Η Μαρία Ρουσέα ήταν αγαπημένη οικογενειακή φίλη

Γράφει ο ΙΩΑΝΝΗΣ ΠΟΡΦΥΡΙΟΣ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ Στο σπίτι μας ανάμεσα σε έργα πολλών καλλιτεχνών, υπάρχουν και πολλά της Μαρίας Ρουσέα (+4/10/2026). Κι όμως, τα δικά της είχαν πάντοτε μια τόσο έντονη παρουσία, ώστε κάποιες γωνιές έμοιαζαν άλλοτε με προέκταση του ατελιέ της κι άλλοτε με μια μικρή, προσωπική της πινακοθήκη μέσα στο ίδιο μου το σπίτι.

Η Μαρία ήταν αγαπημένη οικογενειακή φίλη. Από παιδί τη θυμάμαι μέσα από μια παράξενη, πολύ συγκεκριμένη μυρωδιά. Όποτε οι γονείς μου επέστρεφαν από τα καλλιτεχνικά σουαρέ της, έφερναν μαζί τους ένα άρωμα που τότε δεν μπορούσα να προσδιορίσω. Χρόνια αργότερα, όταν συνεργάστηκα κι εγώ μαζί της, το αναγνώρισα: κανέλα, καπνός και βερνίκι. Η ίδια μυρωδιά έμενε και στο παλτό της, όταν ερχόταν στο σπίτι και το κρεμούσα στην είσοδο.

Για μένα, η Μαρία Ρουσέα ανήκει στους καλλιτέχνες που διαμόρφωσαν, σχεδόν χωρίς να το καταλάβω, την όποια καλλιτεχνική μου υπόσταση και τα προσωπικά μου γούστα. Η πλαστικότητα των μορφών της, η μοντέρνα και συχνά αφαιρετική ματιά της, δοσμένη όμως μέσα από κλασικές νόρμες, είχαν κάτι από εκείνες τις μαρμάρινες, σχεδόν ακίνητες μορφές που συναντά κανείς στις έρημες πλατείες και ακτές του Ντε Κίρικο: γνώριμες και συγχρόνως παράξενες, κλασικές και την ίδια στιγμή απολύτως σύγχρονες.

Ένα ακόμη καλλιτεχνικό γεγονός που σημάδεψε τη δική μου γενιά —και σίγουρα πολλούς από εμάς που αργότερα ασχοληθήκαμε με την τέχνη— ήταν η Τελετή Έναρξης των Ολυμπιακών Αγώνων της Αθήνας το 2004. Θυμάμαι ακόμη τη στιγμή που είδα εκείνη το γιγαντιαίο κυκλαδικό ειδώλιο να αναδύεται μέσα από το νερό. Κοίταξα σχεδόν ασυναίσθητα δίπλα στην τηλεόραση, τον πίνακα του 1997 της Μαρίας που βρισκόταν στο σπίτι μας (δείτε την φωτό). Η συγγένεια της εικόνας αιφνιδίασε το παιδικό μυαλό μου. Είχα, άραγε, ήδη αυτή την εμβληματική στιγμή κρεμασμένη στον τοίχο μου πριν ακόμη συμβεί; Είχε δει ποτέ ο Δημήτρης Παπαϊωάννου έργα της Μαρίας; Ίσως… Ή ίσως κάποια σχήματα, κάποια σώματα και κάποιες αισθητικές μνήμες να συναντιούνται απλώς χωρίς να γνωρίζονται. Κοιτάζοντάς τον σήμερα ξαναβλέπω την ίδια σχεδόν συνύπαρξη: μπλε, λευκό και κόκκινο, νερό και μάρμαρο, κλασικότητα και αφαίρεση.

Μεγαλώνοντας, η σχέση αυτή πέρασε αναπόφευκτα από την οικειότητα στη συνεργασία. Δουλεύοντας πλέον στο Μουσείο Σολωμού και Επιφανών Ζακυνθίων, είχα τη χαρά να συνεργαστώ μαζί της στην «Αποχαιρετισμός», την τελευταία ατομική της έκθεση, το 2014. Και λίγα χρόνια αργότερα, το 2021, με τίμησε με την εμπιστοσύνη της να οργανώσω μια αναδρομική έκθεση-αφιέρωμα στο έργο της, στο Μορφωτικό Κέντρο Λόγου και Τέχνης «Αληθώς». Εκεί η συνεργασία μας έγινε πολύ στενότερη και για μένα συγκινητική...

Και τώρα δυσκολεύομαι να τη σκεφτώ αλλιώς παρά κάπου ανάμεσα στους νωπογραφημένους τοίχους του Παραδείσου, να κερνάει ζεστό τσάι με κονιάκ στη Μάχη, τον Διονύση και τη Λούλα, ανάμεσα στους ερωτιδείς και στους αγγέλους που τόσο αγαπούσε.