Σε τόπο σκανδαλωδώς ανοιξιάτικο!...

Χθες το απομεσήμερο αποχαιρετήσαμε έναν άνθρωπο της οικογένειας, τον Κανάκη (τι όνομα παράξενο!...), στ' ορεινό χωριό της Ζακύνθου, τις Απάνου Βολίμες.

Τον αγαπούσα και τον σεβόμουν βαθύτατα, παρότι ξεκάθαρα δεν τού το είχα εκφράσει ποτέ. Τον αισθανόμουν όμως διαρκώς και αλάλητα πολύ κοντά μου, από τότε που, νήπιο ακόμη, με κοίμιζε τα καλοκαιριάτικα βράδια καταμεσής στο αλώνι του στο Σκινάρι, διηγούμενος ιστορίες από τόπους του κόσμου μακρινά παραμυθένιους, όπου ως ναυτικός είχε διαβεί, ή μετρώντας σιγά σιγά και υπομονετικά όλα τ' αστέρια του στερεώματος, ενώ εγώ με προσοχή -μην ξεχάσουμε κανένα- επαναλάμβανα.

Χθες, λίγο πριν την εξόδια ώρα του κι εκτός των καθιερωμένων, είπα να τον τιμήσω και με αυτόν τον τρόπο: Περιδιαβαίνοντας την Απάνου Γειτονιά (τη γειτονιά του) κι αιχμαλωτίζοντας από εδώ στιγμές του συγκεκριμένου απογεύματος (του απογεύματός του), σ' έναν τόπο σκανδαλωδώς ανοιξιάτικο, με ανεπίτρεπτη ηλιοφάνεια και παταγώδη χαρμολύπη...

Για τη μετάφραση των εκκλησιαστικών Κειμένων

Καλός φίλος του Ιστολογίου μας, μού δώρισε πρόσφατα το νέο βιβλίο ενός επίσης πολύτιμου φίλου και συναδελφού, του π. Βασιλείου Θερμού, Δρ Θεολογίας, Παιδοψυχιάτρου και Ποιητή. Πρόκειται για το "Σύνεσις" και "παράνοια". Για την μετάφραση της Λατρείας μας, που κυκλοφόρησε πριν λίγο καιρό (2007) από τις Εκδόσεις Γρηγόρη.

Στις 216 σελίδες του νέου αυτού πονήματος του έγκριτου σύγχρονου Θεολόγου και Στοχαστή π. Βασιλείου έχει την ευκαιρία ο αναγνώστης, να διαπιστώσει πώς η βιβλική και πατερική παράδοση, όπως και η σύγχρονη επιστήμη της Γλώσσας, στηρίζουν τη χρεία μετάφρασης των εκκλησιαστικών κειμένων της Λατρείας μας στα Νέα Ελληνικά, μια διαδικασία άκρως απαραίτητη, η οποία θα έπρεπε ήδη να έχει ξεκινήσει προ πολλού.

Τους προβληματισμούς του ο π. Βασίλειος μού είχε αναπτύξει τον Ιανουάριο του 2007, όταν στην Πάτρα είχαμε συναντηθεί στη μουσικοφιλολογική εκδήλωση, που είχε άριστα διοργανώσει ο Παναγιώτης Ανδριόπουλος για την "Ιερατική Ποίηση", όπου μάλιστα λάβαμε αμφότεροι μέρος ως τιμώμενοι και ομιλητές. Εκεί, πλην των άλλων, είχε παρουσιασθεί ένα δικό μου ποιητικό απόσπασμα, από το "Της αγάπης μέγας χορηγός (Κανών ωφελιμώτατος)", το οποίο έχει δομηθεί επάνω στην στιχοποιητική του Κανόνος του Πάσχα "Κύματι θαλάσσης...". Στον π. Βασίλειο άρεσε πολύ και τον βοηθούσε -είπε- στην όλη προβληματική του για τη μετάφραση των λειτουργικών / λατρευτικών μας κειμένων.

Τώρα η μελέτη του ευαίσθητου και αμφιλεγόμενου αυτού θέματος έλαβε σάρκα και οστά, τουτέστιν αποτυπώθηκε και κυκλοφορήθηκε στο εν λόγω βιβλίο, στο οποίο, εντελώς τυχαία διαπίστωσα, ότι εκείνη η εν Πάτραις συζήτησή μας βρήκε τη γωνιά της στις σελίδες 201 εξ., την οποίαν αντιγράφω, για να λάβετε γνώση:

"[......] Στο παρελθόν είχα υποστηρίξει ότι χρειάζεται να επιδιωχθή η μετάφραση μόνο των πεζών μερών της Λατρείας (αναγνωσμάτων, ευχών, αιτήσεων). Θεωρούσα ότι δεν είμαστε σε θέση προς το παρόν να μιλήσουμε για μετάφραση των ποιητικών μερών, κάτι που απαιτεί μεγάλη τέχνη και έμπνευση. Σήμερα δεν το βλέπω τόσο απόμακρο, εξακολουθώ όμως πάντα να το τοποθετώ σε δεύτερο χρόνο. Ίσως να με ενθάρρυνε και το μελοποιημένο άκουσμα που είχα ενός εξαίρετου ποιήματος, προσόμοιου πάνω στον ειρμό "Άφραστον θαύμα". Το παρέχω προς ενημέρωση και ανάταση των αναγνωστών:

Δάκρυα χάμου

κι ανατριχιάζουν τα χώματα

της αγάπης μέγας χορηγός

ελί-χρυσο θαύμα κρινάκι φύεται

για να μυρίζει ανόρθωση πενθούντων.

Τη Χαρά

να φοράτε μη λυπάσθε.

(π. Παναγιώτη Καποδίστρια, Της αγάπης μέγας χορηγός, σ. 79)

[......]"

Ευχαριστώ τον πολύ αγαπητό μου π. Βασίλειο για την παραπάνω τιμητική αναφορά, αλλά και για την από πολλών χρόνων αγάπη του, τη συναντίληψη και κυρίως για Εκείνα που δεν είναι δημοσιεύσιμα!!! Ο Θεός να τού προσθέτει διαρκείς Χάριτες και Αναστάσεις!

ΓΝΩΡΙΜΙΑ ΜΕ ΤΟΝ π. ΒΑΣΙΛΕΙΟ ΘΕΡΜΟ

Ο π. Βασίλειος Θερμός γεννήθηκε στη Λευκάδα το 1957 και σπούδασε Ιατρική και Θεολογία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Ασκεί την Ψυχιατρική και Ψυχοθεραπεία παιδιών, εφήβων και νέων. Είναι διδάκτορας του Τμήματος Κοινωνικής Θεολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών με βαθμό "άριστα". Μετεκπαιδεύθηκε ως επισκέπτης επιστήμονας (Visiting Scholar) στα πανεπιστήμια Harvard, Boston University, Boston College, Andover Newton.

Τα βασικά του ενδιαφέροντα είναι ο διάλογος Θεολογίας-Ποιμαντικής και Ψυχιατρικής-Ψυχανάλυσης, η ψυχολογία του κληρικού και του εκκλησιαστικού οργανισμού, η ψυχολογία και ψυχοπαθολογία της θρησκευτικότητας, η εφηβεία και τα προβλήματά της. Έχει εργασθεί σε εκπαιδευτικά προγράμματα κληρικών και εκκλησιαστικών στελεχών, έχει δημοσιεύσει διάφορα βιβλία και άρθρα, έχει συμμετάσχει σε πολλές εκδηλώσεις και εκπομπές. Ασχολείται επιτυχώς και με τη σύγχρονη Ποίηση, έχουν μάλιστα κυκλοφορήσει τρεις αξιολογότατες ποιητικές του συλλογές.

Υπηρετεί στη Μητρόπολη Θηβών και Λεβαδείας.

Στο Θέατρο της Αρχαίας Επιδαύρου ωτακουστές αρχαίων Πειστηρίων [β΄]

ΕΓΚΟΙΜΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΔΑΥΡΟ


Όχι δίπλα στο φρέαρ ως συνήθως

εδώ θα εγκοιμηθώ στην ορχήστρα
και σ' όποιον αρέσω -

εδώ πλάι στη θυμέλη
ενώπιον του λαού παντός
και του φίλου Αισχύλου

στο κοίλο εσείς κοιτάτε με
χαλάλι

ξυπνάω αύριο εμπαθής
μα και θεραπευμένος.

