Οι "βαρδιόλες": Φυλάκια πικραμένα των Αέρηδων

Οι βαρδιόλες αποτελούν τα ύστατα απομεινάρια μιας πολύ μακρινής εποχής και μιας άλλης πραγματικότητας. Υπήρξαν σκοπιές ή φυλάκια επί Ενετοκρατίας, γνωρίζοντας ημέρες ακμής, ώσπου φθάνουμε στη σημερινή παρακμή και φθορά τους.

Οικοδομήματα αγέρωχα ακόμη, ομορφοφτιαγμένα, με τις απόπνοιες πηχτής Ιστορίας και γεγονότων που δεν καταγράφηκαν -ενδεχομένως- ποτέ οπουδήποτε και που μήτε μπορούμε να τα υποψιασθούμε καν. Τόποι πανέρημοι ολοένα, φυλάκια πικραμένα των Αέρηδων, ξέφραγα καταφύγια πουλιών και ζώων, με πάμπολλες βρομιές μέσα και τριγύρω τους, κυριαρχώντας στον χώρο τ' αδειανά μπουκάλια μπύρας και τα λοιπά αμελέτητα, δίχως να γνωρίζει κανείς, αν οι τοπικοί επαΐοντες σκέπτονται κάτι (οτιδήποτε) για την αποκατάσταση, διάσωση και -ει δυνατόν- αξιοποίησή τους. Οποία θλίψη...

Οι δυο πρώτες φωτογραφίες της σημερινής μας ανάρτησης αποτυπώνουν τη βαρδιόλα στο Μπελούση και οι δυο τελευταίες εκείνη στην ακτή Πλάνου-Τραγακιού. Πρέπει να σημειωθεί, ότι το σχέδιο στην πρώτη φωτό είναι καμωμένο το 1901 ή 2 από τον περιηγητή Αρχιδούκα Λουδοβίκο Σαλβατόρ.

Σχέδια και ξυλογραφίες δια χειρός Άριας Κομιανού

Η πολύ καλή μου φίλη Άρια Κομιανού, σπουδαία ζωγράφος και διάσημη χαράκτρια κυκλοφόρησε πρόσφατα σ' έναν καλαίσθητο και συλλεκτικό Τόμο ορισμένα από τα πλείστα όσα Πορτραίτα (σχέδια και ξυλογραφίες) που έχει δημιουργήσει, έχοντας δώσει δι' αυτού του τρόπου μιαν άλλη πνοή και χάρη στα πρόσωπα που αγαπητικά, στο εργαστήριό της, μεταχειρίστηκε.

Η Άρια είναι καλλιτέχνις φύσει και θέσει. Διεισδύει βαθιά στην ψυχή και αντλεί από εκεί άσπρο-μαύρο φως, το οποίο αφήνει πανεύοσμο ύστερα ν' αναφανεί μες από τις εκατοντάδες ξυλογραφίες της. Αυτό το εκ βαθέων φως (εντέλει θεϊκό) είναι που τής επιστρέφει χαρά και διάθεση για τη ζωή και την καθαρότητα των συναισθημάτων.

Η Άρια αγαπά τους πάντες και αγαπάται απ' τους πάντες. Είναι ένα μεγάλο παιδί. Βιώνει και (ως εκ τούτου) αποπνέει καλοσύνη, ευγένεια, αθωότητα!

Για το νέο, εντυπωμένο σε βιβλίο, έργο της και τον χαρακτικό της Κόσμο ήδη έχει κάμει παρουσίαση στο μπλογκ της η Δέσποινά μου.

Εγώ περιορίζομαι να θυμίσω, ότι, οποτεδήποτε χρειάστηκα δημιουργίες της για κάποιο μου βιβλίο, πάντοτε ανταποκρίθηκε μ' ευχαρίστηση περισσή, κάτι δυσεύρετο στην εποχή μας! Ας αφήσουμε, το ότι σε κάθε μεγάλη γιορτή λαμβάνω από ένα της πρωτότυπο χαρακτικό, ως δείγμα φιλίας και εκτίμησης! Για όλ' αυτά την ευγνωμονώ εσαεί, τής εύχομαι όλα τα Αίσια και τής ξαναχαρίζω μερικούς στίχους, που τής είχα παλιότερα αφιερώσει, δημοσιευμένους ήδη στο βιβλίο μου "Της αγάπης μέγας χορηγός" (σελ. 15 εξ.):

ΤΕΧΝΗΕΝΤΩΣ

Της Άριας Κομιανού

Μεγάλο πένθος η Ομορφιά
πολύ μεγάλο πένθος
σου λέει ξάφνου
το και το
κι αρθρώνονται όλα ουδέτερα
κάτι σαν πρώιμο πρωί
ή
μιλημένο γιόμα.

Χαρτιά δακρύων προσανάμματα
φτερολογήματα του νου
η Ανάγκη εν πρώτοις

κι ονοματίζεις τα βιβλία παντεπίσημα
νιάτα που λες χαρακτικά
τα σύνεργα του πάθους οπωσδήποτε.

Τώρα
σκιαγμένα τα πουλιά
κουρνιάζουνε στης Άριας
ενώ το πάντιμο καφέ
κορτάρει με το μαύρο
κ' οι πέτρες λουλουδίζουνε.

Εδώ λιγώνει ο θάνατος
η Αγάπη ξυλουργείται
με τέχνην ειρηνόχυτη νικάς τα κατά κόσμον
σανίδες καλοθύμητες
σχεδόν σχεδίες
για πέρα.

