝ ΟΙ ΟΠΩΡΕΣ

Κάθε που φθίνουν οι οπώρες

και γονατίζει ο Κήπος μας

νυμφομανής

κάτω απ' τα γεγονότα

μιαν απλωση χρειάζομαι χεριού

να ξεδιαλύνω το Ασαφές

δικαιολογία πειστική

μια τύψη έστω

να μην σε παραδώσω του Θυμού

τζιτζίκια σ' εκκρεμότητα

να διασαλεύουν όπως όπως τα Όνειρα -

- τα Όνειρα

φάκες επιδέξιες της Αβύσσου

παμπόνηρα

ζηλόφθονα ζωάκια Παραδείσου.

[Από την ποιητική συλλογή του Π.Κ. "Ο αρχαίος Αγροφύλαξ", εκδ. Γαβριηλίδης, Αθήνα 2007, σ. 44].

Πρόσωπα της Ζούγκλας

ΠΑΡΑ-ΠΟΙΗΣΗ

Λόγια συλλαβίζω της γης ως συνήθως.

Ανέτοιμος για όνειρα στο κατακάθι τους νίβομαι.

Καληνύχτα θεά,

δεν ξέρω πια πώς να σε ζήσω

η νιότη γηρατειά και ποτάμι αγύριστο

φωνάζω ξανά και ξανά ρομφαία θα σού φέρει έξω τα σωθικά

και ο πόνος νυμφίος σου μόνος

στους αρμούς των δακρύων

στης Απορίας τα τρεμάμενα χείλη.

Κάθε φυλή κι άλλες φιλίες

κάθε φιλί και φύλλο

κάθε φύλο φυλακή

κάθε πλάγιος λυγμός κι ένας φευγάτος άγγελος

τ' Ουρανού αποδελτίωση.

Στέκομαι δω με τα μη μάτια μου ανοιχτά και τη σιωπή μου φωναχτή.

Το προσωπείο μου πρόσωπο κι Εσύ επί του όρους

μελισμένος ολοένα για το μέγα μου Τίποτα.

Τριγύρω μου πρόσωπα ηδύποτα συμβιώσεις αδηφάγες

με τον αγκώνα Σε σπρώχνω από κοντά

μακριά και αγαπημένοι.

Στο δικό σου το ξύλο ακούω Αναστάσεις

στο δικό μου ένα τίποτα.

Ξαναέλα

δίνω σου τη θέση μου αχαρίστως

ήθελά τα γαρ κι έπαθές τα.

Όχι τώρα, μπλογκάρω.

Λίγο αργότερα.

Εικόνες αφρικάνικης Ζούγκλας [1] / Jungle pictures [1]

Νότιος Αφρική και πάλι! Βρισκόμαστε στο Lion Park, έξω από το Γιοχάνεσμπουργκ. Η συγκεκριμένη καμηλοπάρδαλη καθόλου δεν μάς φοβάται, σαν τις άλλες φίλες της. Έρχεται κοντά μας, είναι εξόχως εύχαρις και καταδεκτική με όλους, μέχρι που στήνεται για φωτογράφηση, αρκεί να τής προσφέρει ο καθείς λίγο φαγάκι, π.χ. ένα κλαράκι με φυλλωσιά!!!

 

Τοπίο ειδυλλιακό στο Heia Safari Ranch, με τις ήρεμες ζέβρες να περιφέρονται αμέριμνες στο καταπράσινο χαλί της αφρικάνικης φύσης. Χαρά της Δημιουργίας!

Στην παραμυθένια φάρμα ενός Έλληνα Αιγυπτιώτη, του Τάσου Χριστοφόρου. Λίγα χιλιόμετρα βορειότερα, ακολουθώντας το ποτάμι οδηγούμαστε στην Μποτσουάνα.

Ειδυλλιακό το καθιστικό στη φάρμα Χριστοφόρου. Σημειωτέον, ότι η φάρμα αυτή έχει περίμετρο 88 χιλιομέτρων. Μιλάμε δηλαδή για μια τεράστια περιοχή, όσο π.χ. το νησί της Ζακύνθου. Πλην όμως μια ζούγκλα πραγματική, με τα όλα της, αν και ιδιωτική.

Μια βόλτα (σπουδή πραγματική) στην απόλυτη τραχύτητα της νοτιοαφρικάνικης Ζούγκλας, με τους αγριότατους νόμους και την δική της αδιαπραγμάτευτη... ηθική.