[Ποίηση, φωτογραφίες, βίντεο: Π.Κ.]

Ardalion, σ' ευχαριστώ!

Μ' έκπληξη (κι ευχαρίστηση ομολογουμένως) διαπίστωσα τον προηγούμενο μήνα, ότι ένα άγνωστο σ' εμένα blog, το Ardalion's Weblog, μού έκανε ένα ειδικό ποστ-αφιέρωμα, με πολύ καλά λόγια, τόσο καλά που αγγίζουν την υπερβολή, εξαιτίας μάλλον της καλοσύνης του συντάκτη του, τον οποίο δεν γνωρίζω.

Η σχετική ανάρτηση φέρει ως τίτλο "Κάμανε κόμμα τα χρώματα / εναντίον μου", δυο στίχους -δηλαδή- από κάποιο ποίημά μου. Μετά τα λίγα και καλά εισαγωγικά λόγια του, δημοσιεύει ένα μεγάλο απόσπασμα από το ποίημα "Τάφος τα φώτα" της συλλογής μου Mater Dolorosa (εκδ. το δίγαμμα, Ζάκυνθος 2005), το οποίο ουδόλως γνωρίζω επίσης, πού βρήκε ο συντάκτης. Τον ευχαριστώ πάντως ειλικρινά, όπως και τους σχολιαστές, που άφησαν ήδη γνώμη εκεί!

Όποιος μάλιστα από τους φίλους του Ιστολογίου μας επιθυμεί να μπει στην ανάρτηση αυτήν του Ardalion, ας κάμει κλικ εδώ.

UPDATE ΙΟΥΛΙΟΥ 2008

Επειδή κάποιες φορές η παραπάνω παραπομπή οδηγεί τους ενδιαφερόμενους σε αξιέξοδο, γι' αυτό αντιγράφουμε παρακάτω όλο το κείμενό της, μαζί με τα σχόλια:

-------------------------------------

Κάμανε κόμμα τὰ χρώματα / ἐναντίον μου

Δημοσιεύθηκε την Κυριακή, Απρίλιος 6, 2008 από ardalion
-Δὲν πολιτεύομαι, τοὺς δήλωσα/ κι ἔμεινα/ ὁ ἐπιπόλαιος/ ἐκτὸς ὁρίων πόλεως.

Είναι στίχοι ενός λειτουργού του Θεού, του π. Παναγιώτη, που είναι και ποιητής. Τώρα θα βρίσκεται κοντά στο Δι’ ευχών της Κυριακάτικης λειτουργίας, όταν εγώ πίνω τον πρώτο μου καφέ. Έχει ένα επώνυμο που δεν το ξεχνάς ποτέ: Καποδίστριας. Νιώθω υπερηφάνεια για τον π. Παναγιώτη γιατί ενώ γεύεται από το ποτήρι της παντοδυναμίας προσφέρει αντιδωρήματα μικρές ιστορίες καθημερινότητας όπου αν και αναγνωρίζεις τη Ζάκυνθο ή στιγμές από τη διακονία του σε παρασύρει να απολαύσεις την ανθοφορία του. Δεν είναι θρησκευτικός ποιητής με την έννοια που γνώρισαν τα κατηχητόπουλα τη θρησκευτική στιχουργία τύπου Βερίτη. Ο π. Παναγιώτης είναι αλλού και κυρίως δεν είναι διδακτικός. Προσωπικά, θα τον ήθελα ακόμη πιο παραληρηματικό και προσωπικό, ώστε να μη σκέφτομαι ότι το ιερατικό σχήμα ενδεχομένως μπορεί να λειτουργεί ως τροχοπέδη του λόγου του.

Ὅλ’ ἀπ’ τὸ Λίγο
Ἰουλίου ραγισιές
θρυλούν τ’ ἄρρητα
τὶς βρισιὲς τῶν Ἀλβανῶν
τῶν Ἑλλήνων τὴν ὕβρη.

Διάλειμμα ὀργῆς
μὲ δῆθεν ἀθλοπαιδιὲς
στοργὴ σκοτεινὴ
φῶς ἀνίατο ροῦχο
κι ὁ ἤλιος πολύτεκνος.

Τ’ ἀγυιόπαιδα
παίζουν τὸ αὔριο μπάλα
ἕως αἵματος
δέρμα ψέμα τῶν σφυγμῶν
σφαγῆς ἀπομίμηση.

Φῶτα στὸν τάφο
παρηχήσεις πονηρὲς
τάφος τὰ φῶτα.
-Δός μοι τοῦτον τὸν ξένον
καὶ βγὲς ἂν σοῦ βαστάει.

Εὐτυχῶς μιλῶ
διάλεκτο εὐρύχωρη
λέξεις ἐλέους:
Χθές, Χειμώνας Χίμαιρα
Χάδι Χνούδι Χάος Χοῦς.

Από το ποίημα «Τάφος τὰ φῶτα» της συλλογή Mater Dolorosa, εκδ. το δίγαμμα, Ζάκυνθος 2005.

7 Responses to “Κάμανε κόμμα τὰ χρώματα / ἐναντίον μου”

τσουκνίδα, στο Απρίλιος 6th, 2008 στο 6:25 μ.μ Είπε:
Φαντάσου τέτοιοι κληρικοί να ήταν ευάριθμη ομάδα του κλήρου.. πόσο διαφορετικά θα ήταν τα πράγματα..

ardalion, στο Απρίλιος 6th, 2008 στο 7:29 μ.μ Είπε:
Πάρα πολύ διαφορετικά… Και δεν αφορά μόνο την ποίηση αλλά γενικότερα την τέχνη. Το να λέμε ότι απουσιάζει η ευαισθησία (και από τους υποτιθέμενους ευσεβείς χριστιανούς) πονάει αλλά, δυστυχώς, είναι αλήθεια…

Π.Κ., στο Απρίλιος 15th, 2008 στο 7:00 μ.μ Είπε:
Αγαπητοί Φίλοι,τυχαία μπήκα στον ιστοχώρο σας και πολύ ευχαριστώ για την θετική αποδοχή.Η Ποίηση και η Ιεροσύνη ουδέποτε υπήρξαν διδακτικές. Περιρρέουν σαν άνεμος! Ανά πάσα στιγμή βρίσκονται εντός εκτός κι επί ταυτά!!!… Ή, τουλάχιστον, έτσι θα έπρεπε να είναι.Μού άρεσε αυτό που γράφετε, ότι είμαι “αλλού”! Είναι αλήθεια!Να είσθε καλά και ζήτε ποιοτικά=ποιητικά!!!Καλές Ανα[σ]τάσεις!

ardalion, στο Απρίλιος 15th, 2008 στο 8:08 μ.μ Είπε:
Έχουμε ανάγκη την εμπνοή σου, π. Παναγιώτη. Συνέχισε να εκφράζεις την αλήθεια σου (μας).
Υψηλές πτήσεις! Πάντοτε!
Εντός, εκτός, επί και περί του κόσμου.