(9-11.12.2000)

Συμμετοχή στον Ποιητικό Ιούλιο 2007 του Μουσείου Σολωμού και Επιφανών Ζακυνθίων

ΠΟΙΗΤΙΚΟΣ ΙΟΥΛΙΟΣ 2007

Το Μουσείο Σολωμού και Επιφανών Ζακυνθίων,

συνεχίζοντας τις προγραμματισμένες για τη φετινή χρονιά εκδηλώσεις

του Έτους Σολωμού-Φώσκολου,

οργανώνει κάθε Τετάρτη του Ιουλίου

στον Λόφο του Στράνη στις 20.30΄ το βράδυ,

ποιητικές βραδιές.

Τετάρτη 11 Ιουλίου 2007

Ο Πρωτοπρεσβύτερος π. Παναγιώτης Καποδίστριας

θα μιλήσει με θέμα:

"Ο Διονύσιος Σολωμός από την 'κλειδωνότρουπα΄,

ελλείψει των κατάλληλων κλειδιών".

Η ηθοποιός Τζένη Ρουσέα

θα διαβάσει αποσπάσματα από τις Τελευταίες Επιστολές του Τζιάκοπο Όρτις

του Ούγου Φώσκολου.

Η πικρή πτυχή μιας γελοιογραφίας

Πράγματι! Για να πετύχει μια γελοιογραφία, είναι -θεωρώ- απαραίτητο, ν' αγγίζει λυτρωτικά τις πικρότερες πτυχές της καθημερινότητας, αναδεικνύοντάς τες με χιούμορ, σάτιρα ή ό,τι άλλο μεταχειρίζεται η σπουδαία αυτή Τέχνη. Αυτό, άλλωστε, έπρατταν και οι γελωτοποιοί αλλοτινών καιρών. Προκαλούσαν τον γέλωτα, λέγοντας αλήθειες σκληρότατες έναντι ισχυρών και βασιλιάδων.
Μια από τις πιο καλές στιγμές πικρής γελοιογραφίας είναι αυτή που επιλέγουμε σήμερα. Προέρχεται από την Εφημερίδα Ελευθεροτυπία δια χειρός ΚΥΡ. Την αποδελτίωσα πριν από κάμποσους μήνες, διότι -όπως καταλαβαίνετε- με αφορούσε προσωπικά. Ξεχάστηκε στα χαρτιά μου, ώσπου προχθές ήρθε ξανά στη επιφάνεια, για να θυμίζει και να υπενθυμίζει πράγματα και πραγματικότητες.

Οι ανεπούλωτες πληγές στη ράχη του Σκοπού

Ο Σκοπός δεν είναι απλά μια κάποια λέξη, αλλά για εμάς τους Ζακυνθινούς ένα βουνό, σήμα κατατεθέν της γενέτειράς μας. Περήφανο και μεγαλοπρεπές υποδέχεται απ' τ' αριστερά δικούς και ξένους, καθώς μπαίνει το καράβι στο λιμάνι του Τζάντε. Στην κορφή του δεσπόζει η λεγόμενη "Τούρλα του Σκοπού", δηλαδή ένας μικρός χαρακτηριστικός βράχος-λόφος πάνω στο βουνό και δίπλα η Παναγία του Σκοπού ή Σκοπιώτισσα, Κυρά του Βουνού και των καρδιών μας.

Ο Σκοπός όμως μάς πληγώνει έτσι που παρουσιάζεται πληγωμένος.

Πρώτα-πρώτα η μεγάλη ανεπούλωτη πληγή απ' το παλιό νταμάρι, που δεν ξέρω αν ακόμη λειτουργεί. Μού φαίνεται όμως, ότι κάθε φορά εμφανίζεται όλο και μεγαλύτερη. Αυτό το αντιαισθητικό άνοιγμα έχει πλήξει την ωραιότητα του τόπου και ανέκαθεν μού θύμιζε λαίμαργη δαγκωματιά πάνω σ' ένα ζουμερό μήλο...

Τα τελευταία χρόνια, κάμποσες -αν και όχι σύντονες- είναι οι διαμαρτυρίες ευαίσθητων συγ-κατοίκων του δύσμοιρου και αφύλακτου πανταχόθεν τόπου μας (λ.χ. του λογοτέχνη Διονύση Σέρρα) για ένα ολόκληρο πέτρινο Χωριό, που ρίζωσε απ' το πουθενά στα ριζά του Σκοπού, προκαλώντας σημαντικότατη αλλοίωση στην αυθεντικότητα του τοπίου απ' την πλευρά της περιοχής του Βασιλικού, δημιουργώντας μάλιστα την αίσθηση ότι αυτά τα κτίρια (κάποιου επιχειρηματία, ο οποίος δραστηριοποιείται τα τελευταία χρόνια στο νησί μας), έρπουν κατακτητικά προς την κορφή ωσάν τεράστια προϊστορικά ζώα.

Αλίμονο, κανείς πια δεν πτοείται... Μετά την αρχική έκπληξη, τα πάντα ηρεμούν. "Σιγά, η πατρίδα κοιμάται"... Όλα στον βωμό της ισοπέδωσης, του ωχαδελφισμού και του νεοπλουτισμού... Δίχως ευαισθησίες και περίσκεψη για την απώλεια της Ομορφιάς, της κάθε λογής Ομορφιάς, η οποία διαρκώς πλήττεται, ώστε φτάνουμε αμαχητί σε μια νέα πραγματικότητα (πιο επίφοβη από οποιανδήποτε άλλη): Στο να μήν ξεδιακρίνουμε πια το κακάσχημο απ' το ωραίο, το κίβδηλο απ' το γνήσιο, το νεκρό απ' το ζωντανό...