Τα γραφικά αφρικάνικα σπίτια, όπου για δυο νύχτες καταλύσαμε στη φιλόξενη φάρμα του φίλου Τάσου Χριστοφόρου, υπό τη γαλλική επωνυμία "Saint Etienne". Λοιπόν, εδώ να μέναμε για πάντα, θα ήταν μια κάποια λύση!... Πολλές φορές θυμηθήκαμε τι έλεγε και το παλιό εκείνο τραγούδι: "Θα πάω στη ζούγκλα με τον Ταρζάν" !!!!!!!

Βλάστηση άγρια, ειδική για φωτογράφηση. Προσπαθώ ν' αποτυπώσω ό,τι μπορώ, τα περισσότερα στο file του μυαλού μου. Στο εικονιζόμενο δέντρο, βλέπετε πολλές φωλιές πουλιών. Τις φτιάχνει όλες το αρσενικό και μόνον εάν τις εγκρίνει το θηλυκό κατοικούνται. Ποιος χαμογέλασε ή είπε οτιδήποτε;

 

Και σε λίγο πέφτει σιγά σιγά (σεμνά και ταπεινά) το σκοτάδι, φέρνοντας μαζί του δυνατή βροχή, κάτι που συχνά συμβαίνει εδώ κάθε δειλινό. Όλη την ημέρα καύσωνας (39 βαθμών Κελσίου) και το απόβραδο αστραπές, βροντές, δυνατές καταιγίδες... Το άλλο πρωί όλα ήρεμα, η δε κάψα, κάψα!...

 

Πολλές και τεράστιες κατασκευές των τερμιτών, στο ύψος ενός ψηλού ανθρώπου. Πρόκειται για θαυμάσια και άκρως ενδιαφέροντα χωματουργήματα!!!

Μια ακόμη σκηνή του ποταμού στην όχθη του οποίου καταλύσαμε. Περίεργοι κουδουνιστοί ήχοι-κρωγμοί πουλιών ακούγονται διαρκώς, αλλά και οι φοβιστικές (φιλικές ωστόσο) κραυγές ενός ιπποπόταμου, που συχνάζει κάπου τριγύρω...

Κάτι σαν μέλος της "Οικογένειας Walton"

Την ιδέα της σημερινής ανάρτησης μού έδωσε ο Νίκος, ο οποίος στο Ιστολόγιό του έκαμε αναδρομή στα πολύ παιδικά του, μες από ένα μικρό βιντεάκι από "Το μικρό σπίτι στο λιβάδι" και γυρίζοντας τον χρόνο πίσω, το κατά δύναμιν.

Ως πολύ μεγαλύτερός του, είπα λοιπόν, να περπατήσω κι εγώ πίσω στον τηλεοπτικό και υπαρξιακό μας χρόνο, στην εποχή της αθωότητας (;), όταν κάθε βδομάδα περιμέναμε όλα του καιρού εκείνου τα παιδιά, να ξαναμπούμε στο φιλόξενο σπίτι της "Οικογένειας Walton".

Εκεί, στην άπλα της παλαιής αμερικάνικης υπαίθρου, κάναμε παρέα όλοι οι συνομήλικοι της δεκαετίας του '80 με τον Τζον Μπόι και τ' άλλα παιδιά, βιώνοντας τα τόσα και τόσα προβλήματα της καθημερινότητάς τους. Έτσι, με τέτοια τεχνάσματα, καταφέρναμε να προσπερνάμε πρόσκαιρα τα ημέτερα εφηβικά προβλήματα και τις αμείλικτες φοβίες, ενώ ο Χρόνος (ανενόχλητος και μεθοδικός στο έργο του) μάς εξωθούσε αδυσώπητα στό Σήμερα, σ' ένα νεφελώδες Τώρα, άγευστο, άχρωμο και συχνά-πυκνά σχιζοφρενικό.

Το YouTube "σκέφτηκε πριν από εμάς για εμάς" τους 45άρηδες και μάς εξασφάλισε σ' ένα μικρό βίντεο μια νοσταλγική επίσκεψη στο σπίτι των Waltons.

Ακούτε;

Καληνύχτα μπαμπά... Καληνύχτα μαμά...

Στις πιάτσες των TAXI των Μαύρων στο Johannesburg

Αργά το απόγευμα κάθε ημέρας στο Γιοχάνεσμπουργκ διαπιστώνει ο επισκέπτης, ότι κατά εκατοντάδες ο μαύρος πληθυσμός της μεγάλης αυτής πόλης με το μαυρόασπρο πρόσωπο, κατακλύζουν τον τόπο οδοιπορώντας στα υποτυπώδη πεζοδρόμια και τα χωράφια των προαστίων.
Είναι η ώρα που σχολάζουν οι διάφορες δουλειές τους (δουλείες, καλύτερα), όπου για ένα ελάχιστο κομμάτι ψωμί εργάζονται απ' τα χαράματα στις βιοτεχνίες ή βιομηχανίες των Άσπρων. Γίνεται ο χαμός!... Λαοπλημμύρα απρόσμενη!... Κόσμος σ' εγρήγορση!... Πού λεφτά για συγκοινωνίες και ταξί... Οδοιπορία πολλών πολλών χιλιομέτρων προς το καλυβάκι του ο καθείς. Αύριο και μεθαύριο αποξαρχής, τα κεφάλια μέσα, πολύ βαθιά στην ευτέλεια...