Theoprovlitos, στο Απρίλιος 18th, 2008 στο 11:08 μ.μ Είπε:
Η ποίηση δεν ειναι το φορτε μου. Να υποκριθω;Η ψυχη του ποιητη όμως ειναι. Γιατι ο ποιητης εχει πολλους τροπους να εκφραστει. Οι στιχοι ειναι ενας από όλους. Και ο Μαμαλακης ποιητης ειναι. Και ο Θεόφιλος ο ζωγραφος. Και ο ξυλουργος που καποτε μεταμορφωνε ενα αψυχο κουτσουρο σε ενα εμψυχο κατι. Ετσι και ο ποιητης μεταμορφωνει τις λεξεις.
Η τεχνη, η τοσο έκδηλη και προφανης στο Αγιον Όρος, στα Μετεωρα ακομα και στα παλια ταπεινα ξωκκλησια εχει παρει διαζυγιο από τον εκκλησιαστικο μας βιο.Δεν ξερω γιατι και ποτε εγινε αυτο; Την απαξιωσε η εκκλησια; Η εκκλησια εχει καποια ειδικη χαρη να μαζευει στους κολπους της αυτους με τα ολιγα ταλαντα; Μηπως όμως και η τεχνη αυτονομηθηκε και επαψε να υπηρετει και θελει απλα καποιους να υπηρετουν εκεινη; Μηπως εγινε αυτοσκοπός;
Αν ο καλλιτεχνης παντως ειναι ανθρωπος ευαίσθητος λογικο δεν ειναι να περιμενει κανεις να ειχαμε περισσοτερους ιερεις καλλιτεχνες; Η μηπως το ιερεας και ευαισθητος εχει καταντησει πια να ειναι σπανιο φαινομενο;

Αριάδνη Δήμου, στο Μάιος 20th, 2008 στο 5:24 π.μ. Είπε:
Τον π. Παναγιώτη τον έχω γνωρίσει ελάχιστα, ως ποιητή, ως ιερέα και ως άνθρωπο, και όχι απαραίτητα με αυτή τη σειρά. Έχω να πώ οτι έχει δεχθεί ένα ιδιαίτερα σπάνιο χάρισμα.Είναι Ποιητής τη στιγμή που είναι Ιερέας, και αυτό τον κάνει να είναι κάτι περισσότερο απο ιερέας. Ποτέ δεν είναι πιο βαθιά ιερέας παρα τότε που είναι ποιητής. Είναι όμως Ιερέας τη στιγμή που δρά ως Ποιητής, και αυτό τον κάνει να μην έχει όρια ως ποιητής. Αυτά λειτουργούν θαυμαστά ασυγχίτως και παράγουν θαύματα, σε αλληλοπεριχώρηση. Είναι ένα διαμάντι που λαμπυρίζει καθρεφτίζοντας πολλές οπτικές.Πετάει με χρυσά φτερά σε ουρανό χωρίς όρια, του Θεού και της Ποίησης, και σηκώνει ανάλαφρα τα βαριά φορτία όλων, ανύποπτος για την ευεργετική αποκάλυψη που προκαλεί στις ψυχές. Είναι επίσης βαθιά Άνθρωπος.

ardalion, στο Μάιος 21st, 2008 στο 4:19 μ.μ Είπε:
Αριάδνη Δήμου,
Χαίρομαι που αισθάνεστε να συλλειτουργούν ποίηση με ιερωσύνη στο πρόσωπο του Παναγιώτη Καποδίστρια. Και ανθρωπιά! Άλλοι θα μπορούσαν να σκανδαλισθούν…
Καλώς ήλθατε!

Οι έγχρωμες ξυλογραφίες της Άριας Κομιανού με θέματα από την Καινή Διαθήκη

Γράφει ο π. Παναγιώτης Καποδίστριας

Η Άρια Κομιανού είναι πρώτα απ' όλα ένας αγνός, ειλικρινής κι ευαίσθητος άνθρωπος. Εξ αυτού και η αυθεντικότητα, η οποία διακρίνει το χαρακτικό της έργο, αναγνωρισμένο τόσο εντός των ελλαδικών ορίων, όσο και πολύ πέρα από αυτά.

Οι ξυλογραφίες της προκύπτουν ως ανάγκη αναπνοής και λόγος ύπαρξης. Τα βαθιά χαράγματά της στο ξύλο αποτελούν ιαματικό νυστέρι στην ψυχή των πραγμάτων, ώστε δι' αυτού του δύσκολου τρόπου έκφρασης και Τέχνης, να φέρνει στην επιφάνεια τις μύχιες και ουσιαστικότερες εκδοχές τους.

Την θεωρώ πολύτιμη φίλη, η οποία με τιμά, όχι μονάχα με την ανοιχτή αγκαλιά της, αλλά και με τα εκφραστικά χαρακτικά της, είτε ως εικονογράφηση κάποιων δικών μου βιβλίων, είτε ως δώρα με κάθε ευκαιρία.

Μόλις χθες, είχα τη χαρά να λάβω μια σειρά διαφανειών της Άριας από αρκετές έγχρωμες ξυλογραφίες της με θέματα από την Καινή Διαθήκη, τις οποίες φιλοτέχνησε για το βιβλίο της Καινής Διαθήκης της Δ΄ τάξης του Δημοτικού Σχολείου, το 1972, των εκδόσεων του πασίγνωστου "Οργανισμού Εκδόσεων Διδακτικών Βιβλίων" (ΟΕΔΒ). Ήταν τότε, που η νέα καλλιτέχνις εργαζόταν για τα προς το ζην στον Οργανισμό αυτόν επί κάμποσα χρόνια, δίχως ίσως και η ίδια να συν-αισθάνεται την αξία των δημιουργημάτων της. Τότε, λοιπόν, ανέλαβε να χαράξει τα κυριότερα στιγμιότυπα από τη ζωή και την δράση του Χριστού. Όπως μού επεσήμανε η ίδια η Άρια, την εποχή εκείνη, αποφασιστικό ρόλο και λόγο στον Οργανισμό είχε ο κορυφαίος νεοΈλληνας ζωγράφος μας Γιάννης Μόραλης.

Το αποτέλεσμα υπήρξε ικανοποιητικό. Τα έργα προέκυψαν, τυπώθηκαν στα σχολικά εγχειρίδια του μαθήματος των Θρησκευτικών της εποχής εκείνης και, βεβαίως, όποιος κατέχει ακόμη ένα τέτοιο βιβλίο, σίγουρα είναι συλλεκτικό, διότι ακόμα και η ίδια η δημιουργός των έργων δεν έχει, ούτε βιβλίο, μήτε αντίγραφα των ξυλογραφιών της, πάρεξ αυτές τις διαφάνειες, τις οποίες πρωτοπαρουσιάζουμε σήμερα από την ιστοσελίδα μας.

Προσωπικά μιλώντας, με το που παρέλαβα χθες τις διαφάνειες της Άριας πήρα διπλή χαρά: Πρώτον, διότι ελάμβανα αυτά τα δυσεύρετα έργα της Κομιανού και δεύτερον, διότι, μόλις τα είδα, έκπληκτος και χαρούμενος συνάμα, ξαναμπήκα στην παιδική μου ηλικία, όταν κρατούσα το συγκεκριμένο βιβλίο με τη ζωή του Χριστού, προσπαθώντας μάλιστα να βιώσω τα ιερά δρώμενα και να περπατήσω εκεί που διάβηκε Εκείνος, φίλος και συνοδίτης των Αποστόλων και των άλλων μορφών της Καινής. Συγκίνηση και νοσταλγία για τον καιρό της αθωότητας!... Θερμά αισθήματα κι ευγνωμοσύνη για την Άρια Κομιανού!... Για όλα όσα μού έχει προσφέρει, ρητά και άρρητα!!!

Σημείωση: Δείτε το παλαιότερο άρθρο μας Σχέδια και ξυλογραφίες δια χειρός Άριας Κομιανού. Επίσης, ανάλογες αναρτήσεις έχει κάμει η Δέσποινα Capo d' Istria, επιχειρώντας να εισοδεύσει στον χαρακτικό της Κόσμο, μες από μια μικρή γκαλερί κάποιων έργων της.

Τα δημοσιεύματα του blog μας για τα Στροφάδια στην Εφημερίδα "Τα Νέα"

Καλός φίλος αυτού εδώ του blog μάς πληροφόρησε πριν από λίγο, ότι η Εφημερίδα ΤΑ ΝΕΑ, στο σημερινό της φύλλο (σελ. 16) έκαμε ένα πολύ ενδιαφέρον ρεπορτάζ - παρουσίαση των Στροφάδων Νήσων και του Ιερομονάχου Γρηγορίου Κλάδη, ο οποίος από δεκαετιών ασκητεύει εκεί.