Ως εσχάτη αντίδρασή μας στη φθορά του Σκοπού -δεν έχουμε άλλο μέσο- καταφεύγουμε πάλι στην Ποίηση και μάλιστα σε αυτήν (την αδιάπτωτη) του Διονυσίου Σολωμού. Ένα από τα ιταλικά του ποιήματα αφορά στο βουνό μας. Για να ξορκίσουμε, λοιπόν, το Κακό που μάς πνίγει, παρηγορώντας ταυτόχρονα το τραυματισμένο "πνεύμα" του Σκοπού, το αντιγράφουμε παρακάτω:

ΕΠΑΙΝΟΣ ΤΟΥ ΛΟΦΟΥ ΤΟΥ ΣΚΟΠΟΥ

(με υποχρεωτικές ομοιοκαταληξίες)

Άμα είναι η νύχτα φεγγερή, με υψώνει ο λογισμός μου, βαριές φροντίδες φορτωμένος, απάνω στον ανάερο βουβό βράχο του Σκοπού, αφιερωμένον στης Παρθένου τον παλαιϊκό ναό.

Εδώ ο πόθος ν' αγναντεύω με βιάζει να καθίσω στον ίσκιο ενός χαμόδεντρου μα ξάφνου μπρος στ' αχόρταγα τα μάτια μου ένα πνεύμα ξεπετιέται, στα κινήματα και στην ειδή σεβάσμιο.

"Ποιος είσαι;" τον ρωτώ. Κι' εκείνος: "Τέτοια εικόνα όλο αγροτικά χρώματα απλώνεται εδώ πέρα, που το βλέπω καλά τι μπορεί και κάνει η Φύση.

Εδώ σού ανοίγονται της φύσης όλες οι ομορφιές, έτσι που ξαστοχάω ακόμα και τα Ηλύσια εγώ ο Πλίνιος τόση στα μάτια μου έχει αξία για την ομορφιά της".

[Μετάφραση Λίνος Πολίτης]

Ένα πολύ συνηθισμένο ταξίδι: Αθήνα - Ζάκυνθος

Είχα χρόνια να ταξιδέψω από την Αθήνα στη Ζάκυνθο με το ΚΤΕΛ. Ένα ταξίδι που συνήθως απευχόμαστε, διότι, στην εποχή της ταχύτητας και της επιζητούμενης διευκόλυνσης, είναι όντως κουραστικό. Μεγαλώνουμε κιόλας και θέλουμε τη βολή μας.

Σήμερα, λοιπόν, ήταν μια πρώτης τάξεως ευκαιρία να ξαναζήσω ή να ξαναμυρίσω παλιότερες στιγμές μου, κυρίως τις φοιτητικές.

Πρωί μπροστά στην Εθνική Βιβλιοθήκη με τ' αγέρωχα περιστεράκια, εθισμένα (τα καημένα) στη συμβίωση με τον πολυπολιτισμικό άνθρωπο του ιστορικού κέντρου της Αθήνας.

Μετά από τον πάλαι ποτέ ποδαρόδρομο και μέσω της βρομερής από τις νυχτερινές κατρουλιές Πλατεία Ομονοίας, στο 051 λεωφορείο και κατευθείαν για τον Σταθμό Πελοποννήσου στον Κηφισό. Ο δρόμος προς τα εκεί σε τίποτε δεν έχει αλλάξει. Παρακμή, βρομιά, στενότης, ενώ στα ΚΤΕΛ η γνώριμη πολύχρωμη πολυκοσμία, λεωφορεία πάνε κι έρχονται, οι επαγγελματίες ζητιάνοι (πολύ περισσότεροι τώρα) επί το έργον μετά πολλής μάλιστα φορτικότητος, πρόσωπα απρόσωπα, σιωπές κραυγαλέες, μάτια που δε βλέπουν...

Στη συνέχεια, οι πολλές ώρες του λεωφορείου. Μουσική υπόκρουση λαϊκίζουσα, μα με κλιματισμό τώρα πια και φτάνουμε κάποτε στη Γλαρέτζα. Μια όμορφη φωτό ενός βράχου στην ακτή διασώζει την περιρρέουσα παρακμιακή αίσθηση.

Με κούνημα πολύ (7 μποφόρ Ιούλιο μήνα) φτάνουμε στη Ζάκυνθο, ενώ ο ήλιος τονίζει, ή μάλλον υπερτονίζει, τις ορθάνοιχτες πληγές του Σκοπού, παλιές και νεότερες...

Ήταν ένα πολύ συνηθισμένο ταξίδι, για εμάς τους Ζακυνθινούς... Μετράει όμως, γιατί έγινε, τι συναισθήματα ή αισθήματα το βαραίνουν, αλλά και με τι βλέμμα κοιτάς τα τοπία και τα πρόσωπα που τρέχανε στους σταθμούς ή στους δρόμους...

Το δωμάτιο με τους άλλους Kαθρέφτες

Γράφει ο π. Παναγιώτης Καποδίστριας

Πριν από κάμποσα χρόνια, έφτασα προσκυνητής στο περιώνυμο Μοναστήρι του Προδρόμου στην Κεντρική Πελοπόννησο, το οποίο βρίσκεται κυριολεκτικά κρεμασμένο πάνω από τον μυστηριώδη Λούσιο Ποταμό. Όπως συμβαίνει συνήθως, ήθελα να δω όσο το δυνατόν περισσότερα πράγματα και να ξεναγηθώ στη θρησκευτική τέχνη, την ιστορία του ιερού εκείνου χώρου, όπου άνθρωποι αφιερωμένοι δαπανούσαν τον βίο και την κάθε τους ικμάδα. 