Κάποιοι όμως αποδεικνύονται προνομιούχοι! Ας το πούμε κι έτσι... Διότι έχουν την πολυτέλεια να πάρουν ταξί. Περιμένουν υπομονετικότατα στην αυτοσχέδια πιάτσα κατά ουρές (καλά, αυτό συμβαίνει και εις Αθήνας), ώστε κάποτε αφικνείται κάποιο ταξί. Ή, τουλάχιστον, αυτό που ονομάζεται ταξί.

Πρόκειται για "βανάκι" δώδεκα ή δεκαπέντε θέσεων δίχως ιδιαίτερα διακριτικά ταξιού, λευκού συνήθως χρώματος ή και κόκκινου, στο οποίο γίνεται πανζουλισμός να μπουν όσο το δυνατόν περισσότεροι, μαζί πάντως με τα όποια ψώνια τους, μικρά ή ογκωδέστατα, π.χ. μικρά έπιπλα. Ένας από τους επιβάτες, όχι ο οδηγός, κάνει χρέη εισπράκτορα όπως-όπως, παραδίδοντας το προϊόν της είσπραξης στον οδηγό, ο οποίος ουδόλως ενδιαφέρεται για το ποσόν.

Στα ταξί αυτά δεν συνηθίζεται να μπαίνει Άσπρος. Θεωρείται άκρως ανάρμοστο. Απάδει μάλλον στον... "λευκό" πολιτισμό του...

Αιχμαλώτισα αρκετές τέτοιες στιγμές μες από το κλειστό τζάμι του δικού μας (ημών των πολιτισμένων Άσπρων) αυτοκινήτου, μερικές απ' τις οποίες δημοσιεύω σήμερα προς... γνώσιν και συμμόρφωσιν (χα, χα!...) των φίλων του Ιστολογίου μας.

Uranya: Μια ταινία για την απωλεσμένη μας εφηβεία

Μόλις προβλήθηκε στο Filmnet2 η ταινία "Uranya" του Κώστα Καπάκα. Ομολογώ πως με συγκίνησε βαθιά, αγγίζοντας παραθεωρημένες στιγμές χρόνων προπερασμένων.

Η υπόθεση του έργου μάς μεταφέρει στη γυψωμένη ελληνική επαρχία του 1969, όπου μια φιλική παρέα πέντε αγοριών αφ' ενός μεν ονειρεύεται να μυηθεί στον έρωτα από την πανέμορφη Ουρανία, αφ' ετέρου δε να συγκεντρώσει όσα χρήματα ήταν αναγκαία, ώστε ν' αγοράσουν επιτέλους την πρώτη ασπρόμαυρη τηλεόραση Uranya, για να δουν σε απευθείας μετάδοση από την Αμερική τους αστροναύτες να πατούν πόδι για πρώτη φορά στην Ιστορία στο Φεγγάρι...

Μια πολύ αισθαντική, γρήγορη και ανατρεπτική θα έλεγα μουσική υποκρούεται στην ταινία διαρκώς, η οποία υπογράφεται από τον Παναγιώτη Καλατζόπουλο.

Το σχετικό τραγούδι του ίδιου συνθέτη, που ερμηνεύει η Άλκηστις Πρωτοψάλτη σε στίχους Λίνας Νικολακοπούλου, συνοψίζει όλο το πνεύμα της ταινίας: Την αγιάτρευτη νοσταλγία για την τρυφερή ηλικία της εφηβείας μας, τ' απλόχωρα όνειρα με τις αλλεπάλληλες πτώσεις και τις μεταπτώσεις τους, την ασυναγώνιστη εξάλλου δυναμική της φαντασίας, αν και σε καιρούς σκυφτούς και δίσεκτες ημέρες κοινωνικο-οικονομικά.

Με συγκίνησε βαθιά η ταινία αυτή, τόσο που την προτείνω ανεπιφύλακτα. Στους φίλους συνοδίτες Σαραντάρηδες και Πενηντάρηδες απευθύνομαι κυρίως...

Καληνύχτα Uranya, Καλημέρα Ουρανέ!...