Το κείμενο, που φέρει τον χαρακτηριστικό τίτλο "Ο ερημίτης που φυλάει το πέρασμα των πουλιών", υπογράφει ο δημοσιογράφος Γιώργος Ζαχαριάδης και στηρίχτηκε κατά κύριο λόγο στα σχετικά κείμενα αυτού εδώ του Ιστολογίου, απ' όπου αναδημοσιεύει και τη φωτογραφία του παπα Γρηγόρη, μαζί με την δική μας σκιαγράφηση της προσωπικότητας του Γέροντα (μ' ελαφρές τροποποιήσεις):

«Ο μοναχός Γρηγόριος ουδόλως ευχαριστιέται με τις επισκέψεις. Το αντίθετο μάλιστα. Στενοχωριέται και εξαφανίζεται. Έχει τον δικό του Θεό, θα έλεγε όποιος τον πρωτογνωρίζει. Αλλά στην πραγματικότητα μοιάζει με ένα μικρό παιδί. Προτιμάει να συνομιλεί με τα ζωντανά του, να ζυμώνει, να πήζει τυρί, να διαβάζει στο κατάλυμά του και ν΄ αγναντεύει τη θάλασσα».

Ευχαριστούμε τον κ. Ζαχαριάδη, όχι μόνο για την καλοσύνη του ν' ασχοληθεί με τον επίγειο παράδεισο των Στροφάδων, αλλά και για την ευγένειά του, να μνημονεύσει και την πηγή των πληροφοριών του, κάτι που συνήθως ξεχνούν οι μεγαλοσχήμονες της αθηναϊκής δημοσιογραφίας.

Το εν λόγω άρθρο από ΤΑ ΝΕΑ, σε ηλεκτρονική μορφή, μπορείτε ν' αναγνώσετε εδώ. Στην έντυπη μορφή της Εφημερίδας είναι ευκρινέστερα τα στοιχεία του blog μας.

Όλες τις παρουσιάσεις μας για τα Στροφάδια, δείτε εδώ. Φωτογραφίες: Π.Κ., Μάιος 2007.

Ομιλία στην Πάτρα για τη σχέση Ορθόδοξης Ασκητικής και Φυσικού Περιβάλλοντος

Ευχαριστώ από καρδιάς το φιλικό μου Ιστολόγιο "Ιδιωτική Οδός" , ότι με θερμότατο σχόλιο του Παναγιώτη Ανδριόπουλου, υπό τον τίτλο "Για μια Θεολογία της Οικολογίας", ανακοινώνει τα περί της Oμιλίας, την οποία έχω αναλάβει να κάμω στην Πάτρα αύριο το βράδυ, προσκεκλημένος από την ΑΔΕΠ (Αναπτυξιακή Δημοτική Επιχείρηση Πάτρας).

Περί τίνος πρόκειται:

Μεταξύ των πολλών κι ενδιαφερόντων δραστηριοτήτων, που έχει αναπτύξει η εν λόγω Επιχείρηση του Δήμου Πατρέων (ΑΔΕΠ), κύριο αντικείμενό της είναι η υλοποίηση της περιβαλλοντικής πολιτικής του Δήμου. Το Τμήμα Περιβάλλοντος, του οποίου επικεφαλής είναι ο Κώστας Κωνσταντακόπουλος, ασχολείται με διάφορους τομείς της περιβαλλοντικής πολιτικής του Δήμου, όπως βιώσιμη ανάπτυξη – Τοπική Agenda 21, Ανακύκλωση – Οικο-Κατανάλωση, Περιβαλλοντική Εκπαίδευση (Π.Ε.), Διαχείριση της περιοχής Natura 2000 του Παναχαϊκού όρους , μεγάλο μέρος του οποίου ανήκει στο Δήμο Πατρέων κ.ά.

Στο πλαίσιο των Προγραμμάτων Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης, που υλοποιήθηκαν κατά τη σχολική περίοδο 2007-2008, διακρίθηκε το πρόγραμμα με τίτλο : «Ευαισθητοποιούμε και Προβάλλουμε για την "Αναγέννηση" του Βουνού της Πάτρας (Παναχαϊκό Όρος)» , το οποίο υλοποίησε το Γυμνάσιο των Ιδιωτικών Εκπαιδευτηρίων «Ελληνική Αναγέννηση».
Το Πρόγραμμα συνίσταται πρακτικά στη διάδοση και προβολή του περυσινού (2006-2007) προγράμματος του σχολείου (“Παναχαϊκό όρος το ….Πάρκο της Πάτρας”) σε περιφερειακά σχολεία (Δημοτικό σχολείο Α. Καστριτσίου, Ειδικό Σχολείο Κωφών στο Ρίο, Δημοτικό Σχολείο Λεοντίου κ.α.) και στην ευρύτερη κοινωνία της πόλης, που αφορά στον ορεινό όγκο της πόλης.

Η εκδήλωση της 14ης Μαΐου 2008, είναι μέρος και συνάμα η πανηγυρική εκδήλωση του προγράμματος προβολής και ευαισθητοποίησης.

Θα ξεκινήσει στις 8 το βράδυ στους χώρους των Εκπαιδευτηρίων και θα περιλαμβάνει κάμποσα ενδιαφέροντα για το συγκεκριμένο περιβαλλοντικό Πρόγραμμα, τραγούδια από τη Χορωδία και την Ορχήστρα των μαθητών, αλλά και δυο κεντρικές ομιλίες των προσκεκλημένων Εισηγητών:

1. π. Παναγιώτη Καποδίστρια, με θέμα "Η Ορθόδοξη Ασκητική και το Φυσικό Περιβάλλον" και

2. Γιάννη Σχίζα (συγγραφέα και μέλους περιβαλλοντικών οργανώσεων), με θέμα "Τα βουνά στην εποχή της παγκοσμιοποίησης".

Στους ρυθμούς των Ζουλού / Zulu Dance

Οι Ζουλού αποτελούν το 1/3 του μαύρου πληθυσμού της Νοτίου Αφρικής. Στη γλώσσα τους (τη ζουλού ή, αλλιώτικα, ισιζουλού) το όνομά τους μεταφράζεται Ουρανός. Κατά τη σκοτεινή περίοδο του Απαρτχάιντ θεωρούνταν άνθρωποι δεύτερης κατηγορίας, κάτι που σήμερα -ευτυχώς- δεν ισχύει, τουλάχιστον ως προς τα θέσμια της εκεί πολιτείας, διότι η νοοτροπία των λεγόμενων Λευκών δεν έχει ακόμα μεταστραφεί.

Οι σημερινοί Ζουλού διαβιούν διασκορπισμένοι και στις πόλεις και στην ύπαιθρο χώρα, διαδραματίζοντας μάλιστα ενεργότατο ρόλο στα πολιτικά πράγματα της αχανούς αυτής αφρικάνικης χώρας.

Η μουσική τους θεωρείται σημαντική, αποδίδοντας όλη τη φιλοσοφία και τα πάθη του λαού αυτού διαχρονικά. Στη γνωριμία πάντως του οικουμενικού κοινού με τη συγκεκριμένη μουσική άποψη συνετέλεσε τα μέγιστα το παγκοσμίως γνωστό συγκρότημα Ladysmith Black Mambazo.

Κατά την διάρκεια του ταξιδιού μας στη Νότιο Αφρική, τον Νοέμβριο του 2007, είχαμε την εξαιρετική ευκαιρία ν' απολαύσουμε τα παραδοσιακά μουσικοχορευτικά σχήματα των Ζουλού από πολύ κοντά και να μάς συνεπάρουν οι ρυθμοί τους. Από το πλούσιο οπτικοακουστικό αρχείο, που έφερα απ' τον Νότο του Κόσμου, ανασύρω σήμερα μερικά σχετικά φωτοστιγμιότυπα.

Ο "Ύμνος εις την Ελευθερίαν" του Τώνη Λυκουρέση

Ο Τώνης Λυκουρέσης, ανάμεσα στ' άλλα πολύ σημαντικά που έχει κάμει ως σκηνοθέτης, έχει κατ' επανάληψιν ασχοληθεί και με την δύσκολη υπόθεση "δραματοποιημένο ντοκιμαντέρ", κυρίως όσον αφορά στην ιδιαίτερη πατρίδα μας, τη Ζάκυνθο. Μες από αυτή του τη γόνιμη ενασχόληση έχει ανασυνθέσει παλαιότερες εποχές και φάσεις του ιστορικού γίγνεσθαι του Τζάντε και της Επτανήσου, με σεβασμό επιστήμονα.