Ο Αρχοντάρης (δηλ. ο επί της υποδοχής και ξενάγησης εντεταλμένος Μοναχός) με οδήγησε παντού: Στον σπηλαιώδη ναό, στο αρχονταρίκι, στα παρεκκλήσια, στα πέτρινα πεζούλια, στα μπαλκόνια πάνω από το Ποτάμι που καταπίνει παιδιά… Λίγο πριν την αναχώρηση με προσκάλεσε ν’ ανέβω μια μικρή ξύλινη σκάλα σ’ ένα άλλο επίπεδο, όπου υπήρχε μια χαμηλή πόρτα, η οποία προφανώς οδηγούσε κάπου.

Αμέσως ο φιλόξενος Μοναχός, μού ανήγγειλε διευκρινιστικά:
- Είναι το δωμάτιο με τους Καθρέφτες.

Απόρησα, μα δεν είχα τον χρόνο να σκεφτώ περισσότερο, διότι είχα ήδη ανοίξει την πόρτα, αναμένοντας να δω τριγύρω μου Καθρέφτες.

Όμως νά!... Τριγύρω ράφια, πάμπολλα ράφια, όπου, αντί για καθρέφτες και καθρεφτίσματα, συνωστίζονταν κάρες, πολλές δεκάδες κάρες από λείψανα προαπελθόντων Πατέρων και Αδελφών της Μονής, οι περισσότερες των οποίων έφεραν στο κούτελο γραμμένο τ’ όνομα του κεκοιμημένου. Αυτό ήταν το δωμάτιο με τους Καθρέφτες!... Κοίταζες τις κάρες κι έβλεπες τον αύριο εαυτό σου. Ήσουν ενώπιος ενωπίω μ’ Eσένα!...

Αυτό ακριβώς το απροσδόκητο και άκρως υπαινικτικό γεγονός αναθυμήθηκα στα παραδείσια νησιά των Στροφάδων, όταν πριν από λίγο καιρό βρέθηκα εκεί στην απόλυτη σιγαλιά του βαθέος Ιονίου.

Λίγο πριν ο ήλιος δύσει, μαζί με άλλους φίλους, βρεθήκαμε να εξερευνούμε ένα περίεργο παράσπιτο πίσω από τον ναΐσκο του Προδρόμου. Η στέγη του παράσπιτου έχασκε και, ανεβαίνοντας σ’ ένα αγκωνάρι, τα είδα όλα: Έν’ ακόμη δωμάτιο με Καθρέφτες. Πολλές δεκάδες κάρες και εκατοντάδες οστών των Στροφαδιτών Πατέρων!... Όλα ήρεμα, ήσυχα, συνωστισμένα στην πολυκοσμία της ερημιάς τους, αιώνες τώρα εκεί, στ’ Οστεοφυλάκιο των Στροφάδων.

Για μιαν ακόμη φορά, λοιπόν, ενώπιος ενωπίω μ’ Εμένα!... Εκεί, στο Δωμάτιο με τους άλλους Καθρέφτες, απ’ όπου και η σημερινή φωτογραφία.

Μια εβδομάδα με τους Έλληνες της Γκρενόμπλ | The Greeks of Grenoble

Η Γκρενόμπλ (Grenoble), μια πανέμορφη πόλη 160.000 περίπου κατοίκων στα νοτιοανατολικά της Γαλλίας, φιλοξενεί μιαν εύρωστη ελληνορθόδοξη Κοινότητα, η οποία υπάγεται εκκλησιαστικά στην Ιερά Μητρόπολη Γαλλίας του Οικουμενικού Πατριαρχείου.

Την Κοινότητα αυτήν είχα την ευκαιρία να γνωρίσω από κοντά, μαζί με την οικογένειά μου, έναν χρόνο πριν (τον Ιούλιο του 2006), καλεσμένος και φιλοξενούμενος του ιερατικώς προϊσταμένου εκεί Πρωτοπρεσβυτέρου Γερασίμου Σκαρτσή, Ζακυνθινού ως προς την καταγωγή, προσωπικού μου φίλου και συμφοιτητή.

Ο κομψός βυζαντινός ναός του Αγίου Γεωργίου, το Πρεσβυτέριο, το ελληνικό Σχολείο και το Νηπιαγωγείο που συστεγάζονται, αποτελούν το κέντρο ενδιαφέροντος και αναφοράς των Ελληνορθοδόξων της πόλης και της ευρύτερης περιοχής.

Πρόεδρος της Ελληνικής Κοινότητας είναι ο κ. Βασίλης Ζάμπαλας, ένας ευγενέστατος άνθρωπος προσφοράς και αγάπης, ο οποίος, συνεργαζόμενος άριστα με τον δυναμικό και φιλοπρόοδο Εφημέριο και όλα τα μέλη και τα στελέχη της Παροικίας, έχει κατορθώσει να συμβιώνουν άπαντες αρμονικότατα, κάτω από την ευεργετική σκέπη του Άη Γιώργη, του προστάτη και πολιούχου τους.

Αξίζει εδώ πληροφοριακά ν’ αναφέρουμε, ότι στις αυλές του Άη Γιώργη λειτουργούν επίσης μ’ επιτυχία ο Πολιτιστικός Σύλλογος «Ορφεύς», με Τμήμα Ελληνικών Παραδοσιακών Χορών, Τμήμα Χορωδιακό και Τμήμα Θεατρικό, αλλά και Μουσικό Συγκρότημα. Η Ελληνική Γλώσσα βρίσκεται (και πρέπει να βρίσκεται) στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος και της όλης προσπάθειας της Κοινότητας, με τμήματα παιδιών και ενηλίκων. Κάτι που αποδεικνύει, ότι δεν ξεχνούν τους στίχους του Οδυσσέα Ελύτη στο "Άξιον εστι":

"Τη γλώσσα μού έδωκαν ελληνική

(...).