Βιτρίνες στο Γιοχάνεσμπουργκ, στα "γκέτο" των Λευκών / Eastgate Shopping Centre, Johannesburg

Οι δυο ταχύτητες ανθρώπων στη Νότιο Αφρική είναι γεγονός αποτρόπαιο, αλλά πραγματικό και μάλλον μια κατάσταση δεδομένη πλέον. Οι Έγχρωμοι στα γκέτο τους, παρότι πρόκειται για τη συντριπτική πλειοψηφία. Οι δε Λευκοί (20%), δυναμικοί κ' επικυρίαρχοι σε κάθε περίπτωση, στα δικά τους κλουβιά περίκλειστοι και προφυλασσόμενοι ολοένα. Έχουν δηλαδή και αυτοί (κυρίως αυτοί) τα "γκέτο" τους. Τεράστιους δηλαδή χώρους, μαγαζιά συστεγαζόμενα τύπου Mall, μικρούς πολυτελείς συνοικισμούς με διόδια, φυλάκια, φύλακες, όπου αναπτύσσεται κανονικά (;) η καθημερινή τους ζωή, χλιδάτη και ξέγνοιαστη εν πολλοίς. Έξω, οι πάντες Λευκοί μέσα σε καλά αυτοκίνητα, συχνότατα με αλεξίσφαιρα τζάμια, για τον φόβο των Ιουδαίων (συγνώμη, εννοώ των... Μαύρων). Παραέξω, τα κάθε λογής Σοβέτο (βλ. προηγούμενη ανάρτηση εδώ), με τα χαμόσπιτα της φτωχολογιάς, τις παράγκες των διακρίσεων ή τα τσιγγόσπιτα της προ-επ-ανάστασης...

Οι παραπάνω φωτογραφίες προέρχονται από ένα πανάκριβο στέκι "φυσιολογικής" ζωής των Λευκών του Γιοχάνεσμπουργκ. Οι πέντε πρώτες από το παμμέγιστο και πολυδαίδαλο οικοδόμημα Eastgate Shopping Centre. Διάλεξα τις ενδεικτικότερες και για όλα τα γούστα των Χλωμών Ανθρώπων, ημών δηλαδή των λεγόμενων Λευκών: Τον άντρα, τη γυναίκα, το παιδί, το σπίτι μας.

Έξω, οι "εγκληματίες" Μαύροι... Μέσα, η ζωή συνεχίζεται... Παραμέσα, η ψυχή ξεψυχισμένη...

Μικρό αφιέρωμα στην Ελιά

ΕΓΚΩΜΙΟ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ

Αίγλη του Απλού

Λιτού επικράτεια

δόξα εν Αθήναις

αλληγορία Σοφίας κι Ομορφιάς ιερότατη.

Δέντρο της στοργής αγενεαλόγητο

και της Ειρήνης

όλο λιάζεται

ηλιομανές

ρουφώντας φως αίμα λάδι.

Πράσινο βαθύ

σπονδυλώνει τους σφυγμούς των Προελλήνων

στίχους γοερούς

τις πρωτεύουσες μέρες

και τ' αγάλματα.

Φύλλα σπαθάκια τον ύπνο προασπίζουν

πανσόφου θεάς

και στεφανάκι βραβεύει περίτρανα τους Αθληφόρους.

Ψίχα δωρεά τους έρωτες ψυχώνει

και τους θανάτους

το δάκρυό της καταργεί τον πόλεμο

ζωής οιωνός.

Ρονιές ουρανού

ασημώνουν τον λύχνο της εγκαρτέρησης

στάλες χάριτος μυρώνουν πανεύοσμα

εχθρούς και φίλους.

-Λίγο ν' ακούω

τη μακρόσυρτη γιορτή του φυλλώματος

την ιστορία στις φλέβες σου πάλλουσα

πρωί του κόσμου.

Δε σκιάζομαι πια.

στη σκιά σου ασκεπής υποκλίνομαι.

(Ιούλιος 2002)

[Από την ποιητική συλλογή του π. Παναγιώτη Καποδίστρια, Της αγάπης μέγας χορηγός, Αθήνα 2003, σ. 110 εξ. Σημειωτέον, ότι η ποιητική αυτή συλλογή τιμήθηκε το 2004 με το Βραβείο Ματράγκα από την Ακαδημία Αθηνών.]