Μια από τις πιο γνωστές δουλειές του είναι ο "Ύμνος εις την Ελευθερίαν, Διονύσιος Σολωμός Νικόλαος Μάντζαρος" του 1990 για λογαριασμό της ΕΡΤ (Α΄ Βραβείο ντοκιμαντέρ) και, όπως είναι ευκολονόητο, ασχολείται με το ιστορικό πλαίσιο, την ποιητική διαμόρφωση του Σολωμού, τις γενεσιουργές αιτίες του Ύμνου του, τη μελοποίηση από τον Μάντζαρο και την πρόσληψη του ποιητικού / μουσικού αυτού συνθέματος απ' αρχής μέχρι τους δικούς μας καιρούς.

Πρόκειται για πολύ ενδιαφέρουσα δουλειά, την οποία κλήθηκαν να υποστηρίξουν οι ηθοποιοί Στάθης Κακκαβάς (στον ρόλο του Σολωμού), Τατιάνα Παπαμόσχου, Severine Bujard, αλλά -όπως συνηθίζει ο Λυκουρέσης- κι ένα πλήθος εντοπίων, σε ρόλους, όχι με την τρέχουσα έννοια του κομπάρσου, αλλά πιο ενεργό και καίριο μέσα στην ταινία.

Είχα τη χαρά να μού προτείνει να συμμετάσχω, όντας ιερωμένος. Θα ενσάρκωνα -είπε- έναν ανώνυμο ιερέα της εποχής του Σολωμού, που δέεται στην εκκλησιά του για την ενίσχυση των επαναστατημένων Ελλήνων, τον οποίον μάλιστα παρακολουθεί ο Διονύσιος Σολωμός (Στ. Κακκαβάς), ενώ την ίδια στιγμή τα λόγια του παπά επαναλαμβάνει μια γυναίκα, που θα μπορούσε να είναι η Ελευθερία (Τ. Παπαμόσχου). Παρά τις αρχικές μου αντιρρήσεις, λόγω προσωπικής τότε συστολής (πού τώρα!...) και σχήματος, εντέλει μ' έπεισε! Διότι, πρέπει να ειπωθεί, ότι ο Τώνης έχει κι αυτό το προσόν: Την πειθώ!

Ως τόπο επέλεξε τον ναό της Φανερωμένης του χωριού μας του Μπανάτου και οι σκηνές αποτυπώθηκαν μ' επιτυχία, μετά από γυρίσματα πολλών ωρών.

Το αποτέλεσμα υπήρξε ικανοποιητικότατο! Τόσο, που από τότε, η ταινία αυτή αποτελεί τον "μαϊντανό" ( συγχωρείστε μου τη λέξη, δε βρίσκω άλλη) κάθε επετείου της 25ης Μαρτίου. Παίχτηκε, ξαναπαίχτηκε, τρισξαναπαίχτηκε στη τηλεόραση, σε σχολεία, πολιτιστικούς συλλόγους... Κι αν κάποια στιγμή "λησμονήθηκε" να μπει στο επετειακό πρόγραμμα των καναλιών της εγχώριας ΕΡΤ, μπήκε οπωσδήποτε στο δορυφορικό / εθνικό μας Κανάλι. Θυμάμαι πριν από μερικά χρόνια, είχα ελπίσει ότι την γλιτώσαμε τη συγκεκριμένη εκείνη χρονιά. Όμως λαμβάνω τηλεφώνημα από φίλους στη Βαρκελόνη, που μού αναγγέλλουν περιχαρέστατοι: "Αυτή τη στιγμή σε βλέπουμε στο δυρυφορικό"!!!

Το κορυφαίο ήταν, όταν τον περασμένο Νοέμβριο (2007) βρέθηκα στο Γιοχάνεσμπουργκ, ως ομιλητής στις εκεί διοργανούμενες γιορτές προς τιμήν του Κορυφαίου της Ζακύνθου και της Ποίησης. Η ημερίδα επραγματοποιείτο στην περίφημη Σχολή ΣΑΧΕΤΙ και ακριβώς πριν από τις ομιλίες προβλήθηκε το γνωστό μας πλέον ντοκιμαντέρ Λυκουρέση, με αγγλικούς πλέον υπότιτλους, που επιμελήθηκε ειδικά γι' αυτή την εκδήλωση η υπηρεσία του Αρχείου της ΕΡΤ, χάριν των Αποδήμων. Πολύ καλή δουλειά όντως!

Όμως, να τι συνέβη εκεί στη μεγάλη Αίθουσα Τελετών του ΣΑΧΕΤΙ: Οι μαθητές της Σχολής είχαν την ευκαιρία να βλέπουν να περιφέρεται ανάμεσά τους με ολοφάνερη αμηχανία ο ιερέας της... ταινίας, που εκείνη τη στιγμή παρακολουθούσαν. Είπα κι εγώ να κάμω τον... ηθοποιό και κατέληξα... δακτυλοδεικτούμενος!!!...

Πέραν όμως από το χαλαρό και αστείο του πράγματος, πρέπει, τέλος, να παραδεχτώ, ότι η εμπειρία ήταν πρωτόγνωρη και άκρως ενδιαφέρουσα, η ταινία αξιοπρόσεκτη και αρέσει όπου προβάλλεται, η συνεργασία με τον Τώνη δυνάμωσε τη φιλία μας και ζήσαμε εμείς καλά κι εσείς -ελπίζω- καλύτερα!!!

υ.γ. Το παραπάνω σλάιτ, με τη σκηνές που αφορά στο Μπανάτο, προέρχεται από το dvd που προβλήθηκε στο Γιοχάνεσμπουργκ, αντίγραφο του οποίου μού χάρισε ο διοργανωτής των εκδηλώσεων στη Νότιο Αφρική π. Ιωάννης Τσαφταρίδης.

Ολόκληρο το ντοκιμαντέρ μπορείτε να το παρακολουθήσετε από το Οπτικοακουστικό Αρχείο της ΕΡΤ, κάνοντας κλικ εδώ.

Ένας ευγενής φίλος και ιστορικός των Επτανήσων: Ο π. Αθανάσιος Χ. Τσίτσας (1930-2001)

Γράφει ο π. Παναγιώτης Καποδίστριας

Ένας από τους χαρακτηριστικότερους Επτανήσιους υπήρξε ο Πρωτοπρεσβύτερος Αθανάσιος Τσίτσας. Εξέχουσα μορφή του Κορφιάτικου ιερατείου, της τοπικής Ιστοριογραφίας, της ιόνιας ευγένειας. Υπήρξε φιλικός στις διαπροσωπικές σχέσεις, ευπροσήγορος και ομιλητικότατος, χιουμορίστας στην καθημερινότητά του, ιεροπρεπέστατος στις εκκλησιαστικές τελετές, βαθύτατα και ουσιαστικά καταρτισμένος με μια μόρφωση πολύπλευρη και ζηλευτή.

Είχα -προσωπικά- την ευκαιρία να τον γνωρίσω και να διδαχθώ πολλά από την ωραία φυσιογνωμία του. Το σπίτι του στην περιοχή Μολόχι, στον Πέλεκα της Κέρκυρας, μικρογραφία μουσείου, υπήρξε ναός του Πνεύματος και κυψέλη Αγάπης και Γνώσεων για τον κάθε ενδιαφερόμενο. Οι ιστοριοδιφικές-ιστορικές μελέτες του (μάλιστα δε το σημαντικότερο έργο της ζωής του, υπό τον τίτλο «Η Εκκλησία της Κερκύρας κατά την Λατινοκρατίαν 1267-1797», εκδ. 1969), αποτελούσαν και δεν θα πάψουν να είναι πηγή για τους νεότερους μελετητές, διότι ανιχνεύουν και αποκαλύπτουν ιδιαίτατες πτυχές (σπρωγμένες κάποτε στην παρασκιά της Ιστορίας) των δύσκολων, μα και γόνιμων, αιώνων που παρήλθαν -ούτως ή άλλως- απ’ το πετσί των Εφτά Νησιών μας.