Μονάχη έγνοια η γλώσσα μου.

(...)

Αγάπες μυστικές με τα πρώτα λόγια του Ύμνου.

Μονάχη έγνοια η γλώσσα μου, με τα πρώτα λόγια του Ύμνου!"

Οι εντυπώσεις μας από τον ευλογημένο εκείνον τόπο δεν πρόκειται να εξαλειφθούν ποτέ. Όλοι μάς αγκάλιασαν με αγαπητική διάθεση, με θερμότατα αισθήματα, μάς έμπασαν φιλικότατα στα σπίτια τους, οργάνωσαν συνεστίαση και ξεναγήσεις για χάρη μας, ενώ η συγκίνηση εκτοξεύτηκε στο ζενίθ κατά την τέλεση της Θείας Λειτουργίας στον Άη Γιώργη, μαζί με τον φίλο συν-αδελφό παπα Γεράσιμο.

Άνθρωποι θερμοί με εγκαρδιότητα που "σκλαβώνει", γλυκύτατοι, με πίστη εκδηλωτική και αφοσίωση υποδειγματική στις προγονικές τους παραδόσεις. Το έργο τους είναι άκρως ευθυνοφόρο και αξίζουν (τουλάχιστον) τη σκέψη μας και την ηθική μας συμπαράσταση.

Στους καλοσυνάτους πλοηγούς αυτής της ευλογημένης πνευματικής Κιβωτού στη νοτιοανατολική Γαλλία (εννοώ τον π. Γεράσιμο και τον κ. Βασίλη) αφιερώνεται κυρίως το σημείωμα ετούτο, μαζί με μια μικρή σταχυολόγηση από τις αναμνηστικές μας φωτογραφίες, για εμάς πολυτιμότατες!

Ας είναι όλοι καλά, στην ευλογημένη τους ζωή, τις καλές τους οικογένειες και τα ειρηνικά τους έργα!!!

π. Π. Κ.

Καφεδάκι, μούρες γλυκό του κουταλιού και υποβρύχιο

Τελευταίο απόγευμα του Ιουνίου. Ευτυχώς, όχι με καύσωνα. Δροσάτο αεράκι ευεργετικό. Όλα τα κάνουν όμως ωραιότερα και θελκτικότερα ένα παγωμένο υποβρύχιο, καφεδάκι ελληνικό και γλυκό του κουταλιού-μαύρες μούρες απ' τις δικές μας!

Επιμέλεια τραπεζιού:

Οι γυναίκες της ζωής μου, Φωτεινή και Δέσποινα!

Εις υγείαν!!!

Μπροστά σε δυο νεοσσούς περιστεριών

Προσπαθώντας να καθαρίσω κουτσουλιές, βρομιές και ό,τι άλλες ακαθαρσίες των δεκάδων πιστουνιών, που ευδοκιμούν στον χώρο μου, βρέθηκα μπροστά σε μιαν άκρως συγκινητικότατη εικόνα: Σε δυο νεογέννητα περιστέρια, τα οποία έτρεμαν στην παρουσία μου.

Ολοκληρωμένα πούπουλα δεν είχαν ακόμη, ήδη άρχιζαν την εφήμερη ζωή τους (θαυμάσια πάντως, μια και η Ζωή θαύμα είναι ούτως ή άλλως) και ο νους μου πήγε αυτόματα σ' ένα ωραίο ποίημα του Γιάννη Ρίτσου, από τήν τελευταία του συλλογή "Αργά, πολύ αργά μέσα στη νύχτα" [σελ. 113 εξ.]. Το αντιγράφω παρακάτω:

ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ

Δεν αγαπούσε διόλου τα πουλιά, τα λουλούδια, τα δέντρα

που γίναν σύμβολα ιδεών, χρησιμοποιούμενα εξίσου

από εντελώς αντίθετες παρατάξεις. Αυτός προσπαθούσε

να τα επαναφέρει στη φυσική τους υπόσταση. Τα περιστέρα π.χ.,

όχι συνθήματα ποικίλων συνεδρίων, αλλά πουλιά

ωραία, ερωτικά, βαρυπερπάτητα, που όλο φιλιούνται

στόμα με στόμα στην αυλή και μου γεμίζουν τα πλακάκια

με κουτσουλιές και πούπουλα (μ' αρέσουν έτσι)

ή, το πολύ πολύ:μικροί ταχυδρόμοι που μεταφέρουν πάνω απ' τις σφαίρες

τα γράμματα φτωχών παιδιών προς το Θεό ζητώντας του

τετράδια και παπούτσια και λίγες καραμέλες.

(...)

Μικρή αναφορά στο Μοναστήρι της Σπηλιώτισσας στις Ορθονιές

Σε μικρή απόσταση από το ορεινό και γραφικό χωριό των Ορθονιών (ενός από τα δημοτικά διαμερίσματα του Δήμου Ελατίων Ζακύνθου) υπάρχει το ιστορικό Μοναστήρι της Σπηλαιώτισσας. Τόπος όμορφος, καταπράσινος, αποπνέοντας ολοένα αρώματα Ιστορίας και γόνιμης Παράδοσης.