Miriam Makeba: Η πάλλευκη φωνή της Μαύρης Ηπείρου

Επιστρέφοντας από τη Νότιο Αφρική δεν έφερα διαμάντια, ούτε χρυσά νομίσματα. Έφερα πλείστες όσες αναμνήσεις καταγεγραμμένες σε 1750 φωτογραφίες, μερικά εναπομείναντα ραντ (χαρτονομίσματα και κέρματα) για τη συλλογή του υιού και μπόλικη τοπική μουσική: The Best of Ladysmith Black Mambazo, το Umoja The spirit of Togetherness και δυο άγνωστα στην ελληνική αγορά cds της Μεγάλης Κυρίας της Αφρικής, της Miriam Makeba, το Pata Pata και το Sabelani.

Σπουδαία κι εκφραστικότατη η φωνή και η προσωπικότητα της Makeba. Μυθιστορηματική και ως εκ τούτου άκρως συγκινητική. Υπήρξε αγωνίστρια σε όλη της τη ζωή και διακρίθηκε κυρίως κατά του Απαρχάϊντ, ευαισθητοποιώντας δια των συναυλιών της ανά τον κόσμο την διεθνή συνείδηση υπέρ των δικαιωμάτων του λαού της. Η φωνή της αποτέλεσε κυριολεκτικά την δημόσια φωνή του στραγγαλισμένου λαού της Σάουθ Άφρικα, φωνή της εν γένει χειμαζόμενης Αφρικής. Έκτοτε η σύγχρονη Ιστορία την γνωρίζει ως "Μάμα Άφρικα".

Αξίζει -θεωρώ- να πληροφορηθούμε περισσότερα για την πολυκύμαντη ζωή και το αξιοπρόσεκτο έργο της θρυλικής αυτής γυναίκας, από την Εφημερίδα Τα Νέα (1.10.2005):

H Ζένζι Μακέμπα, όπως είναι το πραγματικό της όνομα, γεννήθηκε το 1932 κοντά στην Πρετόρια. Κέρδιζε τη ζωή της κρατώντας παιδιά και πλένοντας ταξί και ζούσε μόνη με την κόρη της, την Μπόνγκι, και τη μητέρα της. Άρχισε κατά τύχη το τραγούδι και το 1952 οι Μανχάταν Μπράδερς τής έδωσαν το καλλιτεχνικό της όνομα: Μίριαμ. Με την υποστήριξη του Χάρρυ Μπελαφόντε έφυγε 27 ετών από τη Νότια Αφρική. Εγκαταστάθηκε στις ΗΠΑ, όπου έκανε παρέα με τον Μάρλον Μπράντο και τον Ντιουκ Έλλινγκτον. Το 1962 τραγούδησε το «Happy Birthday» με τη Μέριλυν Μονρόε για τα γενέθλια του προέδρου Κέννεντυ. Υποχρεώθηκε να εγκαταλείψει τις ΗΠΑ εξαιτίας της σχέσης της με τον Στόουκλι Καρμάικλ, τον ηγέτη του κινήματος Μαύροι Πάνθηρες, και εγκαταστάθηκε στη Γουινέα, προσκεκλημένη του προέδρου Σεκού Τουρέ.
H εξορία της από τη Νότια Αφρική κράτησε πάνω από τριάντα χρόνια, το ίδιο και ο αγώνας της κατά του απαρτχάιντ. Ζούσε ανάμεσα στις Βρυξέλλες, στο Παρίσι και στο Μαπούτο της Μοζαμβίκης και το όνομά της ήταν εξίσου γνωστό με του Νέλσον Μαντέλα, την απελευθέρωση του οποίου, το 1990, χρειάστηκε να περιμένει για να επιστρέψει στην πατρίδα της. Στη Νότια Αφρική εγκαταστάθηκε το 1995. Ο πρόεδρος Τάμπο Μπέκι την διόρισε «πρέσβειρα», το όνομά της δόθηκε σε δρόμο του Γιοχάνεσμπουργκ, αλλά η νοτιοαφρικανική νεολαία δεν άκουγε πια τα τραγούδια της. «Όταν επέστρεψα από την εξορία», λέει, «μερικοί είπαν "βοήθεια, οι γέροι ξανάρχονται!"».
Ήταν μια δύσκολη περίοδος για τη Μίριαμ Μακέμπα. «Δεν ηχογράφησα επί έξι χρόνια. Είχα πολλά προβλήματα. Κανείς δεν ήθελε να ηχογραφήσει μαζί μου, δεν ξέρω γιατί...», έλεγε το 2000, όταν κυκλοφόρησε το τελευταίο άλμπουμ της, το «Homeland» - πρώτα στην Ευρώπη και πολλούς μήνες μετά στη Νότια Αφρική.

Η σκληρότητα της ζούγκλας ηπιότερη από την ανθρώπινη νοοτροπία

Χωρίς σχόλια!...