Τον θυμάμαι τον Σεπτέμβριο του 1997, όταν βρέθηκε στη Ζάκυνθο, μαζί με την ευγενέστατη Παπαδιά του, τη Σοφία, στο πλαίσιο του διοργανούμενου τότε στο νησί μας Στ΄ Διεθνούς Πανιονίου Συνεδρίου. Παρουσίασε τότε μιαν άκρως ενδιαφέρουσα ανακοίνωση με θέμα: «Η Διαθήκη του Νικολάου Α. Πολίτη (1670)» (βλ. Πρακτικά, τ. 2, 243-258), είχα μάλιστα την τιμή να τον εξυπηρετήσω στις μετακινήσεις του με το αυτοκίνητο. Ο ίδιος ευγενικά ανταπέδωσε, με το να παραστεί, παρά την κούραση και τα προβλήματα υγείας του, στη δική μου ανακοίνωση.

Τον Μάιο του 1999, βρέθηκα για μιαν εβδομάδα στην Κέρκυρα και τον επισκέφτηκα στο σπίτι του στον Πέλεκα, όπου περάσαμε ένα ανεπανάληπτο μαγιάτικο απόγευμα, λουσμένο στον ανοιξιάτικο ήλιο της δύσης. Ήταν τότε που, επηρεασμένος βαθύτατα από το πνευματικό του παράστημα, το ψυχικό του μεγαλείο και την απλότητα της συμπεριφοράς του, ενταγμένο αρμονικότατα στο όλο βενετσιάνικο τοπίο των Κορφών, μού προέκυψαν ορισμένοι στίχοι ειδικά αφιερωμένοι στον ακριβό εκείνο Φίλο (επίτηδες το φι κεφαλαίο). Τους μεταφέρω εδώ εις μνημόσυνό του αιώνιο.

ΕΩΘΙΝΟ

Στον Α. Χ. Τσίτσα 

Καμπαναρία
σε δύοντα χρώματα
όλο μουρμούρα
λαγοκοιμούνται
των δρόμων αρχόντισσες
οι Παναγίες.

Ανεμοδείχτες
τα πετροχελίδονα
μυστηριώδεις
από τ’ αχάραγο
χαϊδολογιούνται
και με ξυπνάνε.

Τους στίχους αυτούς, δημοσιευμένους ήδη σήμερα στο βιβλίο μου «Έσχατος φίλος» 2001, είχα την ευκαιρία, να τους χαρίσω δειλά-δειλά στον ίδιο τον παπα-Θανάση, κατά την τελευταία μας συνάντηση το 1999, στο Προκόπι Ευβοίας, στο περιθώριο ενός άλλου Συνεδρίου, εκκλησιαστικού αυτή τη φορά, όπου βρεθήκαμε και οι δυο εκπροσωπώντας τις Μητροπόλεις μας. Θυμάμαι με πραγματική αγαλλίαση, πόσο μα πόσο χάρηκε. Έκανε σαν μικρό παιδί, που απέκτησε παιχνίδι απρόσμενο!!!

Ύστερα, ήρθε το τέλος… Παπα-Θανάση αγαπημένε, δεν ξεχνιέσαι!!!

Σύντομο βιογραφικό του παπα-Θανάση

Γεννήθηκε στην Κέρκυρα το 1930. Σπούδασε στο Ανώτερο Εκκλησιαστικό Φροντιστήριο της Ριζαρείου Σχολής από το 1951 έως το 1953. Το 1952 χειροτονήθηκε Διάκονος από τον Μητροπολίτη Κερκύρας Μεθόδιο (Κοντοστάνο). Το 1953 προβιβάστηκε σε Αρχιδιάκονο. Στις 12 Δεκεμβρίου 1959 χειροτονήθηκε Πρεσβύτερος και την επομένη τού απονεμήθηκε το οφίκιο του Πρωτοπρεσβυτέρου.

Στη συνέχεια αναχώρησε για το Μιλάνο όπου ανέλαβε Εφημέριος της εκεί Ελληνικής Ορθόδοξης Κοινότητος. Το 1962 επέστρεψε στη γενέτειρα και κατέστη Εφημέριος του Ιερού Προσκυνήματος του Αγίου Σπυρίδωνος, μια θέση που κατείχε μέχρι την συνταξιοδότησή του. Τον Απρίλιο του 1989, ο Μητροπολίτης Κερκύρας Τιμόθεος (Τριβιζάς) του ανέθεσε την περίοπτη θέση του Γενικού Αρχιερατικού Επιτρόπου της Μητροπόλεως.

Κατά τη διάρκεια της παραμονής του στην Ιταλία, γράφτηκε και παρακολούθησε μαθήματα Κλασικής Φιλολογίας στο Κρατικό Πανεπιστήμιο του Μιλάνου, ερευνώντας παράλληλα τα Αρχεία και τις βιβλιοθήκες της Βενετίας, Querini – Stampalia της Αμβροσιανής του Μιλάνου. Αποτέλεσμα της έρευνας αυτής, μαζί με το πολύτιμο υλικό που άντλησε από το Αρχείο της Ελληνικής Κοινότητας της Βενετίας και των Ιστορικών Αρχείων της Κέρκυρας, υπήρξαν οι πλείστες όσες δημοσιεύσεις του περί της Κερκυραϊκής Ιστορίας, κυρίως επί Ενετοκρατίας. Από το 1966 έως και το 2001 δημοσίευσε 62 ερευνητικές εργασίες.

Έλαβε μέρος σε δεκάδες διεθνή συνέδρια και συμπόσια. Υπήρξε μέλος της Ελληνικής Ιστορικής Εταιρείας, του Ιδρύματος Μελετών Ιονίου, της Αναγνωστικής Εταιρείας Κερκύρας και του Φιλολογικού Συλλόγου «Παρνασσός». Τιμήθηκε από την Ακαδημία Αθηνών με Έπαινο, από τον Δήμο Κερκυραίων με το μετάλλιο αξιοσύνης, από τη Φιλαρμονική Εταιρεία Κερκύρας και πολλούς άλλους φορείς. Πέθανε σε ηλικία 71 ετών, στις 30 Ιουνίου 2001.

Φωτογραφίες από τη φετινή Αναστάσιμη Λειτουργία

στο εκκλησάκι του π. Τσίτσα

Κάθε χρόνο στο παρεκκλήσι του παπα-Τσίτσα στον Πέλεκα, το οποίο -σημειωτέον- τιμάται επ' ονόματι του Αγίου Αθανασίου, τελείται αναστάσιμη θ. Λειτουργία και τρισάγιο για τη μνήμη του μακαριστού ιερέα, από τον Πρωτοπρεσβύτερο Δημήτριο Κοσκινά, πνευματικό ανάστημα του παπα-Θανάση, με πρωτοβουλία της πρεσβυτέρας του Σοφίας.

Φέτος η Λειτουργία έγινε την Παρασκευή της Διακαινησίμου, απ' όπου και οι παρακάτω φωτογραφίες, που μάς απέστειλε ο π. Δημήτριος, καλός φίλος του πολυπεριοδικού μας.

Μια ανάρτηση (ευχάριστη έκπληξη) από τον Χοιροβοσκό

Κάνοντας κλικ στο παραπάνω λογότυπο, μπορείτε να μπείτε σε μιαν ανάρτηση-έκπληξη (για εμέ) του Ιστολογίου του πολύ αξιόλογου blogger και πνευματικού ανθρώπου Γεωργίου Χοιροβοσκού, με τον οποίον έχουμε αναπτύξει στέρεη και ουσιαστική διαδικτυακή φιλία και συναντίληψη.

Για τις γιορτές της Μεγάλης Βδομάδας και της Λαμπρής τού απέστειλα, αντί άλλων ευχών, ένα "αλογάκι" από εκείνα, τα οποία εμείς οι Ζακυνθινοί -κατά παράδοσιν- πλέκουμε και μοιράζουμε στις εκκλησιές μας την Κυριακή των Βαΐων από φύλλα φοίνικα, μαζί μ' ένα ενημερωτικό φυλλάδιο για το Ζακυνθινό Μεγαλοβδόμαδο.