Ιδρύθηκε στα μέσα του 16ου αιώνα από τον Μοναχό Ιωαννίκιο Κατσιβά, ο οποίος σε βαθιά γεράματα κατέστησε νόμιμο και καθολικό επίτροπό του κι επιτηρητή τον Ιεράρχη και Ηγούμενο της Αναφωνήτριας Διονύσιο Σιγούρο, τον μετέπειτα άγιο και πολιούχο της Ζακύνθου.

Το Μοναστήρι κατείχε μεγάλη περιουσία, που τού επέτρεψε να οργανωθεί ως κτιριακό συγκρότημα (1674). Σήμερα, με πρωτοβουλία του Μητροπολίτη Χρυσοστόμου, προχωρούν οι εργασίες αποκατάστασής του, μετά από μια μακρά περίοδο εγκατάλειψης.

Σημαντική είναι η αρχαία εικόνα της Παναγίας της Σπηλαιώτισσας, η οποία -κατά μία παράδοση- ήταν εκεί κρυμμένη στα χρόνια της Εικονομαχίας.

Αξίζει να το επισκεφθούν οι φίλοι της Παράδοσης, της Ιστορίας και οι προσκυνητές τόπων, που αποπνέουν το μυστήριο της θείας παρουσίας! Προς το παρόν, γευτείτε δυο-τρεις φωτογραφίες, που τράβηξε ο γράφων.

Μια επιγραφή στο Μοναστήρι των Γκρεμνών, επίκαιρη πάντα

Εκεί στο Μοναστήρι του Άη Γιώργη στα Γκρεμνά σώζεται μέχρι σήμερα (βλ. φωτό) μια παλαιή, πολύ ενδιαφέρουσα, πέτρινη επιγραφή, γραμμένη σε λατινική γλώσσα, την οποίαν ο Άγγλος περιηγητής, φυσιολόγος και ανατόμος, John Davy (1790-1868), συνάντησε κοντά στην είσοδο του εκεί μοναστηριακού Κοιμητηρίου και αποτύπωσε, όταν το 1824 επισκέφτηκε το Τζάντε ως περιηγητής.

Αξίζει -νομίζω- να την αναγνώσουμε κι εμείς, αντλώντας (τα όποια) μηνύματα και νοήματα από το παραινετικό της περιεχόμενο.

VIATOR CHI GUARDI IN SU

IO SON STATO COME SEI TU

SARAI COME SON IO

PENSA A TE, E VA CON DIO

*

[Μετάφραση:]

ΔΙΑΒΑΤΗ ΠΟΥ ΨΗΛΑ ΚΟΙΤΑΣ

ΗΜΟΥΝ ΟΠΩΣ ΕΙΣΑΙ

ΘΑ ΕΙΣΑΙ ΟΠΩΣ ΕΙΜΑΙ

ΣΚΕΨΟΥ ΤΟΝ ΕΑΥΤΟ ΣΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΧΩΡΑ ΜΕ ΤΟ ΘΕΟ

Χρώματα εξαίσια της αυγής για μια Καλημέρα

Σήμερα αισθάνομαι τυχερός και πλούσιος, διότι κατάφερα να αιχμαλωτίσω σε μια σειρά φωτογραφικών αποτυπώσεων χρώματα εξαίσια της αυγής απ' το παράθυρό μου. Η χαρά μου είναι πολύ μεγάλη, χαρά μικρού παιδιού που αποκτά παιχνίδι!

Καλότυχος εκείνος που μπορεί ν' ανακαλύπτει αυτές τις μικρές χαρές καί χάρες της Ζωής, οι οποίες δεν είναι αυτονόητες για πλείστους όσους απ' τους συνανθρώπους μας, για χίλιους δύο λόγους, που δεν είναι της παρούσης!

Καλότυχος εκείνος που ελπίζει στην Αυγή, την κάθε είδους αυγή, δίχως νάχει επιτρέψει στη Ραστώνη να τον καταβάλει, ρίχνοντάς τον στην τριβή της Φθοράς!

Καλότυχος εκείνος που φυλλομετράει τα χρώματα, εισπράττοντας και ταμιεύοντας τ' αρώματά τους για τις ώρες της Ανέχειας, ώστε να δύναται να τα χρησιμοποιεί ως αντίδοτο "μες στην πολλή συνάφεια του κόσμου, / μες στες πολλές κινήσεις κι ομιλίες (...) στων σχέσεων και των συναναστροφών / την καθημερινήν ανοησία", κατά τους εύοσμους στίχους του Κ. Π. Καβάφη!

Καλημέρα!!!

Δέος και παράδοξη έλξη στον Άη Γιώργη των Κρημνών

Γράφει ο π. Παναγιώτης Καποδίστριας
Φωτογραφίες: Ιωάννης-Πορφύριος Καποδίστριας

Το Μοναστήρι του Αγίου Γεωργίου στην ορεινή περιοχή των Κρημνών, βορειοδυτικά της Ζακύνθου καί ο τόπος όπου κείται αποτελούν έναν κόσμο ευφρόσυνο και άλλο τόσο μυστηριώδη. Εκεί συναπαντιέται η άκρα φυσική ωραιότητα με τη μυστική θωπεία του συντελούμενου Μυστηρίου. Τόπος συναρπαστικός, όπου συνυφαίνονται αρμονικότατα ο γκρεμός των βουνών με την απότομη θάλασσα, το άπλετο και γοητευτικό φως του Ιόνιου ήλιου με την πολλά υπονοούσα σιγαλιά μιας δύσης παντεπίσημης.