Εκείνος αξιοποίησε τ' αποσταλέντα στην εν λόγω σχετική ανάρτηση. Τον ευχαριστώ γι' αυτό, δηλώνοντας γι' άλλη μια φορά θιασώτης του εύρωστου και ποιοτικού Ιστολογίου του.

Όμως δεν είναι η πρώτη φορά, που με τιμά ο Χοιροβοσκός. Πριν μερικούς μήνες είχε την ευγενή καλοσύνη, να δημοσιεύσει στο άλλο του Ιστολόγιο (το υπό τον τίτλο Χοιροβοσκός ο Αναγνώστης), ολόκληρο το παλαιό και δυσεύρετο σήμερα δοκίμιό μου "Τo Xαϊκού: Άσκηση γλυπτικής του λόγου", σε τέσσερις συνέχειες. Μπορείτε κι εσείς ν' αναγνώσετε και τα τέσσερα μέρη, κλικάροντας παρακάτω:

α. Τo Xαϊκού: Άσκηση γλυπτικής του λόγου

β. Προϋποθέσεις και Θέσεις για ένα Έλληνικό Χαϊκού

γ. Λογομαχία για την Τέχνη του ποιητικού ακαριαίου στην Ελλάδα

δ. Μικρό ανθολόγιο Ελληνικού Χαϊκού (21x2 δείγματα γραφής).

Στον Άι Λύπιο της Χαράς

Κυριακή του Θωμά σήμερα και, κατά τα ειθισμένα της Ζακύνθου, τελείται το γραφικό Πανηγύρι του Άι Λύπιου. Ο καθείς με τον δικό του τρόπο συμβάλλει στην αναζωπύρωση της παραδοσιακής αυτής γιορτής.

Με τον Άι Λύπιο έχω μια παλαιή, αγαπητική σχέση από τα εφηβικά και μετεφηβικά μου χρόνια. Τον αγαπώ από πάντα μου και όχι μόνο τώρα, που "φοριέται" πολύ. Κατέφευγα μάλιστα στην πολλά λαλέουσα ερημία του εξωκλησιού αυτού, όταν ήθελα να επανέλθω στον εαυτό μου.

Δεν είναι μόνον ότι εκεί ακριβώς ο "Διονύσιος Ιερομόναχος, εγκάτοικος στο ξωκλήσι του Αγίου Λύπιου" (τουτέστιν Διονύσιος ο Σολωμός, κατά τα γραφόμενά του) οράται την αποτρόπαιη "Γυναίκα της Ζάκυθος" [το έργο τούτο μπορείτε να το αναγνώσετε σε παλαιότερη ανάρτησή μας, κάνοντας κλικ στα "παραΘέματα λόγου" εδώ], αλλά ο ίδιος ο τόπος αποπνέει δι-ενέργεια άδηλων και αγεωγράφητων Μυστηρίων, απαιτεί ευλάβεια προπατορική, δημιουργώντας στον υποψιασμένον πάλι και πάλι το βαθύ συναίσθημα της Χαρμολύπης, πένθος και ανάσταση δηλαδή συνάμα.

Σε ανύποπτο χρόνο μού δόθηκε η ευκαιρία να μιλήσω γι' αυτόν από επίσημο βήμα, λέγοντας:

"(............)

Όποιος βρει την ευκαιρία να επισκεφτεί τον κρημνώδη λόφο και ναό του Άι Λύπιου, την ώρα μάλιστα, που «θολώνουνε τα νερά», θα οσμιστεί αναμφίβολα το πέρασμα πριν από λίγα μόλις δευτερόλεπτα του ασκητικού Ήσκιου του προορατικού «εγκατοίκου», θ’ ακούσει ν’ αλυχτάν ή και να βαΐζουν τα διαχρονικά και γνώριμα «ψωρόσκυλα». Θ’ αφουγκρασθεί καταρούσες γερόντισσες «γονατισμένες και ξέπλεκες» επί το έργον, θα ξεδιακρίνει ανέραστες γυναίκες και ήδη γέροντες εφήβους της μοντέρνας φτωχοπροσφυγιάς στο έλεος των όσων αγαθών ή παμπόνηρων εντοπίων. Θα νιώσει οπωσδήποτε μια και δυο φορές την ημέρα «να τρέμει η γη από κάτου από τα πόδια». Θα εισοδεύσει επιτέλους «στον φαινούμενο και στον αόρατο κόσμο», στ’ Όνειρο λες, ή στο παρακείμενο έστω σπήλαιο τ’ ανεξερεύνητο, εκεί όπου θα κολάζεται αέναα η κακάσχημη Γυναίκα.

Κι αν η επίσκεψη συμπέσει με Κυριακή του Αντίπασχα (ή, καλύτερα, των άπιστων Θωμάδων) στο Πανηγύρι του Άι Λύπιου, η Λύπη αίφνης καταργείται, διότι ως «λύτρον λύπης» (κατά την ορθόδοξη υμνογραφία) η κοσμοχαρμόσυνη «ημέρα της Λαμπρής» -και μάλιστα «με καθαρώτατον ήλιον»- αποτελεί τον ιαματικό καταλύτη του Επάνω και του Κάτω Κόσμου.

Τότε ασφαλώς «ομπροστά της Αγίους», μες από τις θαμνώδεις των εκκλησιών (κατά την απαράβατη τοπική παράδοση) δάφνες της Ανάστασης, θα μεταλάβει πανευφρόσυνα του ακριβού και αυθεντικού νοήματος της ύπαρξης (Σώματος κι Αίματος Ζωής), ενώ η Γυναίκα, μαζί και ο Λάμπρος ο πολύαθλος, από το αλωμένο ήδη Κράτος του Θανάτου

«Πάντα χτυπάει, σαν νάλπιζε εκεί κάτω

ν’ αγροικηθή στης κόλασης τον πάτο.»

(............)"

[π. Π.Κ., "Ο ενικός Σολωμός", (Ομιλία εκφωνηθείσα παρά του συγγραφέως κατά την υποδοχή του ως Αντεπιστέλλοντος Μέλους του Φ.Σ. Παρνασσός, την 14.1.1999), Παρνασσός 41 (1999) 403].

Τέλος του Καλοκαιριού του 2003 επανήλθα στον ίδιο Τόπο. Αυτή τη φορά ποιητικότροπα. Στο διπλό ποίημα "Ο Σολωμός εκ νέου", δημοσιευμένο ήδη στην ποιητική μου συλλογή "Mater Dolorosa", (εκδ. το δίγαμμα, 2005) και "συνομιλώντας" ως ταπεινός ίσκιος με τον Ήσκιο Σολωμό, τού λέω:

2

Πού θα σε βγάλει ο Σπαραγμός;

Στον Άι Λύπιο της Χαράς

στο τέλειο

ή στην τελεία;

Στα Τρία Πηγάδια μήπως της Οργής;

Δόξα τω Θεώ

δεν έχεις δάκτυλα μήτε για τον σταυρό σου

πλην δακτυλοδεικτούμενος

όσο για οφθαλμούς

άκου να δεις:

Λίγες που μάς απόμειναν ακήδευτες αγάπες

εύφορο κοιμητήριο εκζητούν

το χώμα της Ποίησης έστω

ν' απιθώσουν εκεί

το έαρ του φθινοπώρου τους

πάνδημο το Τυχαίο αναπτύσσει τραχύτητα

στίχοι παραλογίζονται ολοένα

και με το δίκιο τους

χρόνος αντίθεος

βγάνει χαιρέκακα τα μάτια των αγίων σου

απ' τα τοιχία της Νοσταλγίας.

Σημείωση: Οι φωτογραφίες της ανάρτησης προέρχονται από το Πανηγύρι του 2006, ενώ το χαρακτικό είναι της φίλης Καλλιτέχνιδας Άριας Κομιανού, από την εικονογράφηση που έκαμε πρόσφατα για τη "Γυναίκα της Ζάκυθος".