Και να: Νομίζεις, ότι κάπου εκεί τριγύρω κυκλοφορούν ολοένα άπαντες οι Σκιοντυμένοι!... Εννοώ τους πάλαι ποτέ διαλάμψαντες Πατέρες και Αδελφούς της περιώνυμης Μάνδρας: Από τον πολύ Παχώμιο Ρουσάνο έως τον ύστατο Ανώνυμο, αλλά και (γιατί όχι;) έως τις ανήσυχες και αδικαίωτες ακόμη ψυχούλες κάποιων κακοθανατισμένων εκεί κοντά νεαρών ανθρώπων στα νεότερα χρόνια. Βλέπετε, όλοι αυτοί οι αναγκαστικοί συνειρμοί καθυποβάλλουν τον όποιον υποψιασμένον επισκέπτη του χώρου, δημιουργώντάς του ποικίλα έως και αντικρουόμενα συναισθήματα: Δέος, θαυμασμό, παράδοξη έλξη καί πάνω απ’ όλα εικόνες, πολλές πρισματικές εικόνες, οι οποίες διαδέχονται η μία την άλλη (κατα)νυκτικά και ως εκ τούτου γόνιμα.

Εδώ βρίσκεται και το παγκοσμίως γνωστό «Ναυάγιο», ένα από τα επιβλητικότερα και πλέον φωτογραφισμένα τοπία της Ελλάδας.

Εδώ ιδρύθηκε το 1535 από τον Ιερομόναχο Μακάριο και Μοναχό Βαρλαάμ Μπελέτη η Μονή του Αγίου Γεωργίου, όπου ασκήτεψαν κατά καιρούς επιφανείς εκκλησιαστικοί άνδρες, όπως π.χ. από το 1549 έως το 1554 ο Ιερομόναχος Γεράσιμος Νοταράς (μετέπειτα Άγιος Γεράσιμος, προστάτης Κεφαλληνίας), αλλά και ο Ζακυνθινός Θεολόγος Μοναχός Παχώμιος Ρουσάνος (1508-1553). Το καθολικό της Μονής κοσμήθηκε το 1606 με τοιχογραφίες του Λουκά Ρωμανού, οι οποίες -δυστυχώς- δε σώζονται σήμερα. Ο ιδιόμορφος πύργος της Μονής άρχισε να χτίζεται το 1561 για την άμυνα των Μοναχών από τους πειρατές.

Σπουδαιότατη και περιώνυμη υπήρξε η Βιβλιοθήκη της Μονής. Δυστυχώς όμως, οι χειρόγραφοι Κώδικες τού εκεί διαλάμμψαντος Ρακενδύτη Μοναχού και Δασκάλου του Γένους Παχωμίου Ρουσάνου (οι οποίοι παρέμειναν πολύτιμη παρακαταθήκη μετά το θάνατό του στα Γκρεμνά), φυγαδεύτηκαν αργότερα από τον Βενετό Ναύαρχο Νάνι στην Ιταλία.
Σήμερα (ατυχώς για εμάς, ευτυχώς για την Επιστήμη) απόκεινται στην παγκοσμίου φήμης και αναγνώρισης Μαρκιανή Βιβλιοθήκη της Βενετίας, είναι μάλιστα γνωστοί στην επιστημονική κοινότητα ως "Νανιανοί Κώδικες".

Πρέπει να σημειωθεί, ότι ήδη, με την πρωτοβουλία του σημερινού Μητροπολίτη Ζακύνθου κ. Χρυσοστόμου Β' η Μονή έχει αναστηθεί από τη χειμέρια νάρκη της, τη λησμοσύνη και το βαρύ πέπλο των χρόνων.

Τα πλείστα όσα έργα συντήρησης ή ανοικοδόμησης των ερειπωμένων κτιρίων προχωρούν ολοένα με ικανοποιητικούς ρυθμούς, ενώ τα διασωθέντα κειμήλιά της καταγράφηκαν και συντηρήθηκαν.

Κατά την τελευταία δεκαετία, εξάλλου, ο δρόμος από την Αναφωνήτρια και την Βολίμα ασφαλτοστρώθηκε, μηδενίζοντας έτσι την απόσταση από την μέχρι τότε επίφοβη, επικίνδυνη και σχεδόν απρόσιτη σε αυτοκίνητα περιοχή.

Κτίρια που διασώζουν την Αισθητική της Ζακύνθου

Κιονόκρανο από το Ναό του Σωτήρα στον Πισινώντα

Ό,τι απομένει από Καμπαναρίο στο Σαρακηνάδο

Μια γωνιά της Σαρακίνας που επιμένει


Το Ενετικό Υδραγωγείο στο Κρυονέρι

Πάντα βρίσκεις γωνιές που επιμένουν στ' ακατάπαυστα χτυπήματα του Χρόνου και του βαρύθυμου ωχαδελφισμού μας. Πάντα υπάρχουν τόποι παρηγορητικοί, απάντηση αποστομωτική στην παράφρονα τσιμεντοποίηση της κακομοίρας της Ζακυνθούλας μας. Υπάρχουν ακόμη, για να λειτουργούν ως υπόμνηση χρέους ακριβού (αν και λησμονημένου) έναντι της Αισθητικής, αλλά και ως καταφύγια όσων δεν επαναπαύονται στο απλοϊκό, το λαϊκίστικο, το πομπώδες και το δήθεν...

Ας (συν)κρατήσουμε ό,τι μπορούμε... Η παραμικρή νίκη έναντι του επικρατούντος Κιτσαριού δεν είναι μικρή, αλλά σπουδαία!