Ερωτευμένες Σαύρες

ΕΝΑΓΚΑΛΙΣΜΟΣ

στη Φωτεινή

Ωω, πειστικά που μού μαδάς

τις μέρες μου Χρόνε

σπειρί-σπειρί τις λέξεις

δεν προφτάνω

ώσπου ωραία η αγκαλιά

παρατείνει το μέλος

σουΐτα σε σι ελάσσονα θαρρώ

κ' οι περιπτύξεις των σαυρών

σε πείσμα σου

κατάδρομα στην άσφαλτο

αποτρέπει το Τέλος.

[Σημερινές φωτογραφίες και Ποίηση: Π.Κ.]

Ξαναβλέποντας τη "Χρυσομαλλούσα" του Τώνη Λυκουρέση

Μετά από τριάντα ολόκληρα χρόνια ξαναείδα με πολύ μεγάλη συγκίνηση και βουβό δάκρυ απόψε, από το ποιοτικό (ευτυχώς!!!) Κανάλι της Βουλής, την ταινία του καλού μου φίλου σκηνοθέτη Τώνη Λυκουρέση "Χρυσομαλλούσα", μια ταινία, η οποία καταγράφει μ' εκκωφαντική πιστότητα την ύπαιθρο χώρα της Ζακύνθου του 1978, σε μιαν εποχή δηλαδή έντονων αναζητήσεων σε όλους τους τομείς του κοινωνικού γίγνεσθαι, μα και του οριστικού τέλους της πάλαι ποτέ αθωότητάς μας. Με άλλα λόγια, λίγο προτού εισβάλλει κυριαρχικά η νέα τάξη πραγμάτων που λέγεται Τουρισμός, οξειδώνοντάς μας ανεπίστρεπτα.

Ήμουν τότε στο Λύκειο και άκουγα, ότι στα χωριά της Ρίζας γυρίζεται η εν λόγω ταινία του Λυκουρέση, του πρωτοποριακού αυτού Ζακυνθινού Δημιουργού. Δεν είχα την ευκολία τότε να βρεθώ κοντά, όπως αργότερα σε μιαν άλλη ταινία του Τώνη, για την οποίαν θα μιλήσουμε σε άλλη ευκαιρία. Όμως τα γυρίσματα αποτέλεσαν γεγονός και αναπνοή για την τοτινή πνευματική Ζάκυνθο.

Απόψε την απόλαυσα ξανά, προσπαθώντας ταυτόχρονα ν' αποσπάσω με την ψηφιακή μου ορισμένα φωτοστιγμιότυπα απ' την τηλεόραση (όχι και τόσο πετυχημένα, ομολογουμένως), έτσι ως ανάμνηση γλυκιά μιας πολύ περασμένης, όχι όμως και λησμονημένης, εποχής.

Η Ταυτότητα της ταινίας

Σκηνοθεσία, Σενάριο (με αποσπάσματα από ζακυνθινές «Ομιλίες»): Τώνης Λυκουρέσης, Φωτογραφία: Ανδρέας Μπέλλης, Σκηνικά-κουστούμια: Γιώργος Ζιάκας, Ήχος: Νίκος Αχλάδης, Μοντάζ: Γιώργος Τριανταφύλλου, Παραγωγή: Τώνης Λυκουρέσης, Διανομή: Ζήνος Παναγιωτίδης (Έγχρωμη, 95', 1978). Με τους: Αντώνη Κατσαρή, Βέρα Κρούσκα, Βαγγέλη Καζάν, Νίκο Αλευρά.

Η ταινία απέσπασε α) Βραβείο Πρωτοεμφανιζόμενου Σκηνοθέτη και Μοντάζ στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης 1978 και β) Τιμητική Διάκριση Ανδρικού Ρόλου και Ειδική Μνεία της Πανελλήνιας Ένωσης Κριτικών Κινηματογράφου.

Λίγα λόγια για την υπόθεση

Ο δάσκαλος ενός χωριού της Ζακύνθου, προσπαθώντας ν' αντιδράσει στην αποξένωση και την εγκατάλειψη του επαρχιακού χώρου, κινητοποιεί τους συγχωριανούς του ν' ανεβάσουν μια θεατρική παράσταση βασισμένη πάνω στις λεγόμενες "Ομιλίες" (λαϊκές παραστάσεις, που συνήθως κατήγγειλαν τις κοινωνικές αδικίες που υφίσταντο οι φτωχοί· το συνηθισμένο θέμα ήταν η αντίθεση μεταξύ πλούσιων και φτωχών οι δε ηθοποιοί φορούσαν μάσκες για να κρατήσουν την ανωνυμία τους).

Ταυτόχρονα αναπτύσσει ερωτικό δεσμό με τη χήρα ενός μετανάστη. Σκιαγράφηση της ελληνικής επαρχίας και καταγγελία των συντηρητικών δυνάμεων που την κρατούν σ' οπισθοδρόμηση, σε μια βαθιά πολιτική και συνάμα γοητευτική ταινία, δείγμα της πρώτης περιόδου του Νέου Ελληνικού Κινηματογράφου.

«Η Χρυσομαλλούσα είναι η πρώτη ταινία του Τώνη Λυκουρέση που από το χώρο της κριτικής περνάει στο χώρο της σκηνοθεσίας. Ο βασικός άξονας της ταινίας είναι ένα πρόβλημα συνηθισμένο στον Νέο Ελληνικό Κινηματογράφο (ΝΕΚ), το οξυνόμενο πρόβλημα της ελληνικής επαρχίας. Σ’ αυτή την ταινία ο Λυκουρέσης διαλέγει για χώρο του τη Ζάκυνθο. Σκιαγραφεί όλα τα γνωστά προβλήματα και τη ντόπια εξουσία, που η δράση της συνεχώς τα οξύνει. Στη συνέχεια πλέκει το μύθο του γύρω από την προσπάθεια του δασκάλου να αναβιώσει τις ζακυνθινές λαϊκές "Ομιλίες". Συνεργός στην προσπάθειά του είναι η νεαρή χήρα ενός ντόπιου μετανάστη που γύρισε από τη Γερμανία. Μεταξύ τους αναπτύσσεται ταυτόχρονα και ένας ερωτικός δεσμός. Η όλη προσπάθεια της αναβίωσης των "Ομιλιών" ξεκινάει αρχικά σαν αγάπη προς τον χαμένο καλό καιρό για να διαφοροποιηθεί στη συνέχεια σαν αντίδραση στον συνεχή ξεπεσμό του τόπου. Η ντόπια εξουσία, συνεργός του ξεπεσμού, αντιδρά στις προσπάθειες του δασκάλου και της χήρας. Η προοδευτικά οξυνόμενη σύγκρουση οδηγεί σε μια ακόμη τραγωδία που χειροτερεύει την κατάσταση. Η γυναίκα αναγκάζεται να φύγει πάλι για τη Γερμανία και ο δάσκαλος παραμένει τελείως εξουθενωμένος και αποτυχημένος στο έργο του για να εξοντωθεί, τελικά... Στο τέλος της ταινίας ο τόπος είναι ο ίδιος όπως τον άφησε ο Αγγελόπουλος στην Αναπαράσταση.» [Γιάννη Σολδάτου, από το βιβλίο του Ιστορία του Ελληνικού Κινηματογράφου, 4η εκδ., Αθήνα 1984]

* Μια συνομιλία με τον Τώνη Λυκουρέση, με την ευκαιρία της νέας του ταινίας «Οι σκλάβοι στα δεσμά τους», βασισμένη στο μυθιστόρημα του Κωνσταντίνου Θεοτόκη, βλ. εδώ.

Όργιο Πρωτομαγιάς

Ποίηση π. Παναγιώτη Καποδίστρια

ΟΡΓΙΟ ΠΡΩΤΟΜΑΓΙΑΣ

Πρώτης Μαΐου

όργιο πανίερο

με σκουρκουρίτσες

μυγάκια πεταλούδες

φιδάκια δυσπιστίας

σαλιγκαράκια

αγιόκλημα ευσεβές

κόκκινα τσόφλια

κουνούπια και λαμπρίτσες

πουλιά ευκολόπιστα

κι αν λίγο σκύψεις

πάνω απ' τις βουές θα δεις:

Μαινάδες Φαύνοι

Σιληνοί κλίνουν γόνυ

μπροστά στον Αναστάντα.

[Ποίηση και φωτό: Π.Κ.]