Καρποί ανθεκτικοί ακόμα στο Καλοκαίρι

Όλα φλέγονται αυτές τις μέρες. Ασυνήθιστοι στον Καύσωνα και δίχως την ευδαιμονική εμπειρία του Χειμώνα (ο οποίος, αλίμονο, πέρασε δίχως να μάς αγγίξει), βιώνουμε ένα Καλοκαίρι διαρκές που, κατά κοινή ομολογία, δεν αντέχεται. Όσο και να μάς αρέσει και να μάς γοητεύει η αίσθησή του, άλλο τόσο κουράζει το σώμα, μαζί με το νου μας.

Σκέπτομαι και συναισθάνομαι -αν είναι δυνατόν!- τους καρπούς και τα δέντρα, που μαραίνονται ασθμαίνοντας ολοένα κάτω απ' την κάψα μεσημεριών ασυμβίβαστων, δίχως ύγρανση, λόγω έλλειψης και του νερού στο νησί μας, λυγίζοντας μόνα κι έρημα στις πλεκτάνες ενός επιθετικότατου εφέτος Ιουνίου. Τον Ιούλιο Αύγουστο, παμμέγιστο αυτοκράτορα, νά δούμε...

Και αναθυμάμαι τον λόγο τον υψιπετή της Κικής Δημουλά (από τό βιβλίο της "Ήχος απομακρύνσεων"), να ταιριάζει εξαίσια στην περίπτωσή μας :

ΥΠΟ ΤΟ ΜΗΔΕΝ

Τρέμεις βροχή.

Σε φοβέρισε ο μετεωρολόγος

οτι θα γίνεις αύριο χιόνι;

Εμάς να δεις

θα λιώσετε θα λιώσετε προβλέπει.

Μακρές περιπλανήσεις δωματίου

Πάνω από την Αγία Μαρίνα στου Φαγιά

Πάνω από τη Λούχα

Στή μαΐστρα της Υπεραγάθου

"Μακρές περιπλανήσεις δωματίου" είναι ένας στίχος μου, δημοσιευμένος παλαιότερα, τον οποίον αγαπώ ιδιαίτερα. Έχω μάλιστα σκεφτεί να τον χρησιμοποιήσω είτε ως τίτλο βιβλίου, είτε ως κεντρικό τίτλο αυτού του Ιστολογίου. Διότι εκφράζει μια σκληρή αλήθεια, που όμως είναι αλήθεια: Ότι δηλαδή, τα καλύτερα ταξίδια μας είναι εκείνα που ονειρευτήκαμε, που διοργανώσαμε με τη σκέψη και πραγματοποιήσαμε στη σφαίρα του φανταστικού και μάλιστα με την παρέα που εμείς θελήσαμε. Ταξίδια μακρά, ριψοκίνδυνα, παράδοξα, ανασφαλή, αιρετικά, απροσδιόριστα!... Ανάλογα με το βαλάντιό του ο καθείς. Όχι το οικονομικό, αλλά εκείνο το ακριβό ή φτηνό βαλάντιο της Ψυχής του!

Καλοκαίρι καυτό, λοιπόν, και γενόμενος εν τω χωρίω Βανάτω της γλυκυτάτης (και πικροτάτης κάποτε) νήσου Ζακύνθου, με 38 βαθμούς Κελσίου, από το ημέτερο δωμάτιο εξακτινώνομαι και Σας προσφέρω ταξίδι νοητό σε γωνιές του ορεινού Τζάντε μας, που αποπνέουν χάρη και ουράνια ενέργεια.

Η μεγαλοπρέπεια του Ελάχιστου, μες από έντεκα περιπτώσεις αγριολούλουδων

Πρόκειται για λουλούδια του ζακυνθινού αγρού από εκείνα που κοσμούν το νησί μας, κάνοντάς το ζηλευτό και πανέμορφο. Αν βγούμε απ' το σπίτι, αν σηκωθούμε απ' τον καναπέ της χαύνωσής μας, θα τα βρούμε παντού τριγύρω, στους αγροτόδρομους και τα χωράφια του τόπου μας. Δεν είναι μεγάλα, μήτε κραυγάζουν για τον πλούτο που φορούν. Αν όμως τα πλησιάσεις φιλικά, αν αποκτήσεις κατάλληλη όραση, ώστε να ψάχνεις τη μεγαλοπρέπεια του Ελάχιστου στο Μικρό ή το Παραθεωρημένο, τότε θα σού αποκαλυφθεί το Κάλλος σε όλη του τη δόξα.

Οι έντεκα παραπάνω φωτογραφίες αποτυπώνουν Ομορφιά συμπυκνωμένη σε λιγότερο από ένα ή δύο εκατοστά. Είναι πολύ μικρά, λοιπόν, αυτά τ' ανθάκια. Κι όμως, είναι θαυμάσια και περικαλλέστατα. Για να δικαιωθεί και πάλι ο λόγος του Χριστού (Μτ 6,29), ο Οποίος είχε πει γι' αυτά: "(...) καταμάθετε τα κρίνα του αγρού πώς αυξάνει, ου κοπιά, ουδέ νήθει. Λέγω δε υμίν, ότι ουδέ Σολομών εν πάση τη δόξη αυτού περιεβάλετο ως έν τούτων", δηλαδή "Παρατηρήστε τα κρίνα του αγρού πώς μεγαλώνουν. Δεν κοπιάζουν, ούτε γνέθουν. Κι όμως σάς λέω, ότι ούτε ο Σολομώντας σε όλη του τη δόξα δεν ντύθηκε ρούχο τόσο μεγαλοπρεπές και ωραίο, όπως ένα από αυτά τα άνθη" !